वाल्मीकि रामायणम् · किष्किन्धाकाण्डम्Kiṣkindhā Kāṇḍa

किष्किन्धाकाण्डम्Kiṣkindhā Kāṇḍa

सर्गः १२ · ४२ श्लोकाःSarga 12 · 42 ślokas
अशोधित पाठ · unverified — गीताप्रेस शोधन शेष
॥ ४ · १२ · १ ॥
एतच् वचनम् श्रुत्वा सुग्रीवस्य सुभाषितम् । प्रत्ययार्थम् महातेजा रामो जग्राह कार्मुकम् ॥

etac ca vacanam śrutvā sugrīvasya subhāṣitam ।
pratyayārtham mahātejā rāmo jagrāha kārmukam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १२ · २ ॥
गृहीत्वा धनुर् घोरम् शरम् एकम् मानदः । सालम् उद्दिश्य चिक्षेप पूरयन् रवैः दिशः ॥

sa gṛhītvā dhanur ghoram śaram ekam ca mānadaḥ ।
sālam uddiśya cikṣepa pūrayan sa ravaiḥ diśaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १२ · ३ ॥
विसृष्टो बलवता बाणः स्वर्ण परिष्कृतः । भित्त्वा सालान् गिरि प्रस्थम् सप्त भूमिम् विवेश ह ॥

sa visṛṣṭo balavatā bāṇaḥ svarṇa pariṣkṛtaḥ ।
bhittvā sālān giri prastham sapta bhūmim viveśa ha ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १२ · ४ ॥
सायकः तु मुहूर्तेन सालान् भित्त्वा महाजवः । निष्पत्य पुनः तूर्णम् तम् एव प्रविवेश ह ॥

sāyakaḥ tu muhūrtena sālān bhittvā mahājavaḥ ।
niṣpatya ca punaḥ tūrṇam tam eva praviveśa ha ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १२ · ५ ॥
तान् दृष्ट्वा सप्त निर्भिन्नान् सालान् वानरपुंगवः । रामस्य शर वेगेन विस्मयम् परमम् गतः ॥

tān dṛṣṭvā sapta nirbhinnān sālān vānarapuṁgavaḥ ।
rāmasya śara vegena vismayam paramam gataḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १२ · ६ ॥
मूर्ध्ना न्यपतत् भूमौ प्रलंबीकृत भूषणः । सुग्रीवः परम प्रीतो राघवाय कृतांजलिः ॥

sa mūrdhnā nyapatat bhūmau pralaṁbīkṛta bhūṣaṇaḥ ।
sugrīvaḥ parama prīto rāghavāya kṛtāṁjaliḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १२ · ७ ॥
इदम् उवाच धर्मज्ञम् कर्मणा तेन हर्षितः । रामम् सर्व अस्त्र विदुषाम् श्रेष्ठम् शूरम् अवस्थितम् ॥

idam ca uvāca dharmajñam karmaṇā tena harṣitaḥ ।
rāmam sarva astra viduṣām śreṣṭham śūram avasthitam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १२ · ८ ॥
इन्द्रान् अपि सुरान् सर्वाम् त्वम् बाणैः पुरुषर्षभ । समर्थः समरे हन्तुम् किम् पुनर् वालिनम् प्रभो ॥

sa indrān api surān sarvām tvam bāṇaiḥ puruṣarṣabha ।
samarthaḥ samare hantum kim punar vālinam prabho ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १२ · ९ ॥
येन सप्त महा साला गिरिर् भूमिः दारिताः । बाणेन एकेन काकुत्स्थ स्थाता ते को रण अग्रतः ॥

yena sapta mahā sālā girir bhūmiḥ ca dāritāḥ ।
bāṇena ekena kākutstha sthātā te ko raṇa agrataḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १२ · १० ॥
अद्य मे विगतः शोकः प्रीतिर् अद्य परा मम । सुहृदम् त्वाम् समासाद्य महेन्द्र वरुणोपमम् ॥

adya me vigataḥ śokaḥ prītir adya parā mama ।
suhṛdam tvām samāsādya mahendra varuṇopamam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १२ · ११ ॥
तम् अद्य एव प्रियार्थम् मे वैरिणम् भ्रातृ रूपिणम् । वालिनम् जहि काकुत्स्थ मया बद्धो अयम् अंजलिः ॥

tam adya eva priyārtham me vairiṇam bhrātṛ rūpiṇam ।
vālinam jahi kākutstha mayā baddho ayam aṁjaliḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १२ · १२ ॥
ततो रामः परिष्वज्य सुग्रीवम् प्रिय दर्शनम् । प्रत्युवाच महाप्राज्ञो लक्ष्मणानुगतम् वचः ॥

tato rāmaḥ pariṣvajya sugrīvam priya darśanam ।
pratyuvāca mahāprājño lakṣmaṇānugatam vacaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १२ · १३ ॥
अस्माद् गच्छाम किष्किन्धाम् क्षिप्रम् गच्छ त्वम् अग्रतः । गत्वा आह्वय सुग्रीव वालिनम् भ्रातृ गन्धिनम् ॥

asmād gacchāma kiṣkindhām kṣipram gaccha tvam agrataḥ ।
gatvā ca āhvaya sugrīva vālinam bhrātṛ gandhinam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १२ · १४ ॥
सर्वे ते त्वरितम् गत्वा किष्किन्धाम् वालिनः पुरीम् । वृक्षैः आत्मानम् आवृत्य हि अतिष्ठन् गहने वने ॥

sarve te tvaritam gatvā kiṣkindhām vālinaḥ purīm ।
vṛkṣaiḥ ātmānam āvṛtya hi atiṣṭhan gahane vane ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १२ · १५ ॥
सुग्रीवो अपि व्यनदद् घोरम् वालिनो ह्वान कारणात् । गाढम् परिहितो वेगान् नादैः भिन्दन् इव अंबरम् ॥

sugrīvo api vyanadad ghoram vālino hvāna kāraṇāt ।
gāḍham parihito vegān nādaiḥ bhindan iva aṁbaram ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १२ · १६ ॥
तम् श्रुत्वा निनदम् भ्रातुः क्रुद्धो वाली महाबलः । निष्पपात सुसंरब्धो भास्करो अस्त तटात् इव ॥

tam śrutvā ninadam bhrātuḥ kruddho vālī mahābalaḥ ।
niṣpapāta susaṁrabdho bhāskaro asta taṭāt iva ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १२ · १७ ॥
ततः सुतुमुलम् युद्धम् वालि सुग्रीवयोः अभूत् । गगने ग्रहयोः घोरम् बुध अंगारकयोः इव ॥

tataḥ sutumulam yuddham vāli sugrīvayoḥ abhūt ।
gagane grahayoḥ ghoram budha aṁgārakayoḥ iva ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १२ · १८ ॥
तलैः अशनि कल्पैः वज्र कल्पैः मुष्टिभिः । जघ्नतुः समरे अन्योन्यम् भ्रातरौ क्रोध मूर्च्छितौ ॥

talaiḥ aśani kalpaiḥ ca vajra kalpaiḥ ca muṣṭibhiḥ ।
jaghnatuḥ samare anyonyam bhrātarau krodha mūrcchitau ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १२ · १९ ॥
ततो रामो धनुष् पाणिः तौ उभौ समुदैक्षत । अन्योन्य सदृशौ वीरौ उभौ देवौ इव अश्विनौ ॥

tato rāmo dhanuṣ pāṇiḥ tau ubhau samudaikṣata ।
anyonya sadṛśau vīrau ubhau devau iva aśvinau ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १२ · २० ॥
यत् अवगच्छत् सुग्रीवम् वालिनम् वा अपि राघवः । ततो कृतवान् बुद्धिम् मोक्तुम् अन्तकरम् शरम् ॥

yat na avagacchat sugrīvam vālinam vā api rāghavaḥ ।
tato na kṛtavān buddhim moktum antakaram śaram ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १२ · २१ ॥
एतस्मिन् अन्तरे भग्नः सुग्रीवः तेन वालिना । अपश्यन् राघवम् नाथम् ऋश्यमूकम् प्रदुद्रुवे ॥

etasmin antare bhagnaḥ sugrīvaḥ tena vālinā ।
apaśyan rāghavam nātham ṛśyamūkam pradudruve ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १२ · २२ ॥
क्लान्तो रुधिर सिक्त अंगो प्रहारैः जर्जरी कृतः । वालिना अभिद्रुतः क्रोधात् प्रविवेश महावनम् ॥

klānto rudhira sikta aṁgo prahāraiḥ jarjarī kṛtaḥ ।
vālinā abhidrutaḥ krodhāt praviveśa mahāvanam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १२ · २३ ॥
तम् प्रविष्टम् वनम् दृष्ट्वा वाली शाप भयात् ततः । मुक्तो हि असि त्वम् इति उक्त्वा निवृत्तो महाबलः ॥

tam praviṣṭam vanam dṛṣṭvā vālī śāpa bhayāt tataḥ ।
mukto hi asi tvam iti uktvā sa nivṛtto mahābalaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १२ · २४ ॥
राघवो अपि सह भ्रात्रा सह चैव हनूमता । तदेव वनम् आगच्छत् सुग्रीवो यत्र वानरः ॥

rāghavo api saha bhrātrā saha caiva hanūmatā ।
tadeva vanam āgacchat sugrīvo yatra vānaraḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १२ · २५ ॥
तम् समीक्ष्य आगतम् रामम् सुग्रीवः सह लक्ष्मणम् । ह्रीमान् दीनम् उवाच इदम् वसुधाम् अवलोकयन् ॥

tam samīkṣya āgatam rāmam sugrīvaḥ saha lakṣmaṇam ।
hrīmān dīnam uvāca idam vasudhām avalokayan ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १२ · २६ ॥
आह्वयस्व इति माम् उक्त्वा दर्शयित्वा विक्रमम् । वैरिणा घातयित्वा किम् इदानीम् त्वया कृतम् ॥

āhvayasva iti mām uktvā darśayitvā ca vikramam ।
vairiṇā ghātayitvā ca kim idānīm tvayā kṛtam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १२ · २७ ॥
ताम् एव वेलाम् वक्तव्यम् त्वया राघव तत्त्वतः । वालिनम् निहन्मि इति ततो अहम् इतो व्रजे ॥

tām eva velām vaktavyam tvayā rāghava tattvataḥ ।
vālinam na nihanmi iti tato na aham ito vraje ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १२ · २८ ॥
तस्य एवम् ब्रुवाणस्य सुग्रीवस्य महात्मनः । करुणम् दीनया वाचा राघवः पुनर् अब्रवीत् ॥

tasya ca evam bruvāṇasya sugrīvasya mahātmanaḥ ।
karuṇam dīnayā vācā rāghavaḥ punar abravīt ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १२ · २९ ॥
सुग्रीव श्रूयताम् तात क्रोधः व्यपनीयताम् । कारणम् येन बाणो अयम् मया विसर्जितः ॥

sugrīva śrūyatām tāta krodhaḥ ca vyapanīyatām ।
kāraṇam yena bāṇo ayam sa mayā na visarjitaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १२ · ३० ॥
अलंकारेण वेषेण प्रमाणेन गतेन च । त्वम् सुग्रीव वाली सदृशौ स्थः परस्परम् ॥

alaṁkāreṇa veṣeṇa pramāṇena gatena ca ।
tvam ca sugrīva vālī ca sadṛśau sthaḥ parasparam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १२ · ३१ ॥
स्वरेण वर्चसा एव प्रेक्षितेन वानर । विक्रमेण वाक्यैः व्यक्तिम् वाम् उपलक्षये ॥

svareṇa varcasā ca eva prekṣitena ca vānara ।
vikrameṇa ca vākyaiḥ ca vyaktim vām na upalakṣaye ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १२ · ३२ ॥
ततो अहम् रूप सादृश्यात् मोहितो वानरोत्तम । उत्सृजामि महावेगम् शरम् शत्रु निबर्हणम् ॥

tato aham rūpa sādṛśyāt mohito vānarottama ।
na utsṛjāmi mahāvegam śaram śatru nibarhaṇam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १२ · ३३ ॥
जीवित अन्तकरम् घोरम् सादृश्यात् तु विशंकितः । मूलघातो नौ स्याद्धि द्वयोः इति कृतो मया ॥

jīvita antakaram ghoram sādṛśyāt tu viśaṁkitaḥ ।
mūlaghāto na nau syāddhi dvayoḥ iti kṛto mayā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १२ · ३४ ॥
त्वयि वीर विपन्ने हि अज्ञान् लाघवान् मया । मौढ्यम् मम बाल्यम् ख्यापितम् स्यात् कपीस्वर ॥

tvayi vīra vipanne hi ajñān lāghavān mayā ।
mauḍhyam ca mama bālyam ca khyāpitam syāt kapīsvara ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १२ · ३५ ॥
दत्त अभय वधो नाम पातकम् महत् अद्भुतम् । अहम् लक्ष्मणः एव सीत वरवर्णिनी ॥

datta abhaya vadho nāma pātakam mahat adbhutam ।
aham ca lakṣmaṇaḥ ca eva sīta ca varavarṇinī ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १२ · ३६ ॥
त्वत् अधीना वयम् सर्वे वने अस्मिन् शरणम् भवान् । तस्मात् युध्यस्व भूयस्त्वम् मा शंकी वानर ॥

tvat adhīnā vayam sarve vane asmin śaraṇam bhavān ।
tasmāt yudhyasva bhūyastvam mā śaṁkī ca vānara ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १२ · ३७ ॥
एतन् मुहूर्ते तु मया पश्य वालिनम् आहवे । निरस्तम् इषुणा एकेन वेष्टमानम् महीतले ॥

etan muhūrte tu mayā paśya vālinam āhave ।
nirastam iṣuṇā ekena veṣṭamānam mahītale ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १२ · ३८ ॥
अभिज्ञानम् कुरुष्व त्वम् आत्मनो वानरेश्वर । येन त्वाम् अभिजानीयाम् द्वन्द्व युद्धम् उपागतम् ॥

abhijñānam kuruṣva tvam ātmano vānareśvara ।
yena tvām abhijānīyām dvandva yuddham upāgatam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १२ · ३९ ॥
गज पुष्पीम् इमाम् फुल्लाम् उत्पाट्य शुभ लक्षणाम् । कुरु लक्ष्मण कण्ठे अस्य सुग्रीवस्य महात्मनः ॥

gaja puṣpīm imām phullām utpāṭya śubha lakṣaṇām ।
kuru lakṣmaṇa kaṇṭhe asya sugrīvasya mahātmanaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १२ · ४० ॥
ततो गिरि तटे जाताम् उत्पाट्य कुसुमायुताम् । लक्ष्मणो गज पुष्पीम् ताम् तस्य कण्ठे व्यसर्जयत् ॥

tato giri taṭe jātām utpāṭya kusumāyutām ।
lakṣmaṇo gaja puṣpīm tām tasya kaṇṭhe vyasarjayat ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १२ · ४१ ॥
तथा शुशुभे श्रीमान् लतया कण्ठ सक्तया । मालया इव बलाकानाम् ससंध्य इव तोयदः ॥

sa tathā śuśubhe śrīmān latayā kaṇṭha saktayā ।
mālayā iva balākānām sasaṁdhya iva toyadaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १२ · ४२ ॥
विभ्राजमानो वपुषा राम वाक्य समाहितः । जगाम सह रामेण किष्किंधाम् पुनराप सः ॥

vibhrājamāno vapuṣā rāma vākya samāhitaḥ ।
jagāma saha rāmeṇa kiṣkiṁdhām punarāpa saḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.