वाल्मीकि रामायणम् · अरण्यकाण्डम्Araṇya Kāṇḍa

अरण्यकाण्डम्Araṇya Kāṇḍa

सर्गः ७५ · ३० श्लोकाःSarga 75 · 30 ślokas
अशोधित पाठ · unverified — गीताप्रेस शोधन शेष
॥ ३ · ७५ · १ ॥
दिवम् तु तस्याम् यातायाम् शबर्याम् स्वेन तेजसा । लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा चिन्तयामास राघवः ॥

divam tu tasyām yātāyām śabaryām svena tejasā ।
lakṣmaṇena saha bhrātrā cintayāmāsa rāghavaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ७५ · २ ॥
चिंतयित्वा तु धर्मात्मा प्रभावम् तम् महात्मनाम् । हित कारिणम् एक अग्रम् लक्ष्मणम् राघवो अब्रवीत् ॥

ciṁtayitvā tu dharmātmā prabhāvam tam mahātmanām ।
hita kāriṇam eka agram lakṣmaṇam rāghavo abravīt ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ७५ · ३ ॥
दृष्टो मया आश्रमः सौम्य बहु आश्चर्यः कृतआत्मनाम् । विश्वस्त मृग शार्दूलो नाना विहग सेवितः ॥

dṛṣṭo mayā āśramaḥ saumya bahu āścaryaḥ kṛtaātmanām ।
viśvasta mṛga śārdūlo nānā vihaga sevitaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ७५ · ४ ॥
सप्तानाम् समुद्राणाम् तेषाम् तीर्थेषु लक्ष्मण । उपस्पृष्टम् विधिवत् पितरः अपि तर्पिताः ॥

saptānām ca samudrāṇām teṣām tīrtheṣu lakṣmaṇa ।
upaspṛṣṭam ca vidhivat pitaraḥ ca api tarpitāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ७५ · ५ ॥
प्रणष्टम् अशुभम् यत् नः कल्याणम् समुपस्थितम् । तेन तु एतत् प्रहृष्टम् मे मनो लक्ष्मण संप्रति ॥

praṇaṣṭam aśubham yat naḥ kalyāṇam samupasthitam ।
tena tu etat prahṛṣṭam me mano lakṣmaṇa saṁprati ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ७५ · ६ ॥
हृदये हि नर व्याघ्र शुभम् आविर्भविष्यति । तत् आगच्छ गमिष्यावः पंपाम् ताम् प्रिय दर्शनाम् ॥

hṛdaye hi nara vyāghra śubham āvirbhaviṣyati ।
tat āgaccha gamiṣyāvaḥ paṁpām tām priya darśanām ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ७५ · ७ ॥
ऋष्यमूको गिरिः यत्र अति दूरे प्रकाशते । यस्मिन् वसति धर्मात्मा सुग्रीवो अंशुमतः सुतः ॥

ṛṣyamūko giriḥ yatra na ati dūre prakāśate ।
yasmin vasati dharmātmā sugrīvo aṁśumataḥ sutaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ७५ · ८ ॥
नित्यम् वालि भयात् त्रस्तः चतुर्भिः सह वानरैः । अहम् त्वरे तम् द्रष्टुम् सुग्रीवम् वानरर्षभम् ॥

nityam vāli bhayāt trastaḥ caturbhiḥ saha vānaraiḥ ।
aham tvare ca tam draṣṭum sugrīvam vānararṣabham ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ७५ · ९ ॥
तत् अधीनम् हि मे कार्यम् सीतायाः परिमार्गणम् । इति ब्रुवाणम् तम् वीरम् सौमित्रिः इदम् अब्रवीत् ॥

tat adhīnam hi me kāryam sītāyāḥ parimārgaṇam ।
iti bruvāṇam tam vīram saumitriḥ idam abravīt ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ७५ · १० ॥
गच्छावः त्वरितम् तत्र मम अपि त्वरते मनः । आश्रमात् तु ततः तस्मात् निष्क्रम्य विशाम् पतिः ॥

gacchāvaḥ tvaritam tatra mama api tvarate manaḥ ।
āśramāt tu tataḥ tasmāt niṣkramya sa viśām patiḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ७५ · ११ ॥
आजगाम ततः पंपाम् लक्ष्मणेन सहप्रभुः । समीक्षमाणः पुष्प आढ्यम् सर्वतो विपुल द्रुमम् ॥

ājagāma tataḥ paṁpām lakṣmaṇena sahaprabhuḥ ।
samīkṣamāṇaḥ puṣpa āḍhyam sarvato vipula drumam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ७५ · १२ ॥
कोयष्टिभिः अर्जुनकैः शत पत्रैः कीरकैः । एतैः अन्यैः बहुभिः नादितम् तत् वनम् महत् ॥

koyaṣṭibhiḥ ca arjunakaiḥ śata patraiḥ ca kīrakaiḥ ।
etaiḥ ca anyaiḥ ca bahubhiḥ nāditam tat vanam mahat ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ७५ · १३ ॥
रामो विविधान् वृक्षान् सरांसि विविधानि च । पश्यन् काम अभिसंतप्तो जगाम परमम् ह्रदम् ॥

sa rāmo vividhān vṛkṣān sarāṁsi vividhāni ca ।
paśyan kāma abhisaṁtapto jagāma paramam hradam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ७५ · १४ ॥
ताम् आसाद्य वै रामो दूरात् पानीय वाहिनीम् । मतंग सरसम् नाम ह्रदम् समवगाहत ॥

sa tām āsādya vai rāmo dūrāt pānīya vāhinīm ।
mataṁga sarasam nāma hradam samavagāhata ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ७५ · १५ ॥
तत्र जग्मतुः अव्यग्रौ राघवौ हि समाहितौ । तु शोक समाविष्टो रामो दशरथात्मजः ॥

tatra jagmatuḥ avyagrau rāghavau hi samāhitau ।
sa tu śoka samāviṣṭo rāmo daśarathātmajaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ७५ · १६ ॥
विवेश नलिनीम् रम्याम् पंकजैः समावृताम् । तिलकाशोकपुंनागबकुलोद्दालकाशिनीम् - यद्वा -तिलक अशोक पुन्नाग बकुल उद्दाल काशिनीम् ॥

viveśa nalinīm ramyām paṁkajaiḥ ca samāvṛtām ।
tilakāśokapuṁnāgabakuloddālakāśinīm - yadvā -tilaka aśoka punnāga bakula uddāla kāśinīm ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ७५ · १७ ॥
रम्य उपवन संबाधाम् पद्म संपीडित उदकाम् । स्फटिक उपम तोय आढ्याम् श्लक्ष्ण वालुक संतताम् ॥

ramya upavana saṁbādhām padma saṁpīḍita udakām ।
sphaṭika upama toya āḍhyām ślakṣṇa vāluka saṁtatām ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ७५ · १८ ॥
मत्स्य कच्छप संबाधाम् तीरस्थ द्रुम शोभिताम् । सखीभिः इव संयुक्ताम् लताभिः अनुवेष्टिताम् ॥

matsya kacchapa saṁbādhām tīrastha druma śobhitām ।
sakhībhiḥ iva saṁyuktām latābhiḥ anuveṣṭitām ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ७५ · १९ ॥
किंनरोरगगन्धर्वयक्षराक्षससेविताम् -यद्वा - । किन्नर उरग गन्धर्व यक्ष राक्षस सेविताम् । नाना द्रुम लता आकीर्णाम् शीत वारि निधिम् शुभाम् ॥

kiṁnaroragagandharvayakṣarākṣasasevitām -yadvā - ।
kinnara uraga gandharva yakṣa rākṣasa sevitām ।
nānā druma latā ākīrṇām śīta vāri nidhim śubhām ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ७५ · २० ॥
पद्म सौगन्धिकैः ताम्राम् शुक्लाम् कुमुद मण्डलैः । नीलाम् कुवलय उद् घाटैः बहु वर्णाम् कुथाम् इव ॥

padma saugandhikaiḥ tāmrām śuklām kumuda maṇḍalaiḥ ।
nīlām kuvalaya ud ghāṭaiḥ bahu varṇām kuthām iva ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ७५ · २१ ॥
अरविन्द उत्पलवतीम् पद्म सौगन्धिक आयुताम् । पुष्पित आम्र वणोपेताम् बर्हिण उद् घुष्ट नादिताम् ॥

aravinda utpalavatīm padma saugandhika āyutām ।
puṣpita āmra vaṇopetām barhiṇa ud ghuṣṭa nāditām ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ७५ · २२ ॥
ताम् दृष्ट्वा ततः पंपाम् रामः सौमित्रिणा सह । विललाप तेजस्वी कामात् दशरथात्मजः ॥

sa tām dṛṣṭvā tataḥ paṁpām rāmaḥ saumitriṇā saha ।
vilalāpa ca tejasvī kāmāt daśarathātmajaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ७५ · २३ ॥
तिलकैः बीज पूरैः वटैः शुक्ल द्रुमैः तथा । पुष्पितैः करवीरैः पुन्नागैः सु पुष्पितैः ॥

tilakaiḥ bīja pūraiḥ ca vaṭaiḥ śukla drumaiḥ tathā ।
puṣpitaiḥ karavīraiḥ ca punnāgaiḥ ca su puṣpitaiḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ७५ · २४ ॥
मालती कुंद गुल्मैः भण्डीरैः निचुलैः तथा । अशोकैः सप्त पर्णैः केतकैः अतिमुक्तकैः ॥

mālatī kuṁda gulmaiḥ ca bhaṇḍīraiḥ niculaiḥ tathā ।
aśokaiḥ sapta parṇaiḥ ca ketakaiḥ atimuktakaiḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ७५ · २५ ॥
अन्यैः विविधैः वृक्षैः प्रमदा इव उपशोभिताम् । अस्याः तीरे तु पूर्व उक्तः पर्वतो धातु मण्डितः ॥

anyaiḥ ca vividhaiḥ vṛkṣaiḥ pramadā iva upaśobhitām ।
asyāḥ tīre tu pūrva uktaḥ parvato dhātu maṇḍitaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ७५ · २६ ॥
ऋश्यमूक इति ख्यातः चित्र पुष्पित पादपः । हरेः ऋक्षरजो नाम्नः पुत्रः तस्य महात्मनः ॥

ṛśyamūka iti khyātaḥ citra puṣpita pādapaḥ ।
hareḥ ṛkṣarajo nāmnaḥ putraḥ tasya mahātmanaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ७५ · २७ ॥
अध्यास्ते तु महावीर्यः सुग्रीव इति विश्रुतः । सुग्रीवम् अभिगच्छ त्वम् वानरेन्द्रम् नरर्षभ ॥

adhyāste tu mahāvīryaḥ sugrīva iti viśrutaḥ ।
sugrīvam abhigaccha tvam vānarendram nararṣabha ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ७५ · २८ ॥
इति उवाच पुनः वाक्यम् लक्ष्मणम् सत्य विक्रमम् । कथम् मया विना सीताम् शक्यम् लक्ष्मण जीवितुम् ॥

iti uvāca punaḥ vākyam lakṣmaṇam satya vikramam ।
katham mayā vinā sītām śakyam lakṣmaṇa jīvitum ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ७५ · २९ ॥
इति एवम् उक्त्वा मदन अभिपीडितःस लक्ष्मणम् वाक्यम् अनन्य चेतनः । विवेश पंपाम् नलिनी मनो रमाम्तम् उत्तमम् शोकम् उदीरयाणः ॥

iti evam uktvā madana abhipīḍitaḥsa lakṣmaṇam vākyam ananya cetanaḥ ।
viveśa paṁpām nalinī mano ramāmtam uttamam śokam udīrayāṇaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ७५ · ३० ॥
क्रमेण गत्वा प्रविलोकयन् वनम्ददर्श पंपाम् शुभ दर्श काननाम् । अनेक नाना विध पक्षि संकुलाम्विवेश रामः सह लक्ष्मणेन ॥

krameṇa gatvā pravilokayan vanamdadarśa paṁpām śubha darśa kānanām ।
aneka nānā vidha pakṣi saṁkulāmviveśa rāmaḥ saha lakṣmaṇena ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.