वाल्मीकि रामायणम् · अरण्यकाण्डम्Araṇya Kāṇḍa

अरण्यकाण्डम्Araṇya Kāṇḍa

सर्गः ५४ · ३० श्लोकाःSarga 54 · 30 ślokas
अशोधित पाठ · unverified — गीताप्रेस शोधन शेष
॥ ३ · ५४ · १ ॥
ह्रियमाणा तु वैदेही कंचित् नाथम् अपश्यती । ददर्श गिरि शृंगस्थान् पंच वानर पुंगवान् ॥

hriyamāṇā tu vaidehī kaṁcit nātham apaśyatī ।
dadarśa giri śṛṁgasthān paṁca vānara puṁgavān ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ५४ · २ ॥
तेषाम् मध्ये विशालाक्षी कौशेयम् कनक प्रभम् । उत्तरीयम् वरारोहा शुभानि आभरणानि च ॥

teṣām madhye viśālākṣī kauśeyam kanaka prabham ।
uttarīyam varārohā śubhāni ābharaṇāni ca ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ५४ · ३ ॥
मुमोच यदि रामाय शंसेयुः इति भामिनी । वस्त्रम् उत्सृज्य तन् मध्ये विनिक्षिप्तम् भूषणम् ॥

mumoca yadi rāmāya śaṁseyuḥ iti bhāminī ।
vastram utsṛjya tan madhye vinikṣiptam sa bhūṣaṇam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ५४ · ४ ॥
संभ्रमात् तु दशग्रीवः तत् कर्म बुद्ध्वान् । पिंगाक्षाः ताम् विशालाक्षीम् नेत्रैः अनिमिषैः इव ॥

saṁbhramāt tu daśagrīvaḥ tat karma na ca buddhvān ।
piṁgākṣāḥ tām viśālākṣīm netraiḥ animiṣaiḥ iva ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ५४ · ५ ॥
विक्रोशन्तीम् तदा सीताम् ददृशुः वानर ऋषभाः । पंपाम् अतिक्रम्य लंकाम् अभिमुखः पुरीम् ॥

vikrośantīm tadā sītām dadṛśuḥ vānara ṛṣabhāḥ ।
sa ca paṁpām atikramya laṁkām abhimukhaḥ purīm ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ५४ · ६ ॥
जगाम रुदतीम् गृह्य मैथिलीम् राक्षस ईश्वरः । ताम् जहार सुसंहृष्टो रावणो मृत्युम् आत्मनः ॥

jagāma rudatīm gṛhya maithilīm rākṣasa īśvaraḥ ।
tām jahāra susaṁhṛṣṭo rāvaṇo mṛtyum ātmanaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ५४ · ७ ॥
उत्संगेन एव भुजगीम् तीक्ष्ण दंष्ट्राम् महाविषाम् । वनानि सरितः शैलान् सराम्सि विहायसा ॥

utsaṁgena eva bhujagīm tīkṣṇa daṁṣṭrām mahāviṣām ।
vanāni saritaḥ śailān sarāmsi ca vihāyasā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ५४ · ८ ॥
क्षिप्रम् समतीयाय शरः चापात् इव च्युतः । तिमि नक्र निकेतम् तु वरुण आलयम् अक्षयम् ॥

sa kṣipram samatīyāya śaraḥ cāpāt iva cyutaḥ ।
timi nakra niketam tu varuṇa ālayam akṣayam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ५४ · ९ ॥
सरिताम् शरणम् गत्वा समतीयाय सागरम् । संभ्रमात् परिवृत्त ऊर्मी रुद्ध मीन महोरगः ॥

saritām śaraṇam gatvā samatīyāya sāgaram ।
saṁbhramāt parivṛtta ūrmī ruddha mīna mahoragaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ५४ · १० ॥
वैदेह्याम् ह्रियमाणायाम् बभूव वरुण आलयः । अन्तरिक्ष गता वाचः ससृजुः चारणाः तदा ॥

vaidehyām hriyamāṇāyām babhūva varuṇa ālayaḥ ।
antarikṣa gatā vācaḥ sasṛjuḥ cāraṇāḥ tadā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ५४ · ११ ॥
एतत् अन्तो दशग्रीव इति सिद्धाः तदा अब्रुवन् । तु सीताम् विचेष्टन्तीम् अंकेन आदाय रावणः ॥

etat anto daśagrīva iti siddhāḥ tadā abruvan ।
sa tu sītām viceṣṭantīm aṁkena ādāya rāvaṇaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ५४ · १२ ॥
प्रविवेश पुरीम् लन्काम् रूपिणीम् मृत्युम् आत्मनः । सः अभिगम्य पुरीम् लंकाम् सुविभक्त महापथाम् ॥

praviveśa purīm lankām rūpiṇīm mṛtyum ātmanaḥ ।
saḥ abhigamya purīm laṁkām suvibhakta mahāpathām ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ५४ · १३ ॥
संरूढ कक्ष्या बहुलम् स्वम् अंतः पुरम् आविशत् । तत्र ताम् असित अपांगाम् शोक मोह परायणाम् ॥

saṁrūḍha kakṣyā bahulam svam aṁtaḥ puram āviśat ।
tatra tām asita apāṁgām śoka moha parāyaṇām ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ५४ · १४ ॥
निदधे रावणः सीताम् मयो मायाम् इव आसुरीम् । अब्रवीत् दशग्रीवः पिशाचीः घोर दर्शनाः ॥

nidadhe rāvaṇaḥ sītām mayo māyām iva āsurīm ।
abravīt ca daśagrīvaḥ piśācīḥ ghora darśanāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ५४ · १५ ॥
यथा एनाम् पुमान् स्त्री वा सीताम् पश्यति असम्मतः । मुक्ता मणि सुवर्णानि वस्त्राणि आभरणानि च ॥

yathā na enām pumān strī vā sītām paśyati asammataḥ ।
muktā maṇi suvarṇāni vastrāṇi ābharaṇāni ca ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ५४ · १६ ॥
यत् यत् इच्छेत् तत् एव अस्या देयम् मत् च्छंदतो यथा । या वक्ष्यति वैदेहीम् वचनम् किंचित् अप्रियम् ॥

yat yat icchet tat eva asyā deyam mat cchaṁdato yathā ।
yā ca vakṣyati vaidehīm vacanam kiṁcit apriyam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ५४ · १७ ॥
अज्ञानात् यदि वा ज्ञानान् तस्या जीवितम् प्रियम् । तथा उक्त्वा राक्षसीः ताः तु राक्षसेन्द्रः प्रतापवान् ॥

ajñānāt yadi vā jñānān na tasyā jīvitam priyam ।
tathā uktvā rākṣasīḥ tāḥ tu rākṣasendraḥ pratāpavān ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ५४ · १८ ॥
निष्क्रम्य अन्तः पुरात् तस्मात् किम् कृत्यम् इति चिंतयन् । ददर्श अष्टौ महावीर्यान् राक्षसान् पिशित अशनान् ॥

niṣkramya antaḥ purāt tasmāt kim kṛtyam iti ciṁtayan ।
dadarśa aṣṭau mahāvīryān rākṣasān piśita aśanān ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ५४ · १९ ॥
तान् दृष्ट्वा महावीर्यो वर दानेन मोहितः । उवाच तान् इदम् वाक्यम् प्रशस्य बल वीर्यतः ॥

sa tān dṛṣṭvā mahāvīryo vara dānena mohitaḥ ।
uvāca tān idam vākyam praśasya bala vīryataḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ५४ · २० ॥
नाना प्रहरणाः क्षिप्रम् इतो गच्छत सत्वराः । जनस्थानम् हत स्थानम् भूत पूर्वम् खर आलयम् ॥

nānā praharaṇāḥ kṣipram ito gacchata satvarāḥ ।
janasthānam hata sthānam bhūta pūrvam khara ālayam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ५४ · २१ ॥
तत्र उष्यताम् जनस्थाने शून्ये निहत राक्षसे । पौरुषम् बलम् आश्रित्य त्रासम् उत्सृज्य दूरतः ॥

tatra uṣyatām janasthāne śūnye nihata rākṣase ।
pauruṣam balam āśritya trāsam utsṛjya dūrataḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ५४ · २२ ॥
बहु सैन्यम् महावीर्यम् जनस्थाने निवेशितम् । दूषण खरम् युद्धे निहतम् राम सायकैः ॥

bahu sainyam mahāvīryam janasthāne niveśitam ।
sa dūṣaṇa kharam yuddhe nihatam rāma sāyakaiḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ५४ · २३ ॥
ततः क्रोधो मम अपूर्वो धैर्यस्य उपरि वर्धते । वैरम् सुमहत् जातम् रामम् प्रति सुदारुणम् ॥

tataḥ krodho mama apūrvo dhairyasya upari vardhate ।
vairam ca sumahat jātam rāmam prati sudāruṇam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ५४ · २४ ॥
निर्यातयितुम् इच्छामि तत् वैरम् अहम् रिपोः । हि लप्स्यामि अहम् निद्राम् अहत्वा संयुगे रिपुम् ॥

niryātayitum icchāmi tat ca vairam aham ripoḥ ।
na hi lapsyāmi aham nidrām ahatvā saṁyuge ripum ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ५४ · २५ ॥
तम् तु इदानीम् अहम् हत्वा खर दूषण घातिनम् । रामम् शर्म उपलप्स्यामि धनम् लब्ध्वा इव निर्धनः ॥

tam tu idānīm aham hatvā khara dūṣaṇa ghātinam ।
rāmam śarma upalapsyāmi dhanam labdhvā iva nirdhanaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ५४ · २६ ॥
जनस्थाने वसद्भिः तु भवद्भिः रामम् आश्रिता । प्रवृत्तिः उपनेतव्या किम् करोति इति तत्त्वतः ॥

janasthāne vasadbhiḥ tu bhavadbhiḥ rāmam āśritā ।
pravṛttiḥ upanetavyā kim karoti iti tattvataḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ५४ · २७ ॥
अप्रमादात् गंतव्यम् सर्वैः एव निशाचरैः । कर्तव्यः सदा यत्नो राघवस्य वधम् प्रति ॥

apramādāt ca gaṁtavyam sarvaiḥ eva niśācaraiḥ ।
kartavyaḥ ca sadā yatno rāghavasya vadham prati ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ५४ · २८ ॥
युष्माकम् तु बलम् ज्ञातम् बहुशो रण मूर्धनि । अतः तु अस्मिन् जनस्थाने मया यूयम् नियोजिताः ॥

yuṣmākam tu balam jñātam bahuśo raṇa mūrdhani ।
ataḥ tu asmin janasthāne mayā yūyam niyojitāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ५४ · २९ ॥
ततः प्रियम् वाक्यम् उपेत्य राक्षसामहाअर्थम् अष्टौ अभिवाद्य रावणम् । विहाय लंकाम् सहिताः प्रतस्थिरेयतो जनस्थानम् अलक्ष्य दर्शनाः ॥

tataḥ priyam vākyam upetya rākṣasāmahāartham aṣṭau abhivādya rāvaṇam ।
vihāya laṁkām sahitāḥ pratasthireyato janasthānam alakṣya darśanāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ५४ · ३० ॥
ततः तु सीताम् उपलभ्य रावणःसुसंप्रहृष्टः परिगृह्य मैथिलीम् । प्रसज्य रामेण वैरम् उत्तमम्बभूव मोहात् मुदितः राक्षसः ॥

tataḥ tu sītām upalabhya rāvaṇaḥsusaṁprahṛṣṭaḥ parigṛhya maithilīm ।
prasajya rāmeṇa ca vairam uttamambabhūva mohāt muditaḥ sa rākṣasaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.