वाल्मीकि रामायणम् · अरण्यकाण्डम्Araṇya Kāṇḍa

अरण्यकाण्डम्Araṇya Kāṇḍa

सर्गः ५ · ४३ श्लोकाःSarga 5 · 43 ślokas
अशोधित पाठ · unverified — गीताप्रेस शोधन शेष
॥ ३ · ५ · १ ॥
हत्वा तु तम् भीम बलम् विराधम् राक्षसम् वने । ततः सीताम् परिष्वज्य समाश्वास्य वीर्यवान् ॥

hatvā tu tam bhīma balam virādham rākṣasam vane ।
tataḥ sītām pariṣvajya samāśvāsya ca vīryavān ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ५ · २ ॥
अब्रवीत् भ्रातरम् रामो लक्ष्मणम् दीप्त तेजसम् । कष्टम् वनम् इदम् दुर्गम् स्मो वन गोचराः ॥

abravīt bhrātaram rāmo lakṣmaṇam dīpta tejasam ।
kaṣṭam vanam idam durgam na ca smo vana gocarāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ५ · ३ ॥
अभिगच्छामहे शीघ्रम् शरभङ्गम् तपो धनम् । आश्रमम् शरभन्गस्य राघवोऽभिजगाम ह ॥

abhigacchāmahe śīghram śarabhaṅgam tapo dhanam ।
āśramam śarabhangasya rāghavo'bhijagāma ha ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ५ · ४ ॥
तस्य देव प्रभावस्य तपसा भावित आत्मनः । समीपे शरभंगस्य ददर्श महत् अद्भुतम् ॥

tasya deva prabhāvasya tapasā bhāvita ātmanaḥ ।
samīpe śarabhaṁgasya dadarśa mahat adbhutam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ५ · ५ ॥
विभ्राजमानम् वपुषा सूर्य वैश्वानर प्रभम् । रथ प्रवरम् आरूढम् आकाशे विबुध अनुगम् ॥

vibhrājamānam vapuṣā sūrya vaiśvānara prabham ।
ratha pravaram ārūḍham ākāśe vibudha anugam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ५ · ६ ॥
असंस्पृशन्तम् वसुधाम् ददर्श विबुध ईश्वरम् । संप्रभ आभरणम् देवम् विरजो अंबर धारिणम् ॥

asaṁspṛśantam vasudhām dadarśa vibudha īśvaram ।
saṁprabha ābharaṇam devam virajo aṁbara dhāriṇam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ५ · ७ ॥
तत् विधैः एव बहुभिर् पूज्यमानम् महात्मभिः । हरितैः वाजिभिर् युक्तम् अंतरिक्ष गतम् रथम् ॥

tat vidhaiḥ eva bahubhir pūjyamānam mahātmabhiḥ ।
haritaiḥ vājibhir yuktam aṁtarikṣa gatam ratham ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ५ · ८ ॥
ददर्श अदूरतः तस्य तरुण आदित्य संनिभम् । पाण्डुर अभ्र घन प्रख्यम् चन्द्र मण्डल संनिभम् ॥

dadarśa adūrataḥ tasya taruṇa āditya saṁnibham ।
pāṇḍura abhra ghana prakhyam candra maṇḍala saṁnibham ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ५ · ९ ॥
अपश्यत् विमलम् छत्रम् चित्र माल्य उपशोभितम् । चामर व्यजने अग्र्ये रुक्म दण्डे महाधने ॥

apaśyat vimalam chatram citra mālya upaśobhitam ।
cāmara vyajane ca agrye rukma daṇḍe mahādhane ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ५ · १० ॥
गृहीते वर नारीभ्याम् धूयमाने मूर्धनि । गन्धर्व अमर सिद्धाः बहवः परम ऋषयः ॥

gṛhīte vara nārībhyām dhūyamāne ca mūrdhani ।
gandharva amara siddhāḥ ca bahavaḥ parama ṛṣayaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ५ · ११ ॥
अन्तरिक्ष गतम् देवम् गीर्भिर् अग्र्याभिर् ऐडियन् । सह संभाषमाणे तु शरभंगेन वासवे ॥

antarikṣa gatam devam gīrbhir agryābhir aiḍiyan ।
saha saṁbhāṣamāṇe tu śarabhaṁgena vāsave ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ५ · १२ ॥
दृष्ट्वा शत क्रतुम् तत्र रामो लक्ष्मणम् अब्रवीत् । रामोऽथ रथम् उद्दिश्य भ्रातुर् दर्शयत अद्भुतम् ॥

dṛṣṭvā śata kratum tatra rāmo lakṣmaṇam abravīt ।
rāmo'tha ratham uddiśya bhrātur darśayata adbhutam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ५ · १३ ॥
अर्चिष्मन्तम् श्रिया जुष्टम् अद्भुतम् पश्य लक्ष्मण । प्रतपन्तम् इव आदित्यम् अन्तरिक्ष गतम् रथम् ॥

arciṣmantam śriyā juṣṭam adbhutam paśya lakṣmaṇa ।
pratapantam iva ādityam antarikṣa gatam ratham ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ५ · १४ ॥
ये हयाः पुरु हूतस्य पुरा शक्रस्य नः श्रुताः । अन्तरिक्ष गता दिव्याः ते इमे हरयो ध्रुवम् ॥

ye hayāḥ puru hūtasya purā śakrasya naḥ śrutāḥ ।
antarikṣa gatā divyāḥ te ime harayo dhruvam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ५ · १५ ॥
इमे पुरुष व्याघ्र ये तिष्ठन्ति अभितः दिशम् । शतम् शतम् कुण्डलिनो युवानः खड्ग पाणयः ॥

ime ca puruṣa vyāghra ye tiṣṭhanti abhitaḥ diśam ।
śatam śatam kuṇḍalino yuvānaḥ khaḍga pāṇayaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ५ · १६ ॥
विस्तीर्ण विपुल उरस्काः परिघायत बाहवः । शोणांशु वसनाः सर्वे व्याघ्र इव दुरासदाः ॥

vistīrṇa vipula uraskāḥ parighāyata bāhavaḥ ।
śoṇāṁśu vasanāḥ sarve vyāghra iva durāsadāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ५ · १७ ॥
उरो देशेषु सर्वेषाम् हारा ज्वलन संनिभाः । रूपम् बिभ्रति सौमित्रे पंच विंशति वार्षिकम् ॥

uro deśeṣu sarveṣām hārā jvalana saṁnibhāḥ ।
rūpam bibhrati saumitre paṁca viṁśati vārṣikam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ५ · १८ ॥
एतद्धि किल देवानाम् वयो भवति नित्यदा । यथा इमे पुरुष व्याघ्रा दृश्यन्ते प्रिय दर्शनाः ॥

etaddhi kila devānām vayo bhavati nityadā ।
yathā ime puruṣa vyāghrā dṛśyante priya darśanāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ५ · १९ ॥
इह एव सह वैदेह्या मुहूर्तम् तिष्ठ लक्ष्मण । यावत् जानामि अहम् व्यक्तम् एष द्युतिमान् रथे ॥

iha eva saha vaidehyā muhūrtam tiṣṭha lakṣmaṇa ।
yāvat jānāmi aham vyaktam ka eṣa dyutimān rathe ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ५ · २० ॥
तम् एवम् उक्त्वा सौमित्रिम् इह एव स्थीयताम् इति । अभिचक्राम काकुत्स्थः शरभंग आश्रमम् प्रति ॥

tam evam uktvā saumitrim iha eva sthīyatām iti ।
abhicakrāma kākutsthaḥ śarabhaṁga āśramam prati ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ५ · २१ ॥
ततः समभिगच्छन्तम् प्रेक्ष्य रामम् शची पतिः । शरभंगम् अनुज्ञाप्य विबुधान् इदम् अब्रवीत् ॥

tataḥ samabhigacchantam prekṣya rāmam śacī patiḥ ।
śarabhaṁgam anujñāpya vibudhān idam abravīt ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ५ · २२ ॥
इह उपयाति असौ रामो यावन् माम् अभिभाषते । निष्ठाम् नयत तावत् तु ततो मा द्रष्टुम् अर्हति ॥

iha upayāti asau rāmo yāvan mām na abhibhāṣate ।
niṣṭhām nayata tāvat tu tato mā draṣṭum arhati ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ५ · २३ ॥
जितवन्तम् कृतार्थम् हि तदा अहम् अचिराद् इमम् । कर्म हि अनेन कर्तव्यम् महत् अन्यैः सुदुष्करम् ॥

jitavantam kṛtārtham hi tadā aham acirād imam ।
karma hi anena kartavyam mahat anyaiḥ suduṣkaram ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ५ · २४ ॥
अथ वज्री तम् आमंत्र्य मानयित्वा तापसम् । रथेन हय युक्तेन ययौ दिवम् अरिन्दमः ॥

atha vajrī tam āmaṁtrya mānayitvā ca tāpasam ।
rathena haya yuktena yayau divam arindamaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ५ · २५ ॥
प्रयाते तु सहस्राक्षे राघवः सपरिच्छदः । अग्नि होत्रम् उपासीनम् शरभंगम् उपागमत् ॥

prayāte tu sahasrākṣe rāghavaḥ saparicchadaḥ ।
agni hotram upāsīnam śarabhaṁgam upāgamat ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ५ · २६ ॥
तस्य पादौ संगृह्य रामः सीता लक्ष्मणः । निषेदुः तद् अनुज्ञाता लब्ध वासा निमंत्रिताः ॥

tasya pādau ca saṁgṛhya rāmaḥ sītā ca lakṣmaṇaḥ ।
niṣeduḥ tad anujñātā labdha vāsā nimaṁtritāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ५ · २७ ॥
ततः शक्र उपयानम् तु पर्यपृच्छत राघवः । शरभंगः तत् सर्वम् राघवाय न्यवेदयत् ॥

tataḥ śakra upayānam tu paryapṛcchata rāghavaḥ ।
śarabhaṁgaḥ ca tat sarvam rāghavāya nyavedayat ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ५ · २८ ॥
माम् एष वरदो राम ब्रह्म लोकम् निनीषति । जितम् उग्रेण तपसा दुष्प्रापम् अकृत आत्मभिः ॥

mām eṣa varado rāma brahma lokam ninīṣati ।
jitam ugreṇa tapasā duṣprāpam akṛta ātmabhiḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ५ · २९ ॥
अहम् ज्ञात्वा नर व्याघ्र वर्तमानम् अदूरतः । ब्रह्म लोकम् गच्छामि त्वाम् अदृष्ट्वा प्रिय अतिथिम् ॥

aham jñātvā nara vyāghra vartamānam adūrataḥ ।
brahma lokam na gacchāmi tvām adṛṣṭvā priya atithim ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ५ · ३० ॥
त्वया अहम् पुरुषव्याघ्र धार्मिकेण महत्मनाअ । समागम्य गमिष्यामि त्रिदिवम् अवरम् परम् ॥

tvayā aham puruṣavyāghra dhārmikeṇa mahatmanāa ।
samāgamya gamiṣyāmi tridivam ca avaram param ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ५ · ३१ ॥
अक्षया नर शार्दूल जितालोका मया शुभाः । ब्राह्म्याः नाक पृष्ठ्याः प्रतिगृह्णीष्व मामकान् ॥

akṣayā nara śārdūla jitālokā mayā śubhāḥ ।
brāhmyāḥ ca nāka pṛṣṭhyāḥ ca pratigṛhṇīṣva māmakān ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ५ · ३२ ॥
एवम् उक्तो नरव्याघ्रः सर्व शास्त्र विशारदः । ऋषिणा शरभंगेन राघवो वाक्यम् अब्रवीत् ॥

evam ukto naravyāghraḥ sarva śāstra viśāradaḥ ।
ṛṣiṇā śarabhaṁgena rāghavo vākyam abravīt ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ५ · ३३ ॥
अहम् एव आहरिष्यामि सर्वान् लोकान् महामुने । आवासम् तु अहम् इच्छामि प्रदिष्टम् इह कानने ॥

aham eva āhariṣyāmi sarvān lokān mahāmune ।
āvāsam tu aham icchāmi pradiṣṭam iha kānane ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ५ · ३४ ॥
राघवेण एवम् उक्तः तु शक्र तुल्य बलेन वै । शरभंगो महाप्राज्ञः पुनर् एव अब्रवीत् वचः ॥

rāghaveṇa evam uktaḥ tu śakra tulya balena vai ।
śarabhaṁgo mahāprājñaḥ punar eva abravīt vacaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ५ · ३५ ॥
इह राम महातेजाः सुतीक्ष्णो नम धार्मिकः । वसति अरण्ये नियतः ते श्रेयो विधास्यति ॥

iha rāma mahātejāḥ sutīkṣṇo nama dhārmikaḥ ।
vasati araṇye niyataḥ sa te śreyo vidhāsyati ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ५ · ३६ ॥
सुतीक्ष्णम् अभिगच्छ त्वम् शुचौ देशे तपस्विनम् । रमणीये वनोद्देशे ते वासम् विधास्यति ॥

sutīkṣṇam abhigaccha tvam śucau deśe tapasvinam ।
ramaṇīye vanoddeśe sa te vāsam vidhāsyati ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ५ · ३७ ॥
इमाम् मन्दाकिनीम् राम प्रतिस्रोतम् अनुव्रज । नदीम् पुष्पोडुप वहाम् ततः तत्र गमिष्यसि ॥

imām mandākinīm rāma pratisrotam anuvraja ।
nadīm puṣpoḍupa vahām tataḥ tatra gamiṣyasi ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ५ · ३८ ॥
एष पन्था नरव्याघ्र मुहूर्तम् पश्य तात माम् । यावत् जहामि गात्राणि जीर्णाम् त्वचम् इव उरगः ॥

eṣa panthā naravyāghra muhūrtam paśya tāta mām ।
yāvat jahāmi gātrāṇi jīrṇām tvacam iva uragaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ५ · ३९ ॥
ततो अग्निम् सु समाधाय हुत्वा आज्येन मंत्रवित् । शरभंगो महातेजाः प्रविवेश हुताशनम् ॥

tato agnim su samādhāya hutvā ca ājyena maṁtravit ।
śarabhaṁgo mahātejāḥ praviveśa hutāśanam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ५ · ४० ॥
तस्य रोमाणि केशाम् तदा वह्निः महात्मनः । जीर्णम् त्वचम् तद् अस्थीनि यत् मांसम् शोणितम् ॥

tasya romāṇi keśām ca tadā vahniḥ mahātmanaḥ ।
jīrṇam tvacam tad asthīni yat ca māṁsam ca śoṇitam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ५ · ४१ ॥
पावक संकाशः कुमारः समपद्यत । उत्थाय अग्निचयात् तस्मात् शरभंगो व्यरोचत ॥

sa ca pāvaka saṁkāśaḥ kumāraḥ samapadyata ।
utthāya agnicayāt tasmāt śarabhaṁgo vyarocata ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ५ · ४२ ॥
लोकान् आहिताग्नीनाम् ऋषीणाम् महात्मनाम् । देवानाम् व्यतिक्रम्य ब्रह्म लोकम् व्यरोहत ॥

sa lokān āhitāgnīnām ṛṣīṇām ca mahātmanām ।
devānām ca vyatikramya brahma lokam vyarohata ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ५ · ४३ ॥
पुण्य कर्मा भुवने द्विजर्षभःपितामहम् सानुचरम् ददर्श ह । पितामहः अपि समीक्ष्य तम् द्विजम्ननन्द सुस्वागतम् इति उवाच ह ॥

sa puṇya karmā bhuvane dvijarṣabhaḥpitāmaham sānucaram dadarśa ha ।
pitāmahaḥ ca api samīkṣya tam dvijamnananda susvāgatam iti uvāca ha ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.