वाल्मीकि रामायणम् · अरण्यकाण्डम्Araṇya Kāṇḍa

अरण्यकाण्डम्Araṇya Kāṇḍa

सर्गः ७४ · ३५ श्लोकाःSarga 74 · 35 ślokas
अशोधित पाठ · unverified — गीताप्रेस शोधन शेष
॥ ३ · ७४ · १ ॥
तौ कबन्धेन तम् मार्गम् पम्पाया दर्शितम् वने । आतस्थतुः दिशम् गृह्य प्रतीचीम् नृ वर आत्मजौ ॥

tau kabandhena tam mārgam pampāyā darśitam vane ।
ātasthatuḥ diśam gṛhya pratīcīm nṛ vara ātmajau ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ७४ · २ ॥
तौ शैलेषु आचित अनेकान् क्षौद्र कल्प फल द्रुमान् । वीक्षन्तौ जग्मतुः द्रष्टुम् सुग्रीवम् राम लक्ष्मणौ ॥

tau śaileṣu ācita anekān kṣaudra kalpa phala drumān ।
vīkṣantau jagmatuḥ draṣṭum sugrīvam rāma lakṣmaṇau ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ७४ · ३ ॥
कृत्वा शैल पृष्ठे तु तौ वासम् रघु नन्दनौ । पंपायाः पश्चिमम् तीरम् राघवौ उपतस्थतुः ॥

kṛtvā ca śaila pṛṣṭhe tu tau vāsam raghu nandanau ।
paṁpāyāḥ paścimam tīram rāghavau upatasthatuḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ७४ · ४ ॥
तौ पुष्करिण्याः पंपायाः तीरम् आसाद्य पश्चिमम् । अपश्यताम् ततः तत्र शबर्या रम्यम् आश्रमम् ॥

tau puṣkariṇyāḥ paṁpāyāḥ tīram āsādya paścimam ।
apaśyatām tataḥ tatra śabaryā ramyam āśramam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ७४ · ५ ॥
तौ तम् आश्रमम् आसाद्य द्रुमैः बहुभिः आवृतम् । सु रम्यम् अभिवीक्षन्तौ शबरीम् अभ्युपेयतुः ॥

tau tam āśramam āsādya drumaiḥ bahubhiḥ āvṛtam ।
su ramyam abhivīkṣantau śabarīm abhyupeyatuḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ७४ · ६ ॥
तौ दृष्ट्वा तु तदा सिद्धा समुत्थाय कृतांजलिः । पादौ जग्राह रामस्य लक्ष्मणस्य धीमतः ॥

tau dṛṣṭvā tu tadā siddhā samutthāya kṛtāṁjaliḥ ।
pādau jagrāha rāmasya lakṣmaṇasya ca dhīmataḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ७४ · ७ ॥
पाद्यम् आचमनीयम् सर्वम् प्रददात् यथा विधि । ताम् उवाच ततो रामः श्रमणीम् धर्म संस्थिताम् ॥

pādyam ācamanīyam ca sarvam pradadāt yathā vidhi ।
tām uvāca tato rāmaḥ śramaṇīm dharma saṁsthitām ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ७४ · ८ ॥
कच्चित् ते निर्जिता विघ्नाः कच्चित् ते वर्धते तपः । कच्चित् ते नियतः कोप आहारः तपोधने ॥

kaccit te nirjitā vighnāḥ kaccit te vardhate tapaḥ ।
kaccit te niyataḥ kopa āhāraḥ ca tapodhane ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ७४ · ९ ॥
कच्चित् ते नियमाः प्राप्ताः कच्चित् ते मनसः सुखम् । कच्चित् ते गुरु शुश्रूषा सफला चारु भाषिणि ॥

kaccit te niyamāḥ prāptāḥ kaccit te manasaḥ sukham ।
kaccit te guru śuśrūṣā saphalā cāru bhāṣiṇi ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ७४ · १० ॥
रामेण तापसी पृष्ठा सा सिद्धा सिद्ध सम्मता । शशंस शबरी वृद्धा रामाय प्रति अवस्थिता ॥

rāmeṇa tāpasī pṛṣṭhā sā siddhā siddha sammatā ।
śaśaṁsa śabarī vṛddhā rāmāya prati avasthitā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ७४ · ११ ॥
अद्य प्राप्ता तपः सिद्धिः तव संदर्शनात् मया । अद्य मे सफलम् जन्म गुरवः सुपूजिताः ॥

adya prāptā tapaḥ siddhiḥ tava saṁdarśanāt mayā ।
adya me saphalam janma guravaḥ ca supūjitāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ७४ · १२ ॥
अद्य मे सफलम् तप्तम् स्वर्गः चैव भविष्यति । त्वयि देव वरे राम पूजिते पुरुषर्षभ ॥

adya me saphalam taptam svargaḥ caiva bhaviṣyati ।
tvayi deva vare rāma pūjite puruṣarṣabha ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ७४ · १३ ॥
तव अहम् चक्षुषा सौम्य पूता सौम्येन मानद । गमिष्याम्यक्षयांलोकांस्वत्प्रसादादरिन्दम - यद्वा -गमिष्यामि अक्षयान् लोकान् त्वत् प्रसादात् अरिंदम ॥

tava aham cakṣuṣā saumya pūtā saumyena mānada ।
gamiṣyāmyakṣayāṁlokāṁsvatprasādādarindama - yadvā -gamiṣyāmi akṣayān lokān tvat prasādāt ariṁdama ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ७४ · १४ ॥
चित्रकूटम् त्वयि प्राप्ते विमानैः अतुल प्रभैः । इतः ते दिवम् आरूढा यान् अहम् पर्यचारिषम् ॥

citrakūṭam tvayi prāpte vimānaiḥ atula prabhaiḥ ।
itaḥ te divam ārūḍhā yān aham paryacāriṣam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ७४ · १५ ॥
तैः अहम् उक्ता धर्म ज्ञैः महाभागैः महर्षिभिः । आगमिष्यति ते रामः सु पुण्यम् इमम् आश्रमम् ॥

taiḥ ca aham uktā dharma jñaiḥ mahābhāgaiḥ maharṣibhiḥ ।
āgamiṣyati te rāmaḥ su puṇyam imam āśramam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ७४ · १६ ॥
ते प्रतिग्रहीतव्यः सौमित्रि सहितो अतिथिः । तम् दृष्ट्वा वरान् लोकान् अक्षयान् त्वम् गमिष्यसि ॥

sa te pratigrahītavyaḥ saumitri sahito atithiḥ ।
tam ca dṛṣṭvā varān lokān akṣayān tvam gamiṣyasi ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ७४ · १७ ॥
एवम् उक्ता महाभागैः तदा अहम् पुरुषर्षभ । मया तु विविधम् वन्यम् संचितम् पुरुषर्षभ ॥

evam uktā mahābhāgaiḥ tadā aham puruṣarṣabha ।
mayā tu vividham vanyam saṁcitam puruṣarṣabha ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ७४ · १८ ॥
तव अर्थे पुरुषव्याघ्र पम्पायाः तीर संभवम् । एवम् उक्तः धर्मात्मा शबर्या शबरीम् इदम् ॥

tava arthe puruṣavyāghra pampāyāḥ tīra saṁbhavam ।
evam uktaḥ sa dharmātmā śabaryā śabarīm idam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ७४ · १९ ॥
राघवः प्राह विज्ञाने ताम् नित्यम् अबहिष्कृताम् । दनोः सकाशात् तत्त्वेन प्रभावम् ते महात्मनः ॥

rāghavaḥ prāha vijñāne tām nityam abahiṣkṛtām ।
danoḥ sakāśāt tattvena prabhāvam te mahātmanaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ७४ · २० ॥
श्रुतम् प्रत्यक्षम् इच्छामि संद्रष्टुम् यदि मन्यसे । एतत् तु वचनम् श्रुत्वा राम वक्त्रात् विनिःसृतम् ॥

śrutam pratyakṣam icchāmi saṁdraṣṭum yadi manyase ।
etat tu vacanam śrutvā rāma vaktrāt viniḥsṛtam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ७४ · २१ ॥
शबरी दर्शयामास तौ उभौ तत् वनम् महत् । पश्य मेघ घन प्रख्यम् मृग पक्षि समाकुलम् ॥

śabarī darśayāmāsa tau ubhau tat vanam mahat ।
paśya megha ghana prakhyam mṛga pakṣi samākulam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ७४ · २२ ॥
मतंग वनम् इति एव विश्रुतम् रघुनंदन । इह ते भावित आत्मानो गुरवो मे महाद्युते । जुहवान् चक्रिरे नीडम् मंत्रवत् मंत्र पूजितम् ॥

mataṁga vanam iti eva viśrutam raghunaṁdana ।
iha te bhāvita ātmāno guravo me mahādyute ।
juhavān cakrire nīḍam maṁtravat maṁtra pūjitam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ७४ · २३ ॥
इयम् प्रत्यक् स्थली वेदी यत्र ते मे सुसत्कृताः । पुष्प उपहारम् कुर्वन्ति श्रमात् उद् वेपिभिः करैः ॥

iyam pratyak sthalī vedī yatra te me susatkṛtāḥ ।
puṣpa upahāram kurvanti śramāt ud vepibhiḥ karaiḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ७४ · २४ ॥
तेषाम् तपः प्रभावेन पश्य अद्य अपि रघूत्तम । द्योतयन्ति दिशः सर्वाः श्रिया वेद्यः अतुल प्रभाः ॥

teṣām tapaḥ prabhāvena paśya adya api raghūttama ।
dyotayanti diśaḥ sarvāḥ śriyā vedyaḥ atula prabhāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ७४ · २५ ॥
अशक्नुवद्भिस्तैर्गन्तुमुपवासश्रमालसैः - यद्वा -अशक्नुवद्भिः तैः गन्तुम् उपवास श्रम आलसैः । चिन्तिते अभ्यागतान् पश्य समेतान् सप्त सागरान् ॥

aśaknuvadbhistairgantumupavāsaśramālasaiḥ - yadvā -aśaknuvadbhiḥ taiḥ gantum upavāsa śrama ālasaiḥ ।
cintite abhyāgatān paśya sametān sapta sāgarān ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ७४ · २६ ॥
कृत अभिषेकैः तैः न्यस्ता वल्कलाः पादपेषु इह । अद्य अपि विशुष्यन्ति प्रदेशे रघुनंदन ॥

kṛta abhiṣekaiḥ taiḥ nyastā valkalāḥ pādapeṣu iha ।
adya api na viśuṣyanti pradeśe raghunaṁdana ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ७४ · २७ ॥
देव कार्याणि कुर्वद्भिः यानि इमानि कृतानि वै । पुष्पैः कुवलयैः सार्थम् म्लानत्वम् तु यान्ति वै ॥

deva kāryāṇi kurvadbhiḥ yāni imāni kṛtāni vai ।
puṣpaiḥ kuvalayaiḥ sārtham mlānatvam na tu yānti vai ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ७४ · २८ ॥
कृत्स्नम् वनम् इदम् दृष्टम् श्रोतव्यम् श्रुतम् त्वया । तत् इच्छामि अभ्यनुज्ञाता त्यक्ष्यामि एतत् कलेवरम् ॥

kṛtsnam vanam idam dṛṣṭam śrotavyam ca śrutam tvayā ।
tat icchāmi abhyanujñātā tyakṣyāmi etat kalevaram ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ७४ · २९ ॥
तेषाम् इच्छामि अहम् गन्तुम् समीपम् भावित आत्मनाम् । मुनीनाम् आश्रमो येषाम् अहम् परिचारिणी ॥

teṣām icchāmi aham gantum samīpam bhāvita ātmanām ।
munīnām āśramo yeṣām aham ca paricāriṇī ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ७४ · ३० ॥
धर्मिष्ठम् तु वचः श्रुत्वा राघवः सह लक्ष्मणः । प्रहर्सम् अतुलम् लेभे आश्चर्यम् इदम् अब्रवीत् ॥

dharmiṣṭham tu vacaḥ śrutvā rāghavaḥ saha lakṣmaṇaḥ ।
praharsam atulam lebhe āścaryam idam ca abravīt ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ७४ · ३१ ॥
ताम् उवाच ततो रामः शबरी संश्रित व्रताम् । अर्चितो अहम् त्वया भद्रे गच्छ कामम् यथा सुखम् ॥

tām uvāca tato rāmaḥ śabarī saṁśrita vratām ।
arcito aham tvayā bhadre gaccha kāmam yathā sukham ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ७४ · ३२ ॥
इति एवम् उक्ता जटिला चीर कृष्ण अजिन अंबरा । अनुज्ञाता तु रामेण हुत्वा आत्मानम् हुत अशने ॥

iti evam uktā jaṭilā cīra kṛṣṇa ajina aṁbarā ।
anujñātā tu rāmeṇa hutvā ātmānam huta aśane ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ७४ · ३३ ॥
ज्वलत् पावक संकाशा स्वर्गम् एव जगाम सा । दिव्यम् आभरण संयुक्ता दिव्य माल्य अनुलेपना ॥

jvalat pāvaka saṁkāśā svargam eva jagāma sā ।
divyam ābharaṇa saṁyuktā divya mālya anulepanā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ७४ · ३४ ॥
दिव्य अंबर धरा तत्र बभूव प्रिय दर्शन । विराजयन्ती तम् देशम् विद्युत् सौदामिनी यथा ॥

divya aṁbara dharā tatra babhūva priya darśana ।
virājayantī tam deśam vidyut saudāminī yathā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ७४ · ३५ ॥
यत्र ते सुकृत आत्मानो विहरन्ति महर्षयः । तत् पुण्यम् शबरी स्थानम् जगाम आत्म समाधिना ॥

yatra te sukṛta ātmāno viharanti maharṣayaḥ ।
tat puṇyam śabarī sthānam jagāma ātma samādhinā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.