वाल्मीकि रामायणम् · अरण्यकाण्डम्Araṇya Kāṇḍa

अरण्यकाण्डम्Araṇya Kāṇḍa

सर्गः २५ · ४७ श्लोकाःSarga 25 · 47 ślokas
अशोधित पाठ · unverified — गीताप्रेस शोधन शेष
॥ ३ · २५ · १ ॥
अवष्टब्ध धनुम् रामम् क्रुद्धम् रिपु घातिनम् । ददर्श आश्रमम् आगम्य खरः सह पुरःसरैः ॥

avaṣṭabdha dhanum rāmam kruddham ca ripu ghātinam ।
dadarśa āśramam āgamya kharaḥ saha puraḥsaraiḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · २५ · २ ॥
तम् दृष्ट्वा सगुणम् चापम् उद्यम्य खर निःस्वनम् । रामस्य अभिमुखम् सूतम् चोद्यताम् इति अचोदयत् ॥

tam dṛṣṭvā saguṇam cāpam udyamya khara niḥsvanam ।
rāmasya abhimukham sūtam codyatām iti acodayat ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · २५ · ३ ॥
खरस्य आज्ञया सूतः तुरगान् समचोदयत् । यत्र रामो महाबाहुः एको धुन्वन् धनुः स्थितः ॥

sa kharasya ājñayā sūtaḥ turagān samacodayat ।
yatra rāmo mahābāhuḥ eko dhunvan dhanuḥ sthitaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · २५ · ४ ॥
तम् तु निष्पतितम् दृष्ट्वा सर्वे ते रजनी चराः । मुंचमाना महानादम् सचिवाः पर्यवारयन् ॥

tam tu niṣpatitam dṛṣṭvā sarve te rajanī carāḥ ।
muṁcamānā mahānādam sacivāḥ paryavārayan ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · २५ · ५ ॥
तेषाम् यातुधानानाम् मध्ये रथः गतः खरः । बभूव मध्ये ताराणाम् लोहितांग इव उदितः ॥

sa teṣām yātudhānānām madhye rathaḥ gataḥ kharaḥ ।
babhūva madhye tārāṇām lohitāṁga iva uditaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · २५ · ६ ॥
ततः शर सहस्रेन रामम् अप्रतिम ओजसम् । अर्दयित्वाअ महानादम् ननाद समरे खरः ॥

tataḥ śara sahasrena rāmam apratima ojasam ।
ardayitvāa mahānādam nanāda samare kharaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · २५ · ७ ॥
ततः तम् भीम धन्वानम् क्रुद्धाः सर्वे निशाचराः । रामम् नाना विधैः शस्त्रैः अभ्यवर्षन्त दुर्जयम् ॥

tataḥ tam bhīma dhanvānam kruddhāḥ sarve niśācarāḥ ।
rāmam nānā vidhaiḥ śastraiḥ abhyavarṣanta durjayam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · २५ · ८ ॥
मुद्गरैः आयसैः शूलैः प्रासैः खड्गैः परश्वधैः । राक्षसाः समरे रामम् निजघ्नू रोष तत्पराः ॥

mudgaraiḥ āyasaiḥ śūlaiḥ prāsaiḥ khaḍgaiḥ paraśvadhaiḥ ।
rākṣasāḥ samare rāmam nijaghnū roṣa tatparāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · २५ · ९ ॥
ते वलाहक संकाशा महाकाया महाबलाः । अभ्यधावन्त काकुत्स्थम् रथैः वाजिभिः एव च ॥

te valāhaka saṁkāśā mahākāyā mahābalāḥ ।
abhyadhāvanta kākutstham rathaiḥ vājibhiḥ eva ca ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · २५ · १० ॥
गजैः पर्वत कूट अभैः रामम् युद्धे जिंघासवः । ते रामे शर वर्षाणि व्यसृजन् रक्षसाम् गणाः ॥

gajaiḥ parvata kūṭa abhaiḥ rāmam yuddhe jiṁghāsavaḥ ।
te rāme śara varṣāṇi vyasṛjan rakṣasām gaṇāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · २५ · ११ ॥
शैलेन्द्रम् इव धाराभिर् वर्षमाणा महाधनाः । सर्वैः परिवृतो रामो राक्षसैः कॄरदर्शिनैः ॥

śailendram iva dhārābhir varṣamāṇā mahādhanāḥ ।
sarvaiḥ parivṛto rāmo rākṣasaiḥ kṝradarśinaiḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · २५ · १२ ॥
तिथिषु इव महादेवो वृतः पारिषदाम् गणैः । तानि मुक्तानि शस्त्राणि यातुधानैः राघवः ॥

tithiṣu iva mahādevo vṛtaḥ pāriṣadām gaṇaiḥ ।
tāni muktāni śastrāṇi yātudhānaiḥ sa rāghavaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · २५ · १३ ॥
प्रतिजग्राह विशिखैः नदि ओघान् इव सागरः । तैः प्रहरणैः घोरैः भिन्न गात्रो विव्यथे ॥

pratijagrāha viśikhaiḥ nadi oghān iva sāgaraḥ ।
sa taiḥ praharaṇaiḥ ghoraiḥ bhinna gātro na vivyathe ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · २५ · १४ ॥
रामः प्रदीप्तैर् बहुभिर् वज्रैर् इव महा अचलः । विद्धः क्षतज दिग्धः सर्व गात्रेषु राघवः ॥

rāmaḥ pradīptair bahubhir vajrair iva mahā acalaḥ ।
sa viddhaḥ kṣataja digdhaḥ sarva gātreṣu rāghavaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · २५ · १५ ॥
बभूव रामः सन्ध्य अभ्रैः दिवाकर इव आवृतः । विषेदुर् देव गन्धर्वाः सिद्धाः परम ऋषयः ॥

babhūva rāmaḥ sandhya abhraiḥ divākara iva āvṛtaḥ ।
viṣedur deva gandharvāḥ siddhāḥ ca parama ṛṣayaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · २५ · १६ ॥
एकम् सहस्रैः बहुभिः तदा दृष्ट्वा समावृतम् । ततो रामः तु सुसंक्रुद्धो मण्डली कृत कार्मुकः ॥

ekam sahasraiḥ bahubhiḥ tadā dṛṣṭvā samāvṛtam ।
tato rāmaḥ tu susaṁkruddho maṇḍalī kṛta kārmukaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · २५ · १७ ॥
ससर्ज निशितान् बाणान् शतशः अथ सहस्रशः । दुरवारान् दुर्विषहान् कालपाश उपमान् रणे ॥

sasarja niśitān bāṇān śataśaḥ atha sahasraśaḥ ।
duravārān durviṣahān kālapāśa upamān raṇe ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · २५ · १८ ॥
मुमोच लीलया रामः कंकपत्रान् कांचन भूषणान् । ते शराः शत्रु सैन्येषु मुक्ता रामेण लीलया ॥

mumoca līlayā rāmaḥ kaṁkapatrān kāṁcana bhūṣaṇān ।
te śarāḥ śatru sainyeṣu muktā rāmeṇa līlayā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · २५ · १९ ॥
आददू रक्षसाम् प्राणान् पाशाः कालकृता इव । भित्त्वा राक्षस देहान् ताम् ते शरा रुधिर आप्लुताः ॥

ādadū rakṣasām prāṇān pāśāḥ kālakṛtā iva ।
bhittvā rākṣasa dehān tām te śarā rudhira āplutāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · २५ · २० ॥
अंतरिक्ष गता रेजुः दीप्त अग्नि सम तेजसः । असंख्येयाः तु रामस्य सायकाः चाप मण्डलात् ॥

aṁtarikṣa gatā rejuḥ dīpta agni sama tejasaḥ ।
asaṁkhyeyāḥ tu rāmasya sāyakāḥ cāpa maṇḍalāt ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · २५ · २१ ॥
विनिष्पेतुः अतीव उग्रा रक्षः प्राण अपहारिणः । तैः धनूंषि ध्वज अग्राणि चर्माणि शिरांसि च ॥

viniṣpetuḥ atīva ugrā rakṣaḥ prāṇa apahāriṇaḥ ।
taiḥ dhanūṁṣi dhvaja agrāṇi carmāṇi ca śirāṁsi ca ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · २५ · २२ ॥
बहून् हस्त आभरणान् ऊरून् करि कर उपमान् । चिछेद रामः समरे शतशः अथ सहस्रशः ॥

bahūn sa hasta ābharaṇān ūrūn kari kara upamān ।
cicheda rāmaḥ samare śataśaḥ atha sahasraśaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · २५ · २३ ॥
हयान् कांचन सन्नाहान् रथ युक्तान् सारथीन् । गजाम् गज आरोहान् हयान् सारधिनः तदा ॥

hayān kāṁcana sannāhān ratha yuktān sa sārathīn ।
gajām ca sa gaja ārohān sa hayān sāradhinaḥ tadā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · २५ · २४ ॥
चिछिदुः बिभिदुः एव राम बाणा गुण च्युताः । पदातीन् समरे हत्वा हि अनयत् यम सदनम् ॥

cichiduḥ bibhiduḥ ca eva rāma bāṇā guṇa cyutāḥ ।
padātīn samare hatvā hi anayat yama sadanam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · २५ · २५ ॥
ततो नालीक नाराचैः तीक्ष्ण अग्रैः विकर्णिभिः । भीमम् आर्त स्वरम् चक्रुः छिद्यमाना निशाचराः ॥

tato nālīka nārācaiḥ tīkṣṇa agraiḥ vikarṇibhiḥ ।
bhīmam ārta svaram cakruḥ chidyamānā niśācarāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · २५ · २६ ॥
तत् सैन्यम् निशितैः बाणैः अर्दितम् मर्म भेदिभिः । रामेण सुखम् लेभे शुष्कम् वनम् इव अग्निना ॥

tat sainyam niśitaiḥ bāṇaiḥ arditam marma bhedibhiḥ ।
na rāmeṇa sukham lebhe śuṣkam vanam iva agninā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · २५ · २७ ॥
केचिद् भीम बलाः शूराः प्रासान् शूलान् परश्वधान् । चिक्षिपुः परम क्रुद्धा रामाय रजनीचराः ॥

kecid bhīma balāḥ śūrāḥ prāsān śūlān paraśvadhān ।
cikṣipuḥ parama kruddhā rāmāya rajanīcarāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · २५ · २८ ॥
तेषाम् बाणैः महाबाहुः शस्त्राणि आवार्य वीर्यवान् । जहार समरे प्राणान् चिच्छेद शिरो धरान् ॥

teṣām bāṇaiḥ mahābāhuḥ śastrāṇi āvārya vīryavān ।
jahāra samare prāṇān ciccheda ca śiro dharān ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · २५ · २९ ॥
ते छिन्न शिरसः पेतुः छिन्न चर्म शरासनाः । सुपर्ण वात विक्षिप्ता जगत्याम् पादपा यथा ॥

te chinna śirasaḥ petuḥ chinna carma śarāsanāḥ ।
suparṇa vāta vikṣiptā jagatyām pādapā yathā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · २५ · ३० ॥
अवशिष्टाः ये तत्र विषण्णाः ते निशाचराः । खरम् एव अभ्यधावन्त शरणार्थम् शर आहताः ॥

avaśiṣṭāḥ ca ye tatra viṣaṇṇāḥ te niśācarāḥ ।
kharam eva abhyadhāvanta śaraṇārtham śara āhatāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · २५ · ३१ ॥
तान् सर्वान् धनुर् आदाय समाश्वास्य दूषणः । अभ्यधावत सुसंक्रुद्धः क्रुद्धः [रुद्रम्] क्रुद्ध इव अन्तकः ॥

tān sarvān dhanur ādāya samāśvāsya ca dūṣaṇaḥ ।
abhyadhāvata susaṁkruddhaḥ kruddhaḥ [rudram] kruddha iva antakaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · २५ · ३२ ॥
निवृत्ताः तु पुनः सर्वे दूषण आश्रय निर्भयाः । रामम् एव अभ्यधावन्त साल ताल शिल आयुधाः ॥

nivṛttāḥ tu punaḥ sarve dūṣaṇa āśraya nirbhayāḥ ।
rāmam eva abhyadhāvanta sāla tāla śila āyudhāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · २५ · ३३ ॥
शूल मुद्गर हस्ताः पाश हस्ता महाबलाः । सृजन्तः शर वर्षाणि शस्त्र वर्षाणि संयुगे ॥

śūla mudgara hastāḥ ca pāśa hastā mahābalāḥ ।
sṛjantaḥ śara varṣāṇi śastra varṣāṇi saṁyuge ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · २५ · ३४ ॥
द्रुम वर्षाणि मुंचन्तः शिला वर्षाणि राक्षसाः । तद् बभूव अद्भुतम् युद्धम् तुमुलम् रोम हर्षणम् ॥

druma varṣāṇi muṁcantaḥ śilā varṣāṇi rākṣasāḥ ।
tad babhūva adbhutam yuddham tumulam roma harṣaṇam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · २५ · ३५ ॥
रामस्य अस्य महाघोरम् पुनः तेषाम् रक्षसाम् । ते समन्तात् अभिक्रुद्धा राघवम् पुनर् आर्दयन् ॥

rāmasya asya mahāghoram punaḥ teṣām ca rakṣasām ।
te samantāt abhikruddhā rāghavam punar ārdayan ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · २५ · ३६ ॥
ततः सर्वा दिशो दृष्ट्वा प्रदिशाः समावृताः । राक्षसैः सर्वतः प्राप्तैः शर वर्षाभिः आवृतः ॥

tataḥ sarvā diśo dṛṣṭvā pradiśāḥ ca samāvṛtāḥ ।
rākṣasaiḥ sarvataḥ prāptaiḥ śara varṣābhiḥ āvṛtaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · २५ · ३७ ॥
कृत्वा भैरवम् नादम् अस्त्रम् परम भास्वरम् । समयोजयत् गान्धर्वम् राक्षसेषु महाबलः ॥

sa kṛtvā bhairavam nādam astram parama bhāsvaram ।
samayojayat gāndharvam rākṣaseṣu mahābalaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · २५ · ३८ ॥
ततः शर सहस्राणि निर्ययुः चाप मण्डलात् । सर्वा दश दिशो बानैः आपूर्यन्त समागतैः ॥

tataḥ śara sahasrāṇi niryayuḥ cāpa maṇḍalāt ।
sarvā daśa diśo bānaiḥ āpūryanta samāgataiḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · २५ · ३९ ॥
आददानाम् शरान् घोरान् विमुंचंतम् शर उत्तमान् । विकर्षमाणम् पश्यन्ति राक्षसाः ते शर आर्दिताः ॥

na ādadānām śarān ghorān vimuṁcaṁtam śara uttamān ।
vikarṣamāṇam paśyanti rākṣasāḥ te śara ārditāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · २५ · ४० ॥
शर अन्धकारम् आकाशम् आवृणोत् दिवाकरम् । बभूव अवस्थितो रामः प्रक्षिपन् इव तान् शरान् ॥

śara andhakāram ākāśam āvṛṇot sa divākaram ।
babhūva avasthito rāmaḥ prakṣipan iva tān śarān ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · २५ · ४१ ॥
युगपत् पतमानैः युगपच्च हतैः भ्रिशम् । युगपत् पतितैः चैव विकीर्णा वसुधा अभवत् ॥

yugapat patamānaiḥ ca yugapacca hataiḥ bhriśam ।
yugapat patitaiḥ caiva vikīrṇā vasudhā abhavat ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · २५ · ४२ ॥
निहताः पतिताः क्षीणा च्छिन्न भिन्न विदारिताः । तत्र तत्र स्म दृश्यन्ते राक्षसाः ते सहस्रशः ॥

nihatāḥ patitāḥ kṣīṇā cchinna bhinna vidāritāḥ ।
tatra tatra sma dṛśyante rākṣasāḥ te sahasraśaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · २५ · ४३ ॥
उष्णीषैः उत्तम अन्गैः अंगदैः बाहुभिः तथा । ऊरुभिः बाहुभिः च्छिन्नैः नाना रूपैः विभूषणैः ॥

sa uṣṇīṣaiḥ uttama angaiḥ ca sa aṁgadaiḥ bāhubhiḥ tathā ।
ūrubhiḥ bāhubhiḥ cchinnaiḥ nānā rūpaiḥ vibhūṣaṇaiḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · २५ · ४४ ॥
हयैः द्विप मुख्यैः रथैः भिन्नैः अनेकशः । चामर व्यजनैः छत्रैः ध्वजैः नाना विधैः अपि ॥

hayaiḥ ca dvipa mukhyaiḥ ca rathaiḥ bhinnaiḥ anekaśaḥ ।
cāmara vyajanaiḥ chatraiḥ dhvajaiḥ nānā vidhaiḥ api ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · २५ · ४५ ॥
रामेण बाण अभिहतैः विच्छिन्नैः शूल पट्टिशैः । खड्गैः खण्डीकृतैः प्रासैः विकीर्णैः पश्वधैः ॥

rāmeṇa bāṇa abhihataiḥ vicchinnaiḥ śūla paṭṭiśaiḥ ।
khaḍgaiḥ khaṇḍīkṛtaiḥ prāsaiḥ vikīrṇaiḥ ca paśvadhaiḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · २५ · ४६ ॥
चूणिताभिः शिलाभिः शरैः चित्रैः अनेकशः । विच्छिन्नैः समरे भूमिः विस्तीर्णा आभूत् भयंकरा ॥

cūṇitābhiḥ śilābhiḥ ca śaraiḥ citraiḥ anekaśaḥ ।
vicchinnaiḥ samare bhūmiḥ vistīrṇā ābhūt bhayaṁkarā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · २५ · ४७ ॥
तान् दृष्ट्वा निहतान् सर्वे रक्षसाः परम आतुराः । तत्र चलितुम् शक्ता रामम् पर पुरंजयम् ॥

tān dṛṣṭvā nihatān sarve rakṣasāḥ parama āturāḥ ।
na tatra calitum śaktā rāmam para puraṁjayam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.