वाल्मीकि रामायणम् · अरण्यकाण्डम्Araṇya Kāṇḍa

अरण्यकाण्डम्Araṇya Kāṇḍa

सर्गः ७२ · २७ श्लोकाःSarga 72 · 27 ślokas
अशोधित पाठ · unverified — गीताप्रेस शोधन शेष
॥ ३ · ७२ · १ ॥
एवम् उक्तौ तु तौ वीरौ कबन्धेन नर ईश्वरौ । गिरि प्रदरम् आसाद्य पावकम् विससर्जतुः ॥

evam uktau tu tau vīrau kabandhena nara īśvarau ।
giri pradaram āsādya pāvakam visasarjatuḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ७२ · २ ॥
लक्ष्मणः तु महा उल्काभिः ज्वलिताभिः समन्ततः । चिताम् आदीपयामास सा प्रजज्वाल सर्वतः ॥

lakṣmaṇaḥ tu mahā ulkābhiḥ jvalitābhiḥ samantataḥ ।
citām ādīpayāmāsa sā prajajvāla sarvataḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ७२ · ३ ॥
तत् शरीरम् कबन्धस्य घृत पिण्ड उपमम् महत् । मेदसा पच्यमानस्य मन्दम् दहति पावकः ॥

tat śarīram kabandhasya ghṛta piṇḍa upamam mahat ।
medasā pacyamānasya mandam dahati pāvakaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ७२ · ४ ॥
विधूय चिताम् आशु विधूमो अग्निर् इव उत्थितः । अरजे वाससी बिभ्रत् मालाम् दिव्याम् महाबलः ॥

sa vidhūya citām āśu vidhūmo agnir iva utthitaḥ ।
araje vāsasī bibhrat mālām divyām mahābalaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ७२ · ५ ॥
ततः चिताया वेगेन भास्वरो विरज अंबरः । उत्पपात आशु संहृष्टः सर्व प्रत्यंग भूषणः ॥

tataḥ citāyā vegena bhāsvaro viraja aṁbaraḥ ।
utpapāta āśu saṁhṛṣṭaḥ sarva pratyaṁga bhūṣaṇaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ७२ · ६ ॥
विमाने भास्वरे तिष्ठन् हंस युक्ते यशस् करे । प्रभया महातेजा दिशो दश विराजयन् ॥

vimāne bhāsvare tiṣṭhan haṁsa yukte yaśas kare ।
prabhayā ca mahātejā diśo daśa virājayan ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ७२ · ७ ॥
सो अन्तरिक्ष गतो वाक्यम् कबन्धो रामम् अब्रवीत् । शृणु राघव तत्त्वेन यथा सीमाम् अवाप्स्यसि ॥

so antarikṣa gato vākyam kabandho rāmam abravīt ।
śṛṇu rāghava tattvena yathā sīmām avāpsyasi ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ७२ · ८ ॥
राम षड् युक्तयो लोके याभिः सर्वम् विमृश्यते । परिमृष्टो दश अन्तेन दश आभागेन सेव्यते ॥

rāma ṣaḍ yuktayo loke yābhiḥ sarvam vimṛśyate ।
parimṛṣṭo daśa antena daśa ābhāgena sevyate ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ७२ · ९ ॥
दश आभाग गतो हीनः त्वम् राम सह लक्ष्मणः । यत् कृते व्यसनम् प्राप्तम् त्वया दार प्रधर्षणम् ॥

daśa ābhāga gato hīnaḥ tvam rāma saha lakṣmaṇaḥ ।
yat kṛte vyasanam prāptam tvayā dāra pradharṣaṇam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ७२ · १० ॥
तत् अवश्यम् त्वया कार्यः सुहृत् सुहृदाम् वर । अकृत्वा हि ते सिद्धिम् अहम् पश्यामि चिन्तयन् ॥

tat avaśyam tvayā kāryaḥ sa suhṛt suhṛdām vara ।
akṛtvā na hi te siddhim aham paśyāmi cintayan ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ७२ · ११ ॥
श्रूयताम् राम वक्ष्यामि सुग्रीवो नाम वानरः । भ्रात्रा निरस्तः क्रुद्धेन वालिना शक्र सूनुना ॥

śrūyatām rāma vakṣyāmi sugrīvo nāma vānaraḥ ।
bhrātrā nirastaḥ kruddhena vālinā śakra sūnunā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ७२ · १२ ॥
ऋष्यमूके गिरि वरे पंपा पर्यन्त शोभिते । निवसति आत्मवान् वीरः चतुर्भिः सह वानरैः ॥

ṛṣyamūke giri vare paṁpā paryanta śobhite ।
nivasati ātmavān vīraḥ caturbhiḥ saha vānaraiḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ७२ · १३ ॥
वानरेन्द्रो महावीर्यः तेजोवान् अमित प्रभः । सत्य संधो विनीतः धृतिमान् मतिमान् महान् ॥

vānarendro mahāvīryaḥ tejovān amita prabhaḥ ।
satya saṁdho vinītaḥ ca dhṛtimān matimān mahān ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ७२ · १४ ॥
दक्षः प्रगल्भो द्युतिमान् महा बल पराक्रमः । भ्राता विवासितो वीर राज्य हेतो महात्मना ॥

dakṣaḥ pragalbho dyutimān mahā bala parākramaḥ ।
bhrātā vivāsito vīra rājya heto mahātmanā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ७२ · १५ ॥
ते सहायो मित्रम् सीतायाः परिमार्गणे । भविष्यति हि ते राम मा शोके मनः कृधाः ॥

sa te sahāyo mitram ca sītāyāḥ parimārgaṇe ।
bhaviṣyati hi te rāma mā ca śoke manaḥ kṛdhāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ७२ · १६ ॥
भवितव्यम् हि यत् अपि तत् शक्यम् इह अन्यथा । कर्तुम् इक्ष्वाकु शार्दूल कालो हि दुर्रक्रमः ॥

bhavitavyam hi yat ca api na tat śakyam iha anyathā ।
kartum ikṣvāku śārdūla kālo hi durrakramaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ७२ · १७ ॥
गच्छ शीघ्रम् इतो वीर सुग्रीवम् तम् महाबलम् । वयस्यम् तम् कुरु क्षिप्रम् इतो गत्वा अद्य राघव ॥

gaccha śīghram ito vīra sugrīvam tam mahābalam ।
vayasyam tam kuru kṣipram ito gatvā adya rāghava ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ७२ · १८ ॥
अद्रोहाय समागम्य दीप्यमाने विभावसौ । ते सो अवमन्तव्यः सुग्रीवो वानर अधिपः ॥

adrohāya samāgamya dīpyamāne vibhāvasau ।
na ca te so avamantavyaḥ sugrīvo vānara adhipaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ७२ · १९ ॥
कृतज्ञः काम रूपी सहाय अर्थी वीर्यवान् । शक्तौ हि अद्य युवाम् कर्तुम् कार्यम् तस्य चिकीर्षितम् ॥

kṛtajñaḥ kāma rūpī ca sahāya arthī ca vīryavān ।
śaktau hi adya yuvām kartum kāryam tasya cikīrṣitam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ७२ · २० ॥
कृतार्थो वा अकृतार्थो वा तव कृत्यम् करिष्यति । ऋक्षरजसः पुत्रः पंपाम् अटति शन्कितः ॥

kṛtārtho vā akṛtārtho vā tava kṛtyam kariṣyati ।
sa ṛkṣarajasaḥ putraḥ paṁpām aṭati śankitaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ७२ · २१ ॥
भास्करस्य औरसः पुत्रो वालिना कृत किल्बिषः । संनिधाय आयुधम् क्षिप्रम् ऋष्यमूक आलयम् कपिम् ॥

bhāskarasya aurasaḥ putro vālinā kṛta kilbiṣaḥ ।
saṁnidhāya āyudham kṣipram ṛṣyamūka ālayam kapim ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ७२ · २२ ॥
कुरु राघव सत्येन वयस्यम् वन चारिणम् । हि स्थानानि सर्वाणि कार्त्स्न्येन कपि कुंजरः ॥

kuru rāghava satyena vayasyam vana cāriṇam ।
sa hi sthānāni sarvāṇi kārtsnyena kapi kuṁjaraḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ७२ · २३ ॥
नर मांस अशिनाम् लोके नैपुण्यात् अधिगच्छति । तस्य अविदितम् लोके किंचित् अस्ति हि राघव ॥

nara māṁsa aśinām loke naipuṇyāt adhigacchati ।
na tasya aviditam loke kiṁcit asti hi rāghava ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ७२ · २४ ॥
यावत् सूर्यः प्रतपति सहस्रांशुः अरिन्दम । नदीः विपुलान् शैलान् गिरि दुर्गाणि कंदरान् ॥

yāvat sūryaḥ pratapati sahasrāṁśuḥ arindama ।
sa nadīḥ vipulān śailān giri durgāṇi kaṁdarān ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ७२ · २५ ॥
अन्विष्य वानरैः सार्धम् पत्नीम् ते अधिगमिष्यति । वानरान् महाकायान् प्रेषयिष्यति राघव ॥

anviṣya vānaraiḥ sārdham patnīm te adhigamiṣyati ।
vānarān ca mahākāyān preṣayiṣyati rāghava ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ७२ · २६ ॥
दिशो विचेतुम् ताम् सीताम् त्वत् वियोगेन शोचयतीम् । अन्वेष्यति वरारोहाम् मैथिलीम् रावण आलये ॥

diśo vicetum tām sītām tvat viyogena śocayatīm ।
anveṣyati varārohām maithilīm rāvaṇa ālaye ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ७२ · २७ ॥
मेरु शृंग अग्र गताम् अनिंदिताम्प्रविश्य पाताल तले अपि वा आश्रिताम् । प्लवंगमानाम् ऋषभः तव प्रियाम्निहत्य रक्षाम्सि पुनः प्रदास्यति ॥

sa meru śṛṁga agra gatām aniṁditāmpraviśya pātāla tale api vā āśritām ।
plavaṁgamānām ṛṣabhaḥ tava priyāmnihatya rakṣāmsi punaḥ pradāsyati ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.