वाल्मीकि रामायणम् · अरण्यकाण्डम्Araṇya Kāṇḍa

अरण्यकाण्डम्Araṇya Kāṇḍa

सर्गः ३१ · ५० श्लोकाःSarga 31 · 50 ślokas
अशोधित पाठ · unverified — गीताप्रेस शोधन शेष
॥ ३ · ३१ · १ ॥
त्वरमणः ततो गत्वा जनस्थानात् अकंपनः । प्रविश्य लंकाम् वेगेन रावणम् वाक्यम् अब्रवीत् ॥

tvaramaṇaḥ tato gatvā janasthānāt akaṁpanaḥ ।
praviśya laṁkām vegena rāvaṇam vākyam abravīt ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ३१ · २ ॥
जनस्थान स्थिता राजन् रक्षसा बहवो हताः । खरः निहतः संख्ये क्थम्चित् अहम् आगतः ॥

janasthāna sthitā rājan rakṣasā bahavo hatāḥ ।
kharaḥ ca nihataḥ saṁkhye kthamcit aham āgataḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ३१ · ३ ॥
एवम् उक्तो दशग्रीवः क्रुद्धः संरकत लोचनः । अकंपनम् उवाच इदम् निर्दहन् इव तेजसा ॥

evam ukto daśagrīvaḥ kruddhaḥ saṁrakata locanaḥ ।
akaṁpanam uvāca idam nirdahan iva tejasā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ३१ · ४ ॥
केन भीमम् जनस्थानम् हतम् मम परासुना । को हि सर्वेषु लोकेषु गतिम् अधिगमिष्यति ॥

kena bhīmam janasthānam hatam mama parāsunā ।
ko hi sarveṣu lokeṣu gatim na adhigamiṣyati ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ३१ · ५ ॥
हि मे विप्रियम् कृता शक्यम् मघवता सुखम् । प्रप्तुम् वैश्रवणेन अपि यमेन विष्णुना ॥

na hi me vipriyam kṛtā śakyam maghavatā sukham ।
praptum vaiśravaṇena api na yamena ca viṣṇunā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ३१ · ६ ॥
कालस्य अपि अहम् कलो दहेयम् अपि पावकम् । मृत्युम् मरण धर्मेण संयोजयितुम् उत्सहे ॥

kālasya ca api aham kalo daheyam api pāvakam ।
mṛtyum maraṇa dharmeṇa saṁyojayitum utsahe ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ३१ · ७ ॥
वातस्य तरसा वेगम् निहन्तुम् अपि उत्सहे । दहेयम् अपि संक्रुद्धः तेजसा आदित्य पावकौ ॥

vātasya tarasā vegam nihantum api ca utsahe ।
daheyam api saṁkruddhaḥ tejasā āditya pāvakau ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ३१ · ८ ॥
तथा क्रुद्धम् दशग्रीवम् कृतांजलिः अकंपनः । भयात् संदिग्धया वचा रावणम् याचते अभयम् ॥

tathā kruddham daśagrīvam kṛtāṁjaliḥ akaṁpanaḥ ।
bhayāt saṁdigdhayā vacā rāvaṇam yācate abhayam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ३१ · ९ ॥
दशग्रीवो अभयम् तस्मै प्रददौ रक्षसाम् वरः । विस्रब्धो अब्रवीत् वाक्यम् असंदिग्धम् अकंपनः ॥

daśagrīvo abhayam tasmai pradadau rakṣasām varaḥ ।
sa visrabdho abravīt vākyam asaṁdigdham akaṁpanaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ३१ · १० ॥
पुत्रो दशरथः ते सिंह संहननो युवा । रामो नाम महास्कंधो वृत्त आयत महाभुजः ॥

putro daśarathaḥ te siṁha saṁhanano yuvā ।
rāmo nāma mahāskaṁdho vṛtta āyata mahābhujaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ३१ · ११ ॥
श्यामः पृथुयशाः श्रीमान् अतुल्य बल विक्रमः । हतः तेन जनस्थाने खरः सह दूषणः ॥

śyāmaḥ pṛthuyaśāḥ śrīmān atulya bala vikramaḥ ।
hataḥ tena janasthāne kharaḥ ca saha dūṣaṇaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ३१ · १२ ॥
अकंपन वचः श्रुत्वा रावणो राक्षसाधिप । नागेन्द्र इव निःश्वस्य इदम् वचनम् अब्रवीत् ॥

akaṁpana vacaḥ śrutvā rāvaṇo rākṣasādhipa ।
nāgendra iva niḥśvasya idam vacanam abravīt ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ३१ · १३ ॥
सुरेन्द्रेण संयुक्तो रामः सर्व अमरैः सह । उपयातो जनस्थानम् ब्रूहि कच्चित् अकंपन ॥

sa surendreṇa saṁyukto rāmaḥ sarva amaraiḥ saha ।
upayāto janasthānam brūhi kaccit akaṁpana ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ३१ · १४ ॥
रावणस्य पुनर् वाक्यम् निशम्य तद् अकंपनः । आचचक्षे बलम् तस्य विक्रमम् महात्मनः ॥

rāvaṇasya punar vākyam niśamya tad akaṁpanaḥ ।
ācacakṣe balam tasya vikramam ca mahātmanaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ३१ · १५ ॥
रामो नाम महातेजाः श्रेष्टः सर्व धनुष्मताम् । दिव्य अस्त्र गुण संपन्नः परम्धर्म गतो युधि ॥

rāmo nāma mahātejāḥ śreṣṭaḥ sarva dhanuṣmatām ।
divya astra guṇa saṁpannaḥ paramdharma gato yudhi ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ३१ · १६ ॥
तस्य अनुरूपो बलब्वान् रक्ताक्षो दुन्दुभि स्वनः । कनीयान् लक्ष्मणो भ्राता राका शशि निभ आननः ॥

tasya anurūpo balabvān raktākṣo dundubhi svanaḥ ।
kanīyān lakṣmaṇo bhrātā rākā śaśi nibha ānanaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ३१ · १७ ॥
तेन सह संयुक्तः पावकेन अनिलो यथा । श्रीमान् राज वरः तेन जनस्थानम् निपातितम् ॥

sa tena saha saṁyuktaḥ pāvakena anilo yathā ।
śrīmān rāja varaḥ tena janasthānam nipātitam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ३१ · १८ ॥
एव देवा महत्मनो अत्र कार्या विचारणा । शरा रामेण तु उत्सृष्टा रुक्मपुंखाः पतत्रिणः ॥

na eva devā mahatmano na atra kāryā vicāraṇā ।
śarā rāmeṇa tu utsṛṣṭā rukmapuṁkhāḥ patatriṇaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ३१ · १९ ॥
सर्पाः पंचानना भूत्वा भक्षयन्ति स्म राक्षसान् । येन येन गच्छन्ति राक्षसा भय कर्शिताः ॥

sarpāḥ paṁcānanā bhūtvā bhakṣayanti sma rākṣasān ।
yena yena ca gacchanti rākṣasā bhaya karśitāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ३१ · २० ॥
तेन तेन स्म पश्यन्ति रामम् एव अग्रतः स्थितम् । इत्थम् विनाशितम् जनस्थानम् तेन तव अनघ ॥

tena tena sma paśyanti rāmam eva agrataḥ sthitam ।
ittham vināśitam janasthānam tena tava anagha ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ३१ · २१ ॥
अकंपन अचः श्रुत्वा रावणो वाक्यम् अब्रवीत् । गमिष्यामि जनस्थनम् रामम् हन्तुम् लक्ष्मणम् ॥

akaṁpana acaḥ śrutvā rāvaṇo vākyam abravīt ।
gamiṣyāmi janasthanam rāmam hantum sa lakṣmaṇam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ३१ · २२ ॥
अथ एवम् उक्ते वचने प्रोवाच इदम् अकंपनः । श्रुणु राजन् यथा वृत्तम् रामस्य बल पौरुषम् ॥

atha evam ukte vacane provāca idam akaṁpanaḥ ।
śruṇu rājan yathā vṛttam rāmasya bala pauruṣam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ३१ · २३ ॥
असाध्यः कुपितो रामो विक्रमेण महायशाः । आप गायाः तु पूर्णाया वेगम् परिहरेत् शरैः ॥

asādhyaḥ kupito rāmo vikrameṇa mahāyaśāḥ ।
āpa gāyāḥ tu pūrṇāyā vegam pariharet śaraiḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ३१ · २४ ॥
तारा ग्रह नक्षत्रम् नभः अपि अवसादयेत् । असौ रामः तु सीदन्तीम् श्रीमान् अभ्युद्धरेत् महीम् ॥

sa tārā graha nakṣatram nabhaḥ ca api avasādayet ।
asau rāmaḥ tu sīdantīm śrīmān abhyuddharet mahīm ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ३१ · २५ ॥
भित्वा वेलाम् समुद्रस्य लोकान् आप्लावयेत् विभुः । वेगम् वा अपि समुद्रस्य वाअयुम् वा विधमेत् शरैः ॥

bhitvā velām samudrasya lokān āplāvayet vibhuḥ ।
vegam vā api samudrasya vāayum vā vidhamet śaraiḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ३१ · २६ ॥
संहृत्य वा पुनर् लोकान् विक्रमेण महायशाः । शकतः श्रेष्ठः पुरुषः स्रष्टुम् पुनर् अपि प्रजाः ॥

saṁhṛtya vā punar lokān vikrameṇa mahāyaśāḥ ।
śakataḥ śreṣṭhaḥ sa puruṣaḥ sraṣṭum punar api prajāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ३१ · २७ ॥
हि रामो दशग्रीव शक्यो जेतुम् रणे त्वया । रक्षसाम् वा अपि लोकेन स्वर्गः पाप जनैः इव ॥

na hi rāmo daśagrīva śakyo jetum raṇe tvayā ।
rakṣasām vā api lokena svargaḥ pāpa janaiḥ iva ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ३१ · २८ ॥
तम् वध्यम् अहम् मन्ये सर्वैः देव असुरैः अपि । अयम् अस्य वध उपाय तत् एकमनाः शृउणु ॥

na tam vadhyam aham manye sarvaiḥ deva asuraiḥ api ।
ayam asya vadha upāya tat ekamanāḥ śṛuṇu ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ३१ · २९ ॥
भार्या तस्य उत्तमा लोके सीता नाम सुमध्यमा । श्यामा सम विभक्त अंगी स्त्री रत्नम् रत्न बूषिता ॥

bhāryā tasya uttamā loke sītā nāma sumadhyamā ।
śyāmā sama vibhakta aṁgī strī ratnam ratna būṣitā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ३१ · ३० ॥
एव देवी गन्धर्वी अप्सरा पन्नगी । तुल्या सीमन्तिनी तस्या मानुषी तु कुतो भवेत् ॥

na eva devī na gandharvī na apsarā na ca pannagī ।
tulyā sīmantinī tasyā mānuṣī tu kuto bhavet ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ३१ · ३१ ॥
तस्य अपहर भार्याम् त्वम् तम् प्रमथ्य महावने । सीताया रहितो रामो एव हि भविष्यति ॥

tasya apahara bhāryām tvam tam pramathya mahāvane ।
sītāyā rahito rāmo na ca eva hi bhaviṣyati ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ३१ · ३२ ॥
अरोचयत् तद् वाक्यम् रावणो राक्षस अधिपः । चिंतयित्वा महाबाहुः अकंपनम् उवाच ॥

arocayat tad vākyam rāvaṇo rākṣasa adhipaḥ ।
ciṁtayitvā mahābāhuḥ akaṁpanam uvāca ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ३१ · ३३ ॥
बाढम् कल्यम् गमिष्यामि हि एकः सारथिना सह । आनेष्यामि वैदेहीम् इमाम् हृष्टो महा पुरीम् ॥

bāḍham kalyam gamiṣyāmi hi ekaḥ sārathinā saha ।
āneṣyāmi ca vaidehīm imām hṛṣṭo mahā purīm ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ३१ · ३४ ॥
तत् एवम् उक्त्वा प्रययौ खर युक्तेन रावणः । रथेन आदित्य वर्णेन दिशः सर्वाः प्रकाशयन् ॥

tat evam uktvā prayayau khara yuktena rāvaṇaḥ ।
rathena āditya varṇena diśaḥ sarvāḥ prakāśayan ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ३१ · ३५ ॥
रथो राक्षस इंद्रस्य नक्षत्र पथगो महान् । चंचूर्यमानः शुशुभे जलदे चंद्रमा इव ॥

sa ratho rākṣasa iṁdrasya nakṣatra pathago mahān ।
caṁcūryamānaḥ śuśubhe jalade caṁdramā iva ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ३१ · ३६ ॥
दूरे आश्रमम् गत्वा ताटकेयम् उपागतम् । मारीचेन अर्चितो राजा भक्ष्य भोज्यैः अमानुषैः ॥

sa dūre ca āśramam gatvā tāṭakeyam upāgatam ।
mārīcena arcito rājā bhakṣya bhojyaiḥ amānuṣaiḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ३१ · ३७ ॥
तम् स्वयम् पूजयित्वा तु आसनेन उदकेन च । अर्थ उपहितया वाचा मारीचो वाक्यम् अब्रवीत् ॥

tam svayam pūjayitvā tu āsanena udakena ca ।
artha upahitayā vācā mārīco vākyam abravīt ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ३१ · ३८ ॥
कश्चित् सुकुशलम् राजन् लोकानाम् राक्षसाधिप । आशंके अथ जाने त्वम् यतः तूर्णम् उपागतम् ॥

kaścit sukuśalam rājan lokānām rākṣasādhipa ।
āśaṁke na atha jāne tvam yataḥ tūrṇam upāgatam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ३१ · ३९ ॥
एवम् उक्तो महातेजा मारीचेन रावण । ततः पश्चात् इदम् वाक्यम् अब्रवीत् वाक्य कोविदः ॥

evam ukto mahātejā mārīcena sa rāvaṇa ।
tataḥ paścāt idam vākyam abravīt vākya kovidaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ३१ · ४० ॥
आरक्षो मे हतः तात रामेण अक्लिष्ट कारिणा । जनस्थानम् अवध्यम् तत् सर्वम् युधि निपातितम् ॥

ārakṣo me hataḥ tāta rāmeṇa akliṣṭa kāriṇā ।
janasthānam avadhyam tat sarvam yudhi nipātitam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ३१ · ४१ ॥
तस्य मे कुरु साचिव्यम् तस्य भार्य अपहरणे । राक्षसेन्द्र वचः श्रुत्वा मारीचो वाक्यम् अब्रवीत् ॥

tasya me kuru sācivyam tasya bhārya apaharaṇe ।
rākṣasendra vacaḥ śrutvā mārīco vākyam abravīt ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ३१ · ४२ ॥
आख्याता केन वा सीता मित्र रूपेण शत्रुणा । त्वया राक्षस शार्दूल को नंदति नंदितः ॥

ākhyātā kena vā sītā mitra rūpeṇa śatruṇā ।
tvayā rākṣasa śārdūla ko na naṁdati naṁditaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ३१ · ४३ ॥
सीताम् इह आनस्व इति को ब्रवीति ब्रवीहि मे । रक्षो लोकस्य सर्वस्य कः शृंगम् च्छेत्तुम् इच्छति ॥

sītām iha ānasva iti ko bravīti bravīhi me ।
rakṣo lokasya sarvasya kaḥ śṛṁgam cchettum icchati ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ३१ · ४४ ॥
प्रोत्साहयति यः त्वम् शत्रुः असंशयम् । आशी मुखात् दंष्ट्राम् उद्धर्तुम् इच्छति त्वया ॥

protsāhayati yaḥ ca tvam sa ca śatruḥ asaṁśayam ।
āśī mukhāt daṁṣṭrām uddhartum ca icchati tvayā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ३१ · ४५ ॥
कर्मणा अनेन केन असि कापथम् प्रतिपादितः । सुख सुप्तस्य ते राजन् प्रहृतम् केन मूर्धनि ॥

karmaṇā anena kena asi kāpatham pratipāditaḥ ।
sukha suptasya te rājan prahṛtam kena mūrdhani ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ३१ · ४६ ॥
विशुद्ध वंश अभिजना अग्र हस्तःतेजो मदः संस्थित दोर्??? विषाणः । उदीक्षितुम् रावण इह युक्तःस संयुगे राघव गन्धि हस्ती ॥

viśuddha vaṁśa abhijanā agra hastaḥtejo madaḥ saṁsthita dor??? viṣāṇaḥ ।
udīkṣitum rāvaṇa na iha yuktaḥsa saṁyuge rāghava gandhi hastī ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ३१ · ४७ ॥
असौ रण अन्तः स्थिति संधि वालःविदग्ध रक्षो मृग हा नृसिंहः । सुप्तः त्वया बोधयितुम् शक्यःशारांग पुर्णो निशित असि दंष्ट्Rअः ॥

asau raṇa antaḥ sthiti saṁdhi vālaḥvidagdha rakṣo mṛga hā nṛsiṁhaḥ ।
suptaḥ tvayā bodhayitum na śakyaḥśārāṁga purṇo niśita asi daṁṣṭRaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ३१ · ४८ ॥
चापापहारे भुज वेग पंकेशर ऊर्मिमाले सु महा आहव ओघे । राम पाताल मुखे अति घोरेप्रस्कन्दितुम् राक्षस राज युक्तम् ॥

cāpāpahāre bhuja vega paṁkeśara ūrmimāle su mahā āhava oghe ।
na rāma pātāla mukhe ati ghorepraskanditum rākṣasa rāja yuktam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ३१ · ४९ ॥
प्रसीद लंकेश्वर राक्षसेन्द्रलंकाम् प्रसन्नो भव साधु गच्छ । त्वम् स्वेषु दारेषु रमस्व नित्यम्रामः भार्यो रमताम् वनेषु ॥

prasīda laṁkeśvara rākṣasendralaṁkām prasanno bhava sādhu gaccha ।
tvam sveṣu dāreṣu ramasva nityamrāmaḥ sa bhāryo ramatām vaneṣu ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ३१ · ५० ॥
एवम् उक्तो दशग्रीवो मारीचेन रावणः । न्यवर्तत पुरीम् लंकाम् विवेश गृह उत्तमम् ॥

evam ukto daśagrīvo mārīcena sa rāvaṇaḥ ।
nyavartata purīm laṁkām viveśa ca gṛha uttamam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.