वाल्मीकि रामायणम् · किष्किन्धाकाण्डम्Kiṣkindhā Kāṇḍa

किष्किन्धाकाण्डम्Kiṣkindhā Kāṇḍa

सर्गः १३ · ३० श्लोकाःSarga 13 · 30 ślokas
अशोधित पाठ · unverified — गीताप्रेस शोधन शेष
॥ ४ · १३ · १ ॥
ऋश्यमूकात् धर्मात्मा किष्किन्धाम् लक्ष्मण अग्रजः । जगाम सह सुग्रीवो वालि विक्रम पालिताम् ॥

ṛśyamūkāt sa dharmātmā kiṣkindhām lakṣmaṇa agrajaḥ ।
jagāma saha sugrīvo vāli vikrama pālitām ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १३ · २ ॥
समुद्यम्य महत् चापम् रामः कांचन भूषितम् । शराम् आदित्य संकाशान् गृहीत्वा रण साधकान् ॥

samudyamya mahat cāpam rāmaḥ kāṁcana bhūṣitam ।
śarām ca āditya saṁkāśān gṛhītvā raṇa sādhakān ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १३ · ३ ॥
अग्रतः तु ययौ तस्य राघवस्य महात्मनः । सुग्रीवः संहत ग्रीवो लक्ष्मणः महाबलः ॥

agrataḥ tu yayau tasya rāghavasya mahātmanaḥ ।
sugrīvaḥ saṁhata grīvo lakṣmaṇaḥ ca mahābalaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १३ · ४ ॥
पृष्ठतो हनुमान् वीरो नलो नीलः वीर्यवान् । तारः चैव महातेजा हरि यूथप यूथपाः ॥

pṛṣṭhato hanumān vīro nalo nīlaḥ ca vīryavān ।
tāraḥ caiva mahātejā hari yūthapa yūthapāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १३ · ५ ॥
ते वीक्षमाणा वृक्षाम् पुष्प भार अवलम्बिनः । प्रसन्न अंबुवहाः चैव सरितः सागरम् गमाः ॥

te vīkṣamāṇā vṛkṣām ca puṣpa bhāra avalambinaḥ ।
prasanna aṁbuvahāḥ caiva saritaḥ sāgaram gamāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १३ · ६ ॥
कन्दराणि शैलाम् निर्दराणि गुहाः तथा । शिखराणि मुख्यानि दरीः प्रिय दर्शनाः ॥

kandarāṇi ca śailām ca nirdarāṇi guhāḥ tathā ।
śikharāṇi ca mukhyāni darīḥ ca priya darśanāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १३ · ७ ॥
वैदूर्य विमलैः तोयैः पद्मैः आकोश कुड्मलैः । शोभितान् सजलान् मार्गे तटाकान् अवलोकयन् ॥

vaidūrya vimalaiḥ toyaiḥ padmaiḥ ca ākośa kuḍmalaiḥ ।
śobhitān sajalān mārge taṭākān ca avalokayan ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १३ · ८ ॥
कारण्डैस्सारसैर्हम्सैर्वञ्जुलैर्जलकुक्कुटैः । चक्रवाकैस्थाचान्यैश्शकुनैर्प्रतिनादितान् । यद्वा -कारण्डैः सारसैः हंसैः वंजुलैः जल कुक्कुटैः । चक्रवाकैः तथा अन्यैः शकुनैः प्रतिनादितान् ॥

kāraṇḍaissārasairhamsairvañjulairjalakukkuṭaiḥ ।
cakravākaisthācānyaiśśakunairpratināditān ।
yadvā -kāraṇḍaiḥ sārasaiḥ haṁsaiḥ vaṁjulaiḥ jala kukkuṭaiḥ ।
cakravākaiḥ tathā ca anyaiḥ śakunaiḥ pratināditān ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १३ · ९ ॥
मृदुशष्पाङ्कुराअहारान्निर्भयान्वनगोचरान् । चरतांसर्वतोपश्यन्स्थलीषु हरिणान्स्थितान् । यद्वा -मृदु शष्प अंकुर आहारान् निर्भयान् वन गोचरान् । चरताम् सर्वतो अपश्यन् स्थलीषु हरिणान् स्थितान् ॥

mṛduśaṣpāṅkurāahārānnirbhayānvanagocarān ।
caratāṁsarvatopaśyansthalīṣu hariṇānsthitān ।
yadvā -mṛdu śaṣpa aṁkura āhārān nirbhayān vana gocarān ।
caratām sarvato apaśyan sthalīṣu hariṇān sthitān ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १३ · १० ॥
तटाक वैरिणः अपि शुक्ल दन्त विभूषितान् । घोरान् एकचरान् वन्यान् द्विरदान् कूल घातिनः ॥

taṭāka vairiṇaḥ ca api śukla danta vibhūṣitān ।
ghorān ekacarān vanyān dviradān kūla ghātinaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १३ · ११ ॥
मत्तन् गिरि तट उद्घुष्टान् पर्वतान् इव जंगमान् । वानरान् द्विरद प्रख्यान् मही रेणु समुक्षितान् ॥

mattan giri taṭa udghuṣṭān parvatān iva jaṁgamān ।
vānarān dvirada prakhyān mahī reṇu samukṣitān ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १३ · १२ ॥
वने वन चराम् अन्यान् खेचराम् विहंगमान् । पश्यन्तः त्वरिता जग्मुः सुग्रीव वश वर्तिनः ॥

vane vana carām ca anyān khecarām ca vihaṁgamān ।
paśyantaḥ tvaritā jagmuḥ sugrīva vaśa vartinaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १३ · १३ ॥
तेषाम् तु गच्छताम् तत्र त्वरितम् रघुनंदनः । द्रुम षण्ड वनम् दृष्ट्वा रामः सुग्रीवम् अब्रवीत् ॥

teṣām tu gacchatām tatra tvaritam raghunaṁdanaḥ ।
druma ṣaṇḍa vanam dṛṣṭvā rāmaḥ sugrīvam abravīt ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १३ · १४ ॥
एष मेघ इव आकाशे वृक्ष षण्डः प्रकाशते । मेघ संघात विपुलः पर्यन्त कदली वृतः ॥

eṣa megha iva ākāśe vṛkṣa ṣaṇḍaḥ prakāśate ।
megha saṁghāta vipulaḥ paryanta kadalī vṛtaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १३ · १५ ॥
किम् एतत् ज्ञातुम् इच्छामि सखे कौतूहलम् मम । कौतूहल अपनयनम् कर्तुम् इच्छामि अहम् त्वया ॥

kim etat jñātum icchāmi sakhe kautūhalam mama ।
kautūhala apanayanam kartum icchāmi aham tvayā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १३ · १६ ॥
तस्य तद् वचनम् श्रुत्वा राघवस्य महात्मनः । गच्छन्न् एव आचचक्षे अथ सुग्रीवः तत् महद् वनम् ॥

tasya tad vacanam śrutvā rāghavasya mahātmanaḥ ।
gacchann eva ācacakṣe atha sugrīvaḥ tat mahad vanam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १३ · १७ ॥
एतद् राघव विस्तीर्णम् आश्रमम् श्रम नाशनम् । उद्यान वन संपन्नम् स्वादु मूल फल उदकम् ॥

etad rāghava vistīrṇam āśramam śrama nāśanam ।
udyāna vana saṁpannam svādu mūla phala udakam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १३ · १८ ॥
अत्र सप्तजना नाम मुनयः संशित व्रताः । सप्त एव आसन् अधः शीर्षा नियतम् जल शायिनः ॥

atra saptajanā nāma munayaḥ saṁśita vratāḥ ।
sapta eva āsan adhaḥ śīrṣā niyatam jala śāyinaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १३ · १९ ॥
सप्त रात्रे कृत आहारा वायुना अचल वासिनः । दिवम् वर्ष शतैः याताः सप्तभिः सकलेवराः ॥

sapta rātre kṛta āhārā vāyunā acala vāsinaḥ ।
divam varṣa śataiḥ yātāḥ saptabhiḥ sakalevarāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १३ · २० ॥
तेषाम् एतत् प्रभावेण द्रुम प्राकार संवृतम् । आश्रमम् सुदुराधर्षम् अपि इन्द्रैः सुर असुरैः ॥

teṣām etat prabhāveṇa druma prākāra saṁvṛtam ।
āśramam sudurādharṣam api sa indraiḥ sura asuraiḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १३ · २१ ॥
पक्षिणो वर्जयन्ति एतत् तथा अन्ये वनचारिणः । विशन्ति मोहाद् ये अपि अत्र निवर्तन्ते ते पुनः ॥

pakṣiṇo varjayanti etat tathā anye vanacāriṇaḥ ।
viśanti mohād ye api atra na nivartante te punaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १३ · २२ ॥
विभूषण रवाअः अत्र श्रूयंते सकलाक्षराः । तूर्य गीत स्वनाअः अपि गन्धो दिव्यः राघव ॥

vibhūṣaṇa ravāaḥ ca atra śrūyaṁte sakalākṣarāḥ ।
tūrya gīta svanāaḥ ca api gandho divyaḥ ca rāghava ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १३ · २३ ॥
त्रेताग्नयो अपि दीप्यन्ते धूमो हि एष प्रदृश्यते । वेष्टयन् इव वृक्ष अग्रान् कपोत अंग अरुणो घनः ॥

tretāgnayo api dīpyante dhūmo hi eṣa pradṛśyate ।
veṣṭayan iva vṛkṣa agrān kapota aṁga aruṇo ghanaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १३ · २४ ॥
एते वृक्षाः प्रकाशन्ते धूम संसक्त मस्तकाः । मेघ जाल प्रतिच्छन्ना वैदूर्य गिरयो यथा ॥

ete vṛkṣāḥ prakāśante dhūma saṁsakta mastakāḥ ।
megha jāla praticchannā vaidūrya girayo yathā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १३ · २५ ॥
कुरु प्रणामम् धर्मात्मन् तेषाम् उद्दिश्य राघवः । लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा प्रयतः संयत अंजलिः ॥

kuru praṇāmam dharmātman teṣām uddiśya rāghavaḥ ।
lakṣmaṇena saha bhrātrā prayataḥ saṁyata aṁjaliḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १३ · २६ ॥
प्रणमन्ति हि ये तेषाम् ऋषीणाम् भावित आत्मनाम् । तेषाम् अशुभम् किंचित् शरीरे राम दृश्यते ॥

praṇamanti hi ye teṣām ṛṣīṇām bhāvita ātmanām ।
na teṣām aśubham kiṁcit śarīre rāma dṛśyate ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १३ · २७ ॥
ततो रामः सह भ्रात्रा लक्ष्मणेन कृतांजलिः । समुद्दिश्य महात्मानः तान् ऋषीन् अभ्यवादयत् ॥

tato rāmaḥ saha bhrātrā lakṣmaṇena kṛtāṁjaliḥ ।
samuddiśya mahātmānaḥ tān ṛṣīn abhyavādayat ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १३ · २८ ॥
अभिवाद्य धर्मात्मा रामो भ्राता लक्ष्मणः । सुग्रीवो वानराअः चैव जग्मुः संहृष्ट मानसाः ॥

abhivādya ca dharmātmā rāmo bhrātā ca lakṣmaṇaḥ ।
sugrīvo vānarāaḥ caiva jagmuḥ saṁhṛṣṭa mānasāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १३ · २९ ॥
ते गत्वा दूरम् अध्वानम् तस्मात् सप्त जन आश्रमात् । ददृशुः ताम् दुराधर्षाम् किष्किन्धाम् वालि पालिताम् ॥

te gatvā dūram adhvānam tasmāt sapta jana āśramāt ।
dadṛśuḥ tām durādharṣām kiṣkindhām vāli pālitām ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १३ · ३० ॥
ततस्तु रामानुज राम वानराःप्रगृह्य शस्त्राणि उदित उग्र तेजसा । पुरीम् सुरेश आत्मज वीर्य पालिताम्वधाय शत्रोः पुनर् आगताः इह ॥

tatastu rāmānuja rāma vānarāḥpragṛhya śastrāṇi udita ugra tejasā ।
purīm sureśa ātmaja vīrya pālitāmvadhāya śatroḥ punar āgatāḥ iha ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.