वाल्मीकि रामायणम् · अरण्यकाण्डम्Araṇya Kāṇḍa

अरण्यकाण्डम्Araṇya Kāṇḍa

सर्गः ६६ · २१ श्लोकाःSarga 66 · 21 ślokas
अशोधित पाठ · unverified — गीताप्रेस शोधन शेष
॥ ३ · ६६ · १ ॥
तम् तथा शोक संतप्तम् विलपंतम् अनाथवत् । मोहेन महता आविष्टम् परिद्यूनम् अचेतनम् ॥

tam tathā śoka saṁtaptam vilapaṁtam anāthavat ।
mohena mahatā āviṣṭam paridyūnam acetanam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ६६ · २ ॥
ततः सौमित्रिः आश्वास्य मुहूर्तात् इव लक्ष्मणः । रामम् संबोधयामास चरणौ च अभिपीडयन् ॥

tataḥ saumitriḥ āśvāsya muhūrtāt iva lakṣmaṇaḥ ।
rāmam saṁbodhayāmāsa caraṇau ca abhipīḍayan ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ६६ · ३ ॥
महता तपसा राम महता च अपि कर्मणा । राज्ञा दशरथेन असि लब्धो अमृतम् इव अमरैः ॥

mahatā tapasā rāma mahatā ca api karmaṇā ।
rājñā daśarathena asi labdho amṛtam iva amaraiḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ६६ · ४ ॥
तव चैव गुणैः बद्धः त्वत् वियोगात् महिपतिः । राजा देवत्वम् आपन्नो भरतस्य यथा श्रुतम् ॥

tava caiva guṇaiḥ baddhaḥ tvat viyogāt mahipatiḥ ।
rājā devatvam āpanno bharatasya yathā śrutam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ६६ · ५ ॥
यदि दुःखम् इदम् प्राप्तम् काकुत्स्थ न सहिष्यसे । प्राकृतः च अल्प सत्त्वः च इतरः कः सहिष्यति ॥

yadi duḥkham idam prāptam kākutstha na sahiṣyase ।
prākṛtaḥ ca alpa sattvaḥ ca itaraḥ kaḥ sahiṣyati ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ६६ · ६ ॥
आश्वसिहि नरश्रेष्ठ प्राणिनः कस्य न आपद । संस्पृशन्ति अग्निवत् राजन् क्षणेन व्यपयान्ति च ॥

āśvasihi naraśreṣṭha prāṇinaḥ kasya na āpada ।
saṁspṛśanti agnivat rājan kṣaṇena vyapayānti ca ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ६६ · ७ ॥
दुःखितो हि भवान् लोकान् तेजसा यदि धक्ष्यते । आर्ताः प्रजा नर व्याघ्र क्व नु यास्यन्ति निर्वृतिम् ॥

duḥkhito hi bhavān lokān tejasā yadi dhakṣyate ।
ārtāḥ prajā nara vyāghra kva nu yāsyanti nirvṛtim ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ६६ · ८ ॥
लोक स्वभाव एव एष ययातिः नहुष आत्मजः । गतः शक्रेण सालोक्यम् अनयः तम् समस्पृशत् ॥

loka svabhāva eva eṣa yayātiḥ nahuṣa ātmajaḥ ।
gataḥ śakreṇa sālokyam anayaḥ tam samaspṛśat ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ६६ · ९ ॥
महाऋषि यः वसिष्ठः तु यः पितुः नः पुरोहितः । अह्ना पुत्र शतम् जज्ञे तथैव अस्य पुनर् हतम् ॥

mahāṛṣi yaḥ vasiṣṭhaḥ tu yaḥ pituḥ naḥ purohitaḥ ।
ahnā putra śatam jajñe tathaiva asya punar hatam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ६६ · १० ॥
या च इयम् जगतो माता सर्व लोक नमस्कृता । अस्याः च चलनम् भूमेः दृश्यते कोसलेश्वर ॥

yā ca iyam jagato mātā sarva loka namaskṛtā ।
asyāḥ ca calanam bhūmeḥ dṛśyate kosaleśvara ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ६६ · ११ ॥
यौ धर्मौ जगताम् नेत्रे यत्र सर्वम् प्रतिष्ठितम् । आदित्य चन्द्रौ ग्रहणम् अभ्युपेतौ महाबलौ ॥

yau dharmau jagatām netre yatra sarvam pratiṣṭhitam ।
āditya candrau grahaṇam abhyupetau mahābalau ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ६६ · १२ ॥
सुमहान्ति अपि भूतानि देवाः च पुरुष ऋषभ । न दैवस्य प्रमुंचन्ति सर्व भूतानि देहिनः ॥

sumahānti api bhūtāni devāḥ ca puruṣa ṛṣabha ।
na daivasya pramuṁcanti sarva bhūtāni dehinaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ६६ · १३ ॥
शक्र आदिषु अपि देवेषु वर्तमानौ नय अनयौ । श्रूयेते नर शार्दूल न त्वम् व्यथितुम् अर्हसि ॥

śakra ādiṣu api deveṣu vartamānau naya anayau ।
śrūyete nara śārdūla na tvam vyathitum arhasi ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ६६ · १४ ॥
हृतायाम् अपि वैदेह्याम् नष्टायाम् अपि राघव । शोचितुम् न अर्हसे वीर यथा अन्यः प्राकृतः तथा ॥

hṛtāyām api vaidehyām naṣṭāyām api rāghava ।
śocitum na arhase vīra yathā anyaḥ prākṛtaḥ tathā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ६६ · १५ ॥
त्वत् विधा नहि शोचन्ति सततम् सर्व दर्शिनः । सुमहत्सु अपि कृच्छ्रेषु राम अनिर्विण्ण दर्शनाः ॥

tvat vidhā nahi śocanti satatam sarva darśinaḥ ।
sumahatsu api kṛcchreṣu rāma anirviṇṇa darśanāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ६६ · १६ ॥
तत्त्वतो हि नरश्रेष्ठ बुद्ध्या समनुचिंतय । बुद्ध्या युक्ता महाप्राज्ञा विजानन्ति शुभ अशुभे ॥

tattvato hi naraśreṣṭha buddhyā samanuciṁtaya ।
buddhyā yuktā mahāprājñā vijānanti śubha aśubhe ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ६६ · १७ ॥
अदृष्ट गुण दोषाणाम् अधृवाणाम् च कर्मणाम् । न अंतरेण क्रियाम् तेषाम् फलम् इष्टम् च वर्तते ॥

adṛṣṭa guṇa doṣāṇām adhṛvāṇām ca karmaṇām ।
na aṁtareṇa kriyām teṣām phalam iṣṭam ca vartate ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ६६ · १८ ॥
माम् एवम् हि पुरा वीर त्वम् एव बहुशो उक्तवान् । अनुशिष्यात् हि को नु त्वाम् अपि साक्षात् बृहस्पतिः ॥

mām evam hi purā vīra tvam eva bahuśo uktavān ।
anuśiṣyāt hi ko nu tvām api sākṣāt bṛhaspatiḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ६६ · १९ ॥
बुद्धिः च ते महाप्राज्ञ देवैः अपि दुर्अन्वया । शोकेन अभिप्रसुप्तम् ते ज्ञानम् सम्बोधयामि अहम् ॥

buddhiḥ ca te mahāprājña devaiḥ api duranvayā ।
śokena abhiprasuptam te jñānam sambodhayāmi aham ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ६६ · २० ॥
दिव्यम् च मानुषम् च एवम् आत्मनः च पराक्रमम् । इक्ष्वाकु वृषभ अवेक्ष्य यतस्व द्विषताम् वधे ॥

divyam ca mānuṣam ca evam ātmanaḥ ca parākramam ।
ikṣvāku vṛṣabha avekṣya yatasva dviṣatām vadhe ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ६६ · २१ ॥
किम् ते सर्व विनाशेन कृतेन पुरुष ऋषभ । तम् एव तु रिपुम् पापम् विज्ञाय उद्धर्तुम् अर्हसि ॥

kim te sarva vināśena kṛtena puruṣa ṛṣabha ।
tam eva tu ripum pāpam vijñāya uddhartum arhasi ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.