वाल्मीकि रामायणम् · अरण्यकाण्डम्Araṇya Kāṇḍa

अरण्यकाण्डम्Araṇya Kāṇḍa

सर्गः ५० · २८ श्लोकाःSarga 50 · 28 ślokas
अशोधित पाठ · unverified — गीताप्रेस शोधन शेष
॥ ३ · ५० · १ ॥
तम् शब्दम् अवसुप्तस्य जटायुः अथ शुश्रुवे । निरैक्षत् रावणम् क्षिप्रम् वैदेहीम् ददर्श सः ॥

tam śabdam avasuptasya jaṭāyuḥ atha śuśruve ।
niraikṣat rāvaṇam kṣipram vaidehīm ca dadarśa saḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ५० · २ ॥
ततः पर्वत शृंग आभः तीक्ष्ण तुण्डः खग उत्तमः । वनस्पति गतः श्रीमान् व्याजहार शुभाम् गिरम् ॥

tataḥ parvata śṛṁga ābhaḥ tīkṣṇa tuṇḍaḥ khaga uttamaḥ ।
vanaspati gataḥ śrīmān vyājahāra śubhām giram ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ५० · ३ ॥
दशग्रीव स्थितो धर्मे पुराणे सत्य संश्रयः । भ्रातः सः त्वम् निन्दितम् कर्म कर्तुम् अर्हसि संप्रताम् ॥

daśagrīva sthito dharme purāṇe satya saṁśrayaḥ ।
bhrātaḥ saḥ tvam ninditam karma kartum na arhasi saṁpratām ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ५० · ४ ॥
जटायुः नाम नाम्ना अहम् गृध्र राजो महाबलः । राजा सर्वस्य लोकस्य महेन्द्र वरुण उपमः ॥

jaṭāyuḥ nāma nāmnā aham gṛdhra rājo mahābalaḥ ।
rājā sarvasya lokasya mahendra varuṇa upamaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ५० · ५ ॥
लोकानाम् हिते युक्तो रामो दशरथ आत्मजः । तस्य एषा लोक नाथस्य धर्म पत्नी यशस्विनी ॥

lokānām ca hite yukto rāmo daśaratha ātmajaḥ ।
tasya eṣā loka nāthasya dharma patnī yaśasvinī ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ५० · ६ ॥
सीता नाम वरारोहा याम् त्वम् हर्तुम् इह इच्छसि । कथम् राजा स्थितो धर्मे पर दारान् परामृशेत् ॥

sītā nāma varārohā yām tvam hartum iha icchasi ।
katham rājā sthito dharme para dārān parāmṛśet ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ५० · ७ ॥
रक्षणीया विशेषेण राज दारा महाबलः । निवर्तय गतिम् नीचाम् पर दार अभिमर्शनात् ॥

rakṣaṇīyā viśeṣeṇa rāja dārā mahābalaḥ ।
nivartaya gatim nīcām para dāra abhimarśanāt ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ५० · ८ ॥
तत् समाचरेत् धीरो यत् परो अस्य विगर्हयेत् । यथा आत्मनः तथा अन्येषाम् दारा रक्ष्या विमर्शनात् ॥

na tat samācaret dhīro yat paro asya vigarhayet ।
yathā ātmanaḥ tathā anyeṣām dārā rakṣyā vimarśanāt ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ५० · ९ ॥
अर्थम् वा यदि वा कामम् शिष्टाः शास्त्रेषु अनागतम् । व्यवस्यन्ति अनु राजानम् धर्मम् पौलस्त्य नंदन ॥

artham vā yadi vā kāmam śiṣṭāḥ śāstreṣu anāgatam ।
vyavasyanti anu rājānam dharmam paulastya naṁdana ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ५० · १० ॥
राजा धर्मः कामः द्रव्याणाम् उत्तमो निधिः । धर्मः शुभम् वा पापम् वा राज मूलम् प्रवर्तते ॥

rājā dharmaḥ ca kāmaḥ ca dravyāṇām ca uttamo nidhiḥ ।
dharmaḥ śubham vā pāpam vā rāja mūlam pravartate ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ५० · ११ ॥
पाप स्वभावः चपलः कथम् त्वम् रक्षसाम् वर । ऐश्वर्यम् अभिसंप्राप्तो विमानम् इव दुष्कृती ॥

pāpa svabhāvaḥ capalaḥ katham tvam rakṣasām vara ।
aiśvaryam abhisaṁprāpto vimānam iva duṣkṛtī ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ५० · १२ ॥
काम स्वभावो यः सः असौ शक्यः तम् प्रमार्जितुम् । हि दुष्ट आत्मनाम् आर्यम् आवसति आलये चिरम् ॥

kāma svabhāvo yaḥ saḥ asau na śakyaḥ tam pramārjitum ।
na hi duṣṭa ātmanām āryam āvasati ālaye ciram ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ५० · १३ ॥
विषये वा पुरे वा ते यदा रामो महाबलः । अपराध्यति धर्मात्मा कथम् तस्य अपराध्यसि ॥

viṣaye vā pure vā te yadā rāmo mahābalaḥ ।
na aparādhyati dharmātmā katham tasya aparādhyasi ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ५० · १४ ॥
यदि शूर्पणखा हेतोः जनस्थान गतः खरः । अतिवृत्तो हतः पूर्वम् रामेण अक्लिष्ट कर्मणा ॥

yadi śūrpaṇakhā hetoḥ janasthāna gataḥ kharaḥ ।
ativṛtto hataḥ pūrvam rāmeṇa akliṣṭa karmaṇā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ५० · १५ ॥
अत्र ब्रूहि यथा तत्त्वम् को रामस्य व्यतिक्रमः । यस्य त्वम् लोक नाथस्य हृत्वा भार्याम् गमिष्यसि ॥

atra brūhi yathā tattvam ko rāmasya vyatikramaḥ ।
yasya tvam loka nāthasya hṛtvā bhāryām gamiṣyasi ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ५० · १६ ॥
क्षिप्रम् विसृज वैदेहीम् मा त्वा घोरेण चक्षुषा । दहेत् दहनभूतेन वृत्रम् इन्द्र अशनिः यथा ॥

kṣipram visṛja vaidehīm mā tvā ghoreṇa cakṣuṣā ।
dahet dahanabhūtena vṛtram indra aśaniḥ yathā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ५० · १७ ॥
सर्पम् आशीविषम् बद्ध्वा वस्त्र अन्ते अवबुध्यसे । ग्रीवायाम् प्रतिमुक्तम् काल पाशम् पश्यसि ॥

sarpam āśīviṣam baddhvā vastra ante na avabudhyase ।
grīvāyām pratimuktam ca kāla pāśam na paśyasi ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ५० · १८ ॥
भारः सौम्य भर्तव्यो यो नरम् अवसादयेत् । तत् अन्नम् अपि भोक्तव्यम् जीर्यते यत् अनामयम् ॥

sa bhāraḥ saumya bhartavyo yo naram na avasādayet ।
tat annam api bhoktavyam jīryate yat anāmayam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ५० · १९ ॥
यत् कृत्वा भवेत् धर्मो कीर्तिः यशः ध्रुवम् । शरीरस्य भवेत् खेदः कः तत् कर्म समाचरेत् ॥

yat kṛtvā na bhavet dharmo na kīrtiḥ na yaśaḥ dhruvam ।
śarīrasya bhavet khedaḥ kaḥ tat karma samācaret ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ५० · २० ॥
षष्टि वर्ष सहस्राणि जातस्य मम रावण । पितृ पैतामहम् राज्यम् यथावत् अनुतिष्ठतः ॥

ṣaṣṭi varṣa sahasrāṇi jātasya mama rāvaṇa ।
pitṛ paitāmaham rājyam yathāvat anutiṣṭhataḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ५० · २१ ॥
वृद्धो अहम् त्वम् युवा धन्वी रथः कवची शरी । अपि आदाय कुशली वैदेहीम् गमिष्यसि ॥

vṛddho aham tvam yuvā dhanvī sa rathaḥ kavacī śarī ।
na ca api ādāya kuśalī vaidehīm na gamiṣyasi ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ५० · २२ ॥
शक्तः त्वम् बलात् हर्तुम् वैदेहीम् मम पश्यतः । हेतुभिः न्याय संयुक्तैः ध्रुवाम् वेद श्रुतीम् इव ॥

na śaktaḥ tvam balāt hartum vaidehīm mama paśyataḥ ।
hetubhiḥ nyāya saṁyuktaiḥ dhruvām veda śrutīm iva ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ५० · २३ ॥
युध्यस्व यदि शूरो असि मुहूर्तम् तिष्ठ रावण । शयिष्यसे हतो भूमौ यथा पूर्वम् खरः तथा ॥

yudhyasva yadi śūro asi muhūrtam tiṣṭha rāvaṇa ।
śayiṣyase hato bhūmau yathā pūrvam kharaḥ tathā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ५० · २४ ॥
असकृत् संयुगे येन निहता दैत्य दानवाः । चिरात् चीर वासाः त्वाम् रामो युधि वधिष्यति ॥

asakṛt saṁyuge yena nihatā daitya dānavāḥ ।
na cirāt cīra vāsāḥ tvām rāmo yudhi vadhiṣyati ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ५० · २५ ॥
किम् नु शक्यम् मया कर्तुम् गतौ दूरम् नृप आत्मजौ । क्षिप्रम् त्वम् नश्यसे नीच तयोः भीतो संशयः ॥

kim nu śakyam mayā kartum gatau dūram nṛpa ātmajau ।
kṣipram tvam naśyase nīca tayoḥ bhīto na saṁśayaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ५० · २६ ॥
हि मे जीवमानस्य नयिष्यसि शुभाम् इमाम् । सीताम् कमल पत्र अक्षीम् रामस्य महषीम् प्रियाम् ॥

na hi me jīvamānasya nayiṣyasi śubhām imām ।
sītām kamala patra akṣīm rāmasya mahaṣīm priyām ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ५० · २७ ॥
अवश्यम् तु मया कार्यम् प्रियम् तस्य महात्मनः । जीवितेन अपि रामस्य तथा दशरथस्य च ॥

avaśyam tu mayā kāryam priyam tasya mahātmanaḥ ।
jīvitena api rāmasya tathā daśarathasya ca ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ५० · २८ ॥
तिष्ठ तिष्ठ दशग्रीव मुहूर्तम् पश्य रावण । वृन्तात् इव फलम् त्वाम् तु पातयेयम् रथ उत्तमात् । युद्ध आतिथ्यम् प्रदास्यामि यथा प्राणम् निशा चर ॥

tiṣṭha tiṣṭha daśagrīva muhūrtam paśya rāvaṇa ।
vṛntāt iva phalam tvām tu pātayeyam ratha uttamāt ।
yuddha ātithyam pradāsyāmi yathā prāṇam niśā cara ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.