वाल्मीकि रामायणम् · अरण्यकाण्डम्Araṇya Kāṇḍa

अरण्यकाण्डम्Araṇya Kāṇḍa

सर्गः ३० · ४१ श्लोकाःSarga 30 · 41 ślokas
अशोधित पाठ · unverified — गीताप्रेस शोधन शेष
॥ ३ · ३० · १ ॥
भित्त्वा तु ताम् गदाम् बाणैः राघवो धर्म वत्सलः । स्मयमानः खरम् वाक्यम् संरब्धम् इदम् अब्रवीत् ॥

bhittvā tu tām gadām bāṇaiḥ rāghavo dharma vatsalaḥ ।
smayamānaḥ kharam vākyam saṁrabdham idam abravīt ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ३० · २ ॥
एतत् ते बल सर्वस्वम् दर्शितम् राक्षसाधम । शक्ति हीनतरो मत्तो वृथा त्वम् उपगर्जसि ॥

etat te bala sarvasvam darśitam rākṣasādhama ।
śakti hīnataro matto vṛthā tvam upagarjasi ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ३० · ३ ॥
एषा बाण विनिर्भिन्ना गदा भूमि तलम् गता । अभिधान प्रगल्भस्य तव प्रत्यय घातिनी ॥

eṣā bāṇa vinirbhinnā gadā bhūmi talam gatā ।
abhidhāna pragalbhasya tava pratyaya ghātinī ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ३० · ४ ॥
यत् त्वया उक्तम् विनष्टानाम् इदम् अश्रु प्रमार्जनम् । राक्षसानाम् करोमि इति मिथ्या तत् अपि ते वचः ॥

yat tvayā uktam vinaṣṭānām idam aśru pramārjanam ।
rākṣasānām karomi iti mithyā tat api te vacaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ३० · ५ ॥
नीचस्य क्षुद्र शीलस्य मिथ्या वृत्तस्य रक्षसः । प्राणान् अपहरिष्यामि गरुत्मान् अमृतम् यथा ॥

nīcasya kṣudra śīlasya mithyā vṛttasya rakṣasaḥ ।
prāṇān apahariṣyāmi garutmān amṛtam yathā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ३० · ६ ॥
अद्य ते भिन्न कण्ठस्य फेन बुद्बुद भूषितम् । विदारितस्य मत् बाणैः मही पास्यति शोणितम् ॥

adya te bhinna kaṇṭhasya phena budbuda bhūṣitam ।
vidāritasya mat bāṇaiḥ mahī pāsyati śoṇitam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ३० · ७ ॥
पांसु रूषित सर्वान्गः स्रस्त न्यस्त भुज द्वयः । स्वप्स्यसे गाम् समाश्लिष्य दुर्लभाम् प्रमदाम् इव ॥

pāṁsu rūṣita sarvāngaḥ srasta nyasta bhuja dvayaḥ ।
svapsyase gām samāśliṣya durlabhām pramadām iva ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ३० · ८ ॥
प्रवृद्ध निद्रे शयिते त्वयि राक्षस पांसने । भविष्यन्ति अशरण्यानाम् शरण्या दण्डका इमे ॥

pravṛddha nidre śayite tvayi rākṣasa pāṁsane ।
bhaviṣyanti aśaraṇyānām śaraṇyā daṇḍakā ime ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ३० · ९ ॥
जनस्थाने हत स्थाने तव राक्षस मत् शरैः । निर्भया विचरिष्यन्ति सर्वतो मुनयो वने ॥

janasthāne hata sthāne tava rākṣasa mat śaraiḥ ।
nirbhayā vicariṣyanti sarvato munayo vane ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ३० · १० ॥
अद्य विप्रसरिष्यन्ति राक्षस्यो हत बान्धवाः । बाष्प आर्द्र वदना दीना भयात् अन्य भयावहाः ॥

adya viprasariṣyanti rākṣasyo hata bāndhavāḥ ।
bāṣpa ārdra vadanā dīnā bhayāt anya bhayāvahāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ३० · ११ ॥
अद्य शोक रसज्ञाः ताः भविष्यन्ति निरर्थकाः । अनुरूप कुलाः पत्न्यो यासाम् त्वम् पतिः ईदृशः ॥

adya śoka rasajñāḥ tāḥ bhaviṣyanti nirarthakāḥ ।
anurūpa kulāḥ patnyo yāsām tvam patiḥ īdṛśaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ३० · १२ ॥
नृशंस शील क्षुद्र आत्मन् नित्यम् ब्राह्मण कण्टक । त्वत् कृते शन्कितैः अग्नौ मुनिभिः पात्यते हविः ॥

nṛśaṁsa śīla kṣudra ātman nityam brāhmaṇa kaṇṭaka ।
tvat kṛte śankitaiḥ agnau munibhiḥ pātyate haviḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ३० · १३ ॥
तम् एवम् अभिसंरब्धम् ब्रुवाणम् राघवम् रणे । खरो निर्भर्त्सयामास रोषात् खरतर स्वरः ॥

tam evam abhisaṁrabdham bruvāṇam rāghavam raṇe ।
kharo nirbhartsayāmāsa roṣāt kharatara svaraḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ३० · १४ ॥
दृढम् खलु अवलिप्तो असि भयेषु अपि निर्भयः । वाच्य अवाच्यम् ततो हि त्वम् मृत्यु वश्यो बुध्यसे ॥

dṛḍham khalu avalipto asi bhayeṣu api ca nirbhayaḥ ।
vācya avācyam tato hi tvam mṛtyu vaśyo na budhyase ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ३० · १५ ॥
काल पाश परिक्षिप्ता भवंति पुरुषा हि ये । कार्य अकार्यम् जानन्ति ते निरस्त षड् इन्द्रियाः ॥

kāla pāśa parikṣiptā bhavaṁti puruṣā hi ye ।
kārya akāryam na jānanti te nirasta ṣaḍ indriyāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ३० · १६ ॥
एवम् उक्त्वा ततो रामम् संरुध्य भृकुटिम् ततः । ददर्श महा सालम् अविदूरे निशाचरः ॥

evam uktvā tato rāmam saṁrudhya bhṛkuṭim tataḥ ।
sa dadarśa mahā sālam avidūre niśācaraḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ३० · १७ ॥
रणे प्रहरणस्य अर्थे सर्वतो हि अवलोकयन् । तम् उत्पाटयामास संदष्ट दशन च्छदम् ॥

raṇe praharaṇasya arthe sarvato hi avalokayan ।
sa tam utpāṭayāmāsa saṁdaṣṭa daśana cchadam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ३० · १८ ॥
तम् समुत्क्षिप्य बाहुभ्याम् विनर्दित्वा महाबलः । रामम् उद्दिश्य चिक्षेप हतः त्वम् इति अब्रवीत् ॥

tam samutkṣipya bāhubhyām vinarditvā mahābalaḥ ।
rāmam uddiśya cikṣepa hataḥ tvam iti ca abravīt ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ३० · १९ ॥
तम् आपतन्तम् बाण ओघैः च्छित्त्वा रामः प्रतापवान् । रोषम् आहारयत् तीव्रम् निहंतुम् समरे खरम् ॥

tam āpatantam bāṇa oghaiḥ cchittvā rāmaḥ pratāpavān ।
roṣam āhārayat tīvram nihaṁtum samare kharam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ३० · २० ॥
जात स्वेदः ततो रामो रोषात् रक्त अन्त लोचनः । निर्बिभेद सहस्रेण बाणानाम् समरे खरम् ॥

jāta svedaḥ tato rāmo roṣāt rakta anta locanaḥ ।
nirbibheda sahasreṇa bāṇānām samare kharam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ३० · २१ ॥
तस्य बाण अंतरात् रक्तम् बहु सुस्राव फेनिलम् । गिरेः प्रस्रवणस्य इव धाराणाम् परिस्रवः ॥

tasya bāṇa aṁtarāt raktam bahu susrāva phenilam ।
gireḥ prasravaṇasya iva dhārāṇām ca parisravaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ३० · २२ ॥
विकल कृतो बाणैः खरो रामेण संयुगे । मत्तो रुधिर गन्धेन तम् एव अभ्यद्रवत् द्रुतम् ॥

vikala sa kṛto bāṇaiḥ kharo rāmeṇa saṁyuge ।
matto rudhira gandhena tam eva abhyadravat drutam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ३० · २३ ॥
तम् आपतंतम् संरब्धम् कृत अस्त्रो रुधिर आप्लुतम् । अपसर्पत् द्वि त्रि पदम् किंचित् त्वरित विक्रमः ॥

tam āpataṁtam saṁrabdham kṛta astro rudhira āplutam ।
apasarpat dvi tri padam kiṁcit tvarita vikramaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ३० · २४ ॥
ततः पावक संकाशम् वधाय समरे शरम् । खरस्य रामो जग्राह ब्रह्म दण्डम् इव अपरम् ॥

tataḥ pāvaka saṁkāśam vadhāya samare śaram ।
kharasya rāmo jagrāha brahma daṇḍam iva aparam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ३० · २५ ॥
तत् दत्तम् मघवता सुर राजेन धीमता । संदधे धर्मात्मा मुमोच खरम् प्रति ॥

sa tat dattam maghavatā sura rājena dhīmatā ।
saṁdadhe ca sa dharmātmā mumoca ca kharam prati ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ३० · २६ ॥
विमुक्तो महाबाणो निर्घात सम निःस्वनः । रामेण धनुरायम्य खरस्य उरसि आपतत् ॥

sa vimukto mahābāṇo nirghāta sama niḥsvanaḥ ।
rāmeṇa dhanurāyamya kharasya urasi ca āpatat ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ३० · २७ ॥
पपात खरो भूमौ दह्यमानः शर अग्निना । रुद्रेण एव विनिर्दग्धः श्वेत अरण्ये यथा अन्धकः ॥

sa papāta kharo bhūmau dahyamānaḥ śara agninā ।
rudreṇa eva vinirdagdhaḥ śveta araṇye yathā andhakaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ३० · २८ ॥
वृत्र इव वज्रेण फेनेन नमुचिर् यथाअ । बलो वा इन्द्र अशनि हतो निपपात हतः खरः ॥

sa vṛtra iva vajreṇa phenena namucir yathāa ।
balo vā indra aśani hato nipapāta hataḥ kharaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ३० · २९ ॥
एतस्मिन् अंतरे देवाः चारणयोः सह संगताः । दुन्दुभिः अभिनिघ्नंतः पुष्प वर्ष समंततः ॥

etasmin aṁtare devāḥ cāraṇayoḥ saha saṁgatāḥ ।
dundubhiḥ ca abhinighnaṁtaḥ puṣpa varṣa samaṁtataḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ३० · ३० ॥
रामस्य उपरि संहृष्टा ववर्षुः विस्मिताः तदा । अर्थ अधिक मुहूर्तेन रामेण निशितैः शरैः ॥

rāmasya upari saṁhṛṣṭā vavarṣuḥ vismitāḥ tadā ।
artha adhika muhūrtena rāmeṇa niśitaiḥ śaraiḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ३० · ३१ ॥
चतुर् दश सहस्राणि रक्ष्साम् काम रूपिणाम् । खर दूषण मुख्यानाम् निहतानि महामृधे ॥

catur daśa sahasrāṇi rakṣsām kāma rūpiṇām ।
khara dūṣaṇa mukhyānām nihatāni mahāmṛdhe ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ३० · ३२ ॥
अहो बत महत् कर्म रामस्य विदित आत्मनः । अहो वीर्यम् अहो दार्ढ्यम् विष्णोः इव हि दृश्यते ॥

aho bata mahat karma rāmasya vidita ātmanaḥ ।
aho vīryam aho dārḍhyam viṣṇoḥ iva hi dṛśyate ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ३० · ३३ ॥
इति एवम् उक्त्वा ते सर्वे ययुः देवा यथा आगतम् । ततो राज ऋषयः सर्वे सम्गताः परम ऋषयः ॥

iti evam uktvā te sarve yayuḥ devā yathā āgatam ।
tato rāja ṛṣayaḥ sarve samgatāḥ parama ṛṣayaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ३० · ३४ ॥
सभाज्य मुदिता रामम् अगस्त्या इदम् अब्रुवन् । एतत् अर्थम् महातेजा महेन्द्रः पाक शासनः ॥

sabhājya muditā rāmam sa agastyā idam abruvan ।
etat artham mahātejā mahendraḥ pāka śāsanaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ३० · ३५ ॥
शरभंग आश्रमम् पुण्यम् आजगाम पुरंदरः । आनीतः त्वम् इमम् देशम् उपायेन महर्षिभिः ॥

śarabhaṁga āśramam puṇyam ājagāma puraṁdaraḥ ।
ānītaḥ tvam imam deśam upāyena maharṣibhiḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ३० · ३६ ॥
एषाम् वध अर्थम् शत्रूणाम् रक्षसाम् पाप कर्मणाम् । तत् इदम् नः कृतम् कार्यम् त्वया दशरथ आत्मज ॥

eṣām vadha artham śatrūṇām rakṣasām pāpa karmaṇām ।
tat idam naḥ kṛtam kāryam tvayā daśaratha ātmaja ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ३० · ३७ ॥
स्व धर्मम् प्रचरिष्यन्ति दण्डकेषु महर्षयः । एतस्मिन् अनंतरे वीरो लक्ष्मणः सह सीतया ॥

sva dharmam pracariṣyanti daṇḍakeṣu maharṣayaḥ ।
etasmin anaṁtare vīro lakṣmaṇaḥ saha sītayā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ३० · ३८ ॥
गिरि दुर्गात् विनिष्क्रम्य संविवेश आश्रमम् सुखी । ततो रामः तु विजयी पूज्यमानो महर्षिभिः ॥

giri durgāt viniṣkramya saṁviveśa āśramam sukhī ।
tato rāmaḥ tu vijayī pūjyamāno maharṣibhiḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ३० · ३९ ॥
प्रविवेश आश्रमम् वीरो लक्ष्मणेन अभिपूजितः । तम् दृष्ट्वा शत्रु हंतारम् महर्षीणाम् सुख आवहम् ॥

praviveśa āśramam vīro lakṣmaṇena abhipūjitaḥ ।
tam dṛṣṭvā śatru haṁtāram maharṣīṇām sukha āvaham ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ३० · ४० ॥
बभूव हृष्टा वैदेही भर्तारम् परिष्वजे । मुदा परमया युक्ता दृष्ट्वा रक्षो गणान् हतान् । रामम् एव अव्ययम् दृष्टा तुतोष जनक आत्मजा ॥

babhūva hṛṣṭā vaidehī bhartāram pariṣvaje ।
mudā paramayā yuktā dṛṣṭvā rakṣo gaṇān hatān ।
rāmam ca eva avyayam dṛṣṭā tutoṣa janaka ātmajā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · ३० · ४१ ॥
ततः तु तम् राक्षस संघ मर्दनम्स पूज्यमानम् मुदितैः महात्मभिः । पुनः परिष्वज्य मुदा अन्वित आननाबभूव हृष्टा जनक आत्मजा तदा ॥

tataḥ tu tam rākṣasa saṁgha mardanamsa pūjyamānam muditaiḥ mahātmabhiḥ ।
punaḥ pariṣvajya mudā anvita ānanābabhūva hṛṣṭā janaka ātmajā tadā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.