वाल्मीकि रामायणम् · अरण्यकाण्डम्Araṇya Kāṇḍa

अरण्यकाण्डम्Araṇya Kāṇḍa

सर्गः ५३ · २६ श्लोकाःSarga 53 · 26 ślokas
अशोधित पाठ · unverified — गीताप्रेस शोधन शेष
॥ ३ · ५३ · १ ॥
खम् उत्पतन्तम् तम् दृष्ट्वा मैथिली जनक आत्मजा । दुःखिता परम उद्विग्ना भये महति वर्तिनी ॥

kham utpatantam tam dṛṣṭvā maithilī janaka ātmajā ।
duḥkhitā parama udvignā bhaye mahati vartinī ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ५३ · २ ॥
रोष रोदन ताम्राक्षी भीमाक्षम् राक्षस अधिपम् । रुदती करुणम् सीता ह्रियमाणा इदम् अब्रवीत् ॥

roṣa rodana tāmrākṣī bhīmākṣam rākṣasa adhipam ।
rudatī karuṇam sītā hriyamāṇā idam abravīt ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ५३ · ३ ॥
व्यपत्रपसे नीच कर्मणा अनेन रावण । ज्ञात्वा विरहिताम् यो माम् चोरयित्वा पलायसे ॥

na vyapatrapase nīca karmaṇā anena rāvaṇa ।
jñātvā virahitām yo mām corayitvā palāyase ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ५३ · ४ ॥
त्वया एव नूनम् दुष्टात्मन् भीरुणा हर्तुम् इच्छता । मम अपवाहितो भर्ता मृग रूपेण मायया ॥

tvayā eva nūnam duṣṭātman bhīruṇā hartum icchatā ।
mama apavāhito bhartā mṛga rūpeṇa māyayā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ५३ · ५ ॥
यो हि माम् उद्यतः त्रातुम् सो अपि अयम् विनिपातितः । गृध्र राजः पुराणो असौ श्वशुरस्य सखा मम ॥

yo hi mām udyataḥ trātum so api ayam vinipātitaḥ ।
gṛdhra rājaḥ purāṇo asau śvaśurasya sakhā mama ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ५३ · ६ ॥
परमम् खलु ते वीर्यम् दृश्यते राक्षसाधम । विश्राव्य नामधेयम् हि युद्धे अस्मि जिता त्वया ॥

paramam khalu te vīryam dṛśyate rākṣasādhama ।
viśrāvya nāmadheyam hi yuddhe na asmi jitā tvayā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ५३ · ७ ॥
ईदृशम् गर्हितम् कर्म कथम् कृत्वा लज्जसे । स्त्रियाः हरणम् नीच रहिते परस्य च ॥

īdṛśam garhitam karma katham kṛtvā na lajjase ।
striyāḥ ca haraṇam nīca rahite ca parasya ca ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ५३ · ८ ॥
कथयिष्यन्ति लोकेषु पुरुषाः कर्म कुत्सितम् । सुनृशम्सम् अधर्मिष्ठम् तव शौण्डीर्य मानिनः ॥

kathayiṣyanti lokeṣu puruṣāḥ karma kutsitam ।
sunṛśamsam adharmiṣṭham tava śauṇḍīrya māninaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ५३ · ९ ॥
धिक् ते शौर्यम् सत्त्वम् यत् त्वया कथितम् तदा । कुल आक्रोशकरम् लोके धिक् ते चारित्रम् ईदृशम् ॥

dhik te śauryam ca sattvam ca yat tvayā kathitam tadā ।
kula ākrośakaram loke dhik te cāritram īdṛśam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ५३ · १० ॥
किम् शक्यम् कर्तुम् एवम् हि यत् जवेन एव धावसि । मुहूर्तम् अपि तिष्ठस्व जीवन् प्रतियास्यसि ॥

kim śakyam kartum evam hi yat javena eva dhāvasi ।
muhūrtam api tiṣṭhasva na jīvan pratiyāsyasi ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ५३ · ११ ॥
हि चक्षुः पथम् प्राप्य तयोः पार्थिव पुत्रयोः । सैन्यो अपि समर्थः त्वम् मुहूर्तम् अपि जीवितुम् ॥

na hi cakṣuḥ patham prāpya tayoḥ pārthiva putrayoḥ ।
sa sainyo api samarthaḥ tvam muhūrtam api jīvitum ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ५३ · १२ ॥
त्वम् तयोः शर स्पर्शम् सोढुम् शक्तः कथंचन । वने प्रज्वलितस्य इव स्पर्शम् अग्नेः विहंगमः ॥

na tvam tayoḥ śara sparśam soḍhum śaktaḥ kathaṁcana ।
vane prajvalitasya iva sparśam agneḥ vihaṁgamaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ५३ · १३ ॥
साधु कृत्वा आत्मनः पथ्यम् साधु माम् मुंच रावण । मत् प्रधर्षण रुष्टो हि भ्रात्रा सह पतिः मम ॥

sādhu kṛtvā ātmanaḥ pathyam sādhu mām muṁca rāvaṇa ।
mat pradharṣaṇa ruṣṭo hi bhrātrā saha patiḥ mama ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ५३ · १४ ॥
विधास्यति विनाशाय त्वम् माम् यदि मुंचसि । येन त्वम् व्यवसायेन बलात् माम् हर्तुम् इच्छसि ॥

vidhāsyati vināśāya tvam mām yadi na muṁcasi ।
yena tvam vyavasāyena balāt mām hartum icchasi ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ५३ · १५ ॥
व्यवसायः तु ते नीच भविष्यति निरर्थकः । हि अहम् तम् अपश्यन्ती भर्तारम् विबुध उपमम् ॥

vyavasāyaḥ tu te nīca bhaviṣyati nirarthakaḥ ।
na hi aham tam apaśyantī bhartāram vibudha upamam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ५३ · १६ ॥
उत्सहे शत्रु वशगा प्राणान् धारयितुम् चिरम् । नूनम् आत्मनः श्रेयः पथ्यम् वा समवेक्षसे ॥

utsahe śatru vaśagā prāṇān dhārayitum ciram ।
na nūnam ca ātmanaḥ śreyaḥ pathyam vā samavekṣase ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ५३ · १७ ॥
मृत्यु काले यथा मर्त्यो विपरीतानि सेवते । मुमूर्षूणाम् तु सर्वेषाम् यत् पथ्यम् तत् रोचते ॥

mṛtyu kāle yathā martyo viparītāni sevate ।
mumūrṣūṇām tu sarveṣām yat pathyam tat na rocate ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ५३ · १८ ॥
पश्यामि इव हि कण्ठे त्वाम् काल पाश अवपाशितम् । यथा अस्मिन् भय स्थाने बिभेषि दशानन ॥

paśyāmi iva hi kaṇṭhe tvām kāla pāśa avapāśitam ।
yathā ca asmin bhaya sthāne na bibheṣi daśānana ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ५३ · १९ ॥
व्यक्तम् हिरण्मयान् हि त्वम् संपश्यसि मही रुहान् । नदीम् वैतरणीम् घोराम् रुधिर ओघ विवाहिनीम् ॥

vyaktam hiraṇmayān hi tvam saṁpaśyasi mahī ruhān ।
nadīm vaitaraṇīm ghorām rudhira ogha vivāhinīm ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ५३ · २० ॥
खड्ग पत्र वनम् चैव भीमम् पश्यसि रावण । तप्त कांचन पुष्पाम् वैदूर्य प्रवर च्छदाम् ॥

khaḍga patra vanam caiva bhīmam paśyasi rāvaṇa ।
tapta kāṁcana puṣpām ca vaidūrya pravara cchadām ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ५३ · २१ ॥
द्रक्ष्यसे शाल्मलीम् तीक्ष्णाम् आयसैः कण्टकैः चिताम् । हि त्वम् ईदृशम् कृत्वा तस्य अलीकम् महात्मनः ॥

drakṣyase śālmalīm tīkṣṇām āyasaiḥ kaṇṭakaiḥ citām ।
na hi tvam īdṛśam kṛtvā tasya alīkam mahātmanaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ५३ · २२ ॥
धारितुम् शक्स्यसि चिरम् विषम् पीत्वा इव निर्घृणः । बद्धः त्वम् काल पाशेन दुर्निवारेण रावण ॥

dhāritum śaksyasi ciram viṣam pītvā iva nirghṛṇaḥ ।
baddhaḥ tvam kāla pāśena durnivāreṇa rāvaṇa ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ५३ · २३ ॥
क्व गतो लप्स्यसे शर्म भर्तुः मम महात्मनः । निमेष अन्तर मात्रेण विना भ्रातरम् आहवे ॥

kva gato lapsyase śarma bhartuḥ mama mahātmanaḥ ।
nimeṣa antara mātreṇa vinā bhrātaram āhave ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ५३ · २४ ॥
राक्षसा निहता येन सहस्राणि चतुर्दश । कथम् राघवो वीरः सर्व अस्त्र कुशलो बली ॥

rākṣasā nihatā yena sahasrāṇi caturdaśa ।
katham sa rāghavo vīraḥ sarva astra kuśalo balī ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ५३ · २५ ॥
त्वाम् हन्यात् शरैः तीक्ष्णैः इष्ट भार्या अपहारिणम् । एतत् अन्यत् परुषम् वैदेही रावण अंक गा । भय शोक समाविष्टा करुणम् विललाप ह ॥

na tvām hanyāt śaraiḥ tīkṣṇaiḥ iṣṭa bhāryā apahāriṇam ।
etat ca anyat ca paruṣam vaidehī rāvaṇa aṁka gā ।
bhaya śoka samāviṣṭā karuṇam vilalāpa ha ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ५३ · २६ ॥
तथा भृश आर्ताम् बहु चैव भाषिणीम्विललाप पूर्वम् करुणम् भामिनीम् । जहार पापः तरुणीम् विवेष्टतीम्नृपात्मजाम् आगत गात्र वेपथुम् ॥

tathā bhṛśa ārtām bahu caiva bhāṣiṇīmvilalāpa pūrvam karuṇam ca bhāminīm ।
jahāra pāpaḥ taruṇīm viveṣṭatīmnṛpātmajām āgata gātra vepathum ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.