वाल्मीकि रामायणम् · अरण्यकाण्डम्Araṇya Kāṇḍa

अरण्यकाण्डम्Araṇya Kāṇḍa

सर्गः ४० · २७ श्लोकाःSarga 40 · 27 ślokas
अशोधित पाठ · unverified — गीताप्रेस शोधन शेष
॥ ३ · ४० · १ ॥
मारीचस्य तु तत् वाक्यम् क्षमम् युक्तम् रावणः । उक्तो प्रतिजग्राह मर्तु काम इव औषधम् ॥

mārīcasya tu tat vākyam kṣamam yuktam ca rāvaṇaḥ ।
ukto na pratijagrāha martu kāma iva auṣadham ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ४० · २ ॥
तम् पथ्य हित वक्तारम् मारीचम् राक्षसाधिपः । अब्रवीत् परुषम् वाक्यम् अयुक्तम् काल चोदितः ॥

tam pathya hita vaktāram mārīcam rākṣasādhipaḥ ।
abravīt paruṣam vākyam ayuktam kāla coditaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ४० · ३ ॥
यत् किल एतत् अयुक्तार्थम् मारीच मयि कथ्यते । वाक्यम् निष्फलम् अत्यर्थम् बीजम् उप्तम् इव ऊषरे ॥

yat kila etat ayuktārtham mārīca mayi kathyate ।
vākyam niṣphalam atyartham bījam uptam iva ūṣare ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ४० · ४ ॥
त्वत् वाक्यैः तु माम् शक्यम् - भेतुम् - भेत्तुम् रामस्य संयुगे । पाप शीलस्य मूर्खस्य मानुषस्य विशेषतः ॥

tvat vākyaiḥ na tu mām śakyam - bhetum - bhettum rāmasya saṁyuge ।
pāpa śīlasya mūrkhasya mānuṣasya viśeṣataḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ४० · ५ ॥
यः त्यक्त्वा सुहृदो राज्यम् मातरम् पितरम् तथा । स्त्री वाक्यम् प्राकृतम् श्रुत्वा वनम् एक पदे गतः ॥

yaḥ tyaktvā suhṛdo rājyam mātaram pitaram tathā ।
strī vākyam prākṛtam śrutvā vanam eka pade gataḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ४० · ६ ॥
अवश्यम् तु मया तस्य संयुगे खर घातिनः । प्राणैः प्रियतरा सीता हर्तव्या तव संनिधौ ॥

avaśyam tu mayā tasya saṁyuge khara ghātinaḥ ।
prāṇaiḥ priyatarā sītā hartavyā tava saṁnidhau ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ४० · ७ ॥
एवम् मे निश्चिता बुद्धिः हृदि मारीच विद्यते । व्यावर्तयितुम् शक्या इन्द्रैः अपि सुर असुरैः ॥

evam me niścitā buddhiḥ hṛdi mārīca vidyate ।
na vyāvartayitum śakyā sa indraiḥ api sura asuraiḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ४० · ८ ॥
दोषम् गुणम् वा संपृष्टः त्वम् एवम् वक्तुम् अर्हसि । अपायम् वा अपि उपायम् वा कार्यस्य अस्य विनिश्चये ॥

doṣam guṇam vā saṁpṛṣṭaḥ tvam evam vaktum arhasi ।
apāyam vā api upāyam vā kāryasya asya viniścaye ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ४० · ९ ॥
संपृष्टेन तु वक्तव्यम् सचिवेन विपश्चिता । उद्यत अंजलिना राज्ञे इच्छेत् भूतिम् आत्मनः ॥

saṁpṛṣṭena tu vaktavyam sacivena vipaścitā ।
udyata aṁjalinā rājñe ya icchet bhūtim ātmanaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ४० · १० ॥
वाक्यम् अप्रतिकूलम् तु मृदु पूर्वम् शुभम् हितम् । उपचारेण युक्तम् वक्तव्यो वसुधा अधिपः ॥

vākyam apratikūlam tu mṛdu pūrvam śubham hitam ।
upacāreṇa yuktam ca vaktavyo vasudhā adhipaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ४० · ११ ॥
अवमर्दम् तु यत् वाक्यम् अथवा मारीच हितम् उच्यते । अभिनंदति तत् राजा मानार्थी मान वर्जितम् ॥

sa avamardam tu yat vākyam athavā mārīca hitam ucyate ।
na abhinaṁdati tat rājā mānārthī māna varjitam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ४० · १२ ॥
पंच रूपाणि राजानो धारयन्ति अमित ओजसः । अग्नेः इन्द्रस्य सोमस्य यमस्य वरुणस्य च ॥

paṁca rūpāṇi rājāno dhārayanti amita ojasaḥ ।
agneḥ indrasya somasya yamasya varuṇasya ca ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ४० · १३ ॥
औष्ण्यम् तथा विक्रमम् सौम्यम् दण्डम् प्रसन्नताम् । धारयन्ति महाताम्नो राजानः क्षणदाचर ॥

auṣṇyam tathā vikramam ca saumyam daṇḍam prasannatām ।
dhārayanti mahātāmno rājānaḥ kṣaṇadācara ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ४० · १४ ॥
तस्मात् सर्वासु अवस्थासु मान्याः पूज्याः पार्थिवाः । त्वम् तु धर्मम् अविज्ञाय केवलम् मोहम् आश्रितः ॥

tasmāt sarvāsu avasthāsu mānyāḥ pūjyāḥ ca pārthivāḥ ।
tvam tu dharmam avijñāya kevalam moham āśritaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ४० · १५ ॥
अभ्यागतम् माम् दौरात्म्यात् परुषम् वदसि ईदृशम् । गुण दोषौ पृच्छामि क्षमम् आत्मनि राक्षस ॥

abhyāgatam mām daurātmyāt paruṣam vadasi īdṛśam ।
guṇa doṣau na pṛcchāmi kṣamam ca ātmani rākṣasa ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ४० · १६ ॥
मया उक्तम् अपि एतावत् त्वाम् प्रति अमितविक्रम । अस्मिन् तु भवान् कृत्ये साहाय्यम् कर्तुम् अर्हसि ॥

mayā uktam api ca etāvat tvām prati amitavikrama ।
asmin tu sa bhavān kṛtye sāhāyyam kartum arhasi ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ४० · १७ ॥
श्रुणु तत् कर्म साहाय्ये यत् कार्यम् वचनात् मम । सौवर्णः त्वम् मृगो भूत्वा चित्रो रजत बिन्दुभिः ॥

śruṇu tat karma sāhāyye yat kāryam vacanāt mama ।
sauvarṇaḥ tvam mṛgo bhūtvā citro rajata bindubhiḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ४० · १८ ॥
आश्रमे तस्य रामस्य सीतायाः प्रमुखे चर । प्रलोभयित्वा वैदेहीम् यथा इष्टम् गन्तुम् अर्हसि ॥

āśrame tasya rāmasya sītāyāḥ pramukhe cara ।
pralobhayitvā vaidehīm yathā iṣṭam gantum arhasi ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ४० · १९ ॥
त्वाम् हि माया मयम् दृष्ट्वा कांचनम् जात विस्मया । आनय एनम् इति क्षिप्रम् रामम् वक्ष्यति मैथिली ॥

tvām hi māyā mayam dṛṣṭvā kāṁcanam jāta vismayā ।
ānaya enam iti kṣipram rāmam vakṣyati maithilī ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ४० · २० ॥
अपक्रान्ते काकुत्स्थे दूरम् यात्वा अपि उदाहर । हा सीते लक्ष्मणे इति एवम् राम वाक्य अनुरूपकम् ॥

apakrānte ca kākutsthe dūram ca yātvā api udāhara ।
hā sīte lakṣmaṇe iti evam rāma vākya anurūpakam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ४० · २१ ॥
तत् श्रुत्वा राम पदवीम् सीताया प्रचोदितः । अनुगच्छति संभ्रांतम् सौमित्रिः अपि सौहृदात् ॥

tat śrutvā rāma padavīm sītāyā ca pracoditaḥ ।
anugacchati saṁbhrāṁtam saumitriḥ api sauhṛdāt ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ४० · २२ ॥
अपक्रान्ते काकुत्स्थे लक्ष्मण यथा सुखम् । आहरिष्यामि वैदेहीम् सहस्राक्षः शचीम् इव ॥

apakrānte ca kākutsthe lakṣmaṇa ca yathā sukham ।
āhariṣyāmi vaidehīm sahasrākṣaḥ śacīm iva ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ४० · २३ ॥
एवम् कृत्वा तु इदम् कार्यम् यथा इष्टम् गच्छ राक्षस । राज्यस्य अर्धम् प्रदास्यामि मारीच तव सुव्रत ॥

evam kṛtvā tu idam kāryam yathā iṣṭam gaccha rākṣasa ।
rājyasya ardham pradāsyāmi mārīca tava suvrata ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ४० · २४ ॥
गच्छ सौम्य शिवम् मार्गम् कार्यस्य अस्य विवृद्धये । अहम् तु अनुगमिष्यामि रथो दण्डका वनम् ॥

gaccha saumya śivam mārgam kāryasya asya vivṛddhaye ।
aham tu anugamiṣyāmi sa ratho daṇḍakā vanam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ४० · २५ ॥
प्राप्य सीताम् अयुद्धेन वंचयित्वा तु राघवम् । लंकाम् प्रति गमिष्यामि कृत कार्यः सह त्वया ॥

prāpya sītām ayuddhena vaṁcayitvā tu rāghavam ।
laṁkām prati gamiṣyāmi kṛta kāryaḥ saha tvayā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ४० · २६ ॥
नो चेत् करोषि मारीच हन्मि त्वाम् अहम् अद्य वै । एतत् कार्यम् अवश्यम् मे बलाद् अपि करिष्यसि । राज्ञो हि प्रतिकूलस्थो जातु सुखम् एधते ॥

no cet karoṣi mārīca hanmi tvām aham adya vai ।
etat kāryam avaśyam me balād api kariṣyasi ।
rājño hi pratikūlastho na jātu sukham edhate ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ४० · २७ ॥
आसाद्या तम् जीवित सम्शयः तेमृत्युर् ध्रुवो हि अद्य मया विरुध्यतः । एतत् यथावत् परिगृह्य बुद्ध्यायत् अत्र पथ्यम् कुरु तत् तथा त्वम् ॥

āsādyā tam jīvita samśayaḥ temṛtyur dhruvo hi adya mayā virudhyataḥ ।
etat yathāvat parigṛhya buddhyāyat atra pathyam kuru tat tathā tvam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.