वाल्मीकि रामायणम् · अरण्यकाण्डम्Araṇya Kāṇḍa

अरण्यकाण्डम्Araṇya Kāṇḍa

सर्गः २३ · ३४ श्लोकाःSarga 23 · 34 ślokas
अशोधित पाठ · unverified — गीताप्रेस शोधन शेष
॥ ३ · २३ · १ ॥
तत् प्रयातम् बलम् घोरम् अशिवम् शोणित उदकम् । अभ्यवर्षत् महा मेघः तुमुलो गर्दभ अरुणः ॥

tat prayātam balam ghoram aśivam śoṇita udakam ।
abhyavarṣat mahā meghaḥ tumulo gardabha aruṇaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · २३ · २ ॥
निपेतुः तुरगाः तस्य रथ युक्ता महाजवाः । समे पुष्पचिते देशे राजमार्गे यदृच्छया ॥

nipetuḥ turagāḥ tasya ratha yuktā mahājavāḥ ।
same puṣpacite deśe rājamārge yadṛcchayā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · २३ · ३ ॥
श्यामम् रुधिर पर्यन्तम् बभूव परिवेषणम् । अलात चक्र प्रतिमम् प्रतिगृह्य दिवाकरम् ॥

śyāmam rudhira paryantam babhūva pariveṣaṇam ।
alāta cakra pratimam pratigṛhya divākaram ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · २३ · ४ ॥
ततो ध्वजम् उपागम्य हेम दण्डम् समुच्छ्रितम् । समाक्रम्य महाकायः तस्थौ गृध्रः सुदारुणः ॥

tato dhvajam upāgamya hema daṇḍam samucchritam ।
samākramya mahākāyaḥ tasthau gṛdhraḥ sudāruṇaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · २३ · ५ ॥
जनस्थान समीपे समाक्रम्य खर स्वनाः । विस्वरान् विविधान् चक्रुः मांस आदा मृग पक्षिणः ॥

janasthāna samīpe ca samākramya khara svanāḥ ।
visvarān vividhān ca cakruḥ māṁsa ādā mṛga pakṣiṇaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · २३ · ६ ॥
व्याजह्रुः पदीप्तायाम् दिशि वै भैरव स्वनम् । अशिवा यातुधानानाम् शिवा घोरा महास्वनाः ॥

vyājahruḥ ca padīptāyām diśi vai bhairava svanam ।
aśivā yātudhānānām śivā ghorā mahāsvanāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · २३ · ७ ॥
प्रभिन्नगजसंकाशतोयशोणितधारिणः । यद्वा -प्रभिन्न गज संकाश तोय शोणित धारिणः । आकाशम् तत् अनाकाशम् चक्रुः भीम अंबु वाहकाः ॥

prabhinnagajasaṁkāśatoyaśoṇitadhāriṇaḥ ।
yadvā -prabhinna gaja saṁkāśa toya śoṇita dhāriṇaḥ ।
ākāśam tat anākāśam cakruḥ bhīma aṁbu vāhakāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · २३ · ८ ॥
बभूव तिमिरम् घोरम् उद्धतम् रोम हर्षणम् । दिशो वा प्रदिशो वा अपि सुव्यक्तम् चकाशिरे ॥

babhūva timiram ghoram uddhatam roma harṣaṇam ।
diśo vā pradiśo vā api suvyaktam na cakāśire ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · २३ · ९ ॥
क्षतज आर्द्र सवर्णाभा संध्या कालम् विना बभौ । खरम् अभिमुखम् नेदुः तदा घोरा मृगाः खगाः ॥

kṣataja ārdra savarṇābhā saṁdhyā kālam vinā babhau ।
kharam ca abhimukham neduḥ tadā ghorā mṛgāḥ khagāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · २३ · १० ॥
कंक गोमायु गृध्राः चुक्रुशुः भय संशिनः । नित्या अशिव करा युद्धे शिवा घोर निदर्शनाः ॥

kaṁka gomāyu gṛdhrāḥ ca cukruśuḥ bhaya saṁśinaḥ ।
nityā aśiva karā yuddhe śivā ghora nidarśanāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · २३ · ११ ॥
नेदुः बलस्य अभिमुखम् ज्वाल उद्गारिभिः आननैः । कबन्धः परिघ आभासो दृश्यते भास्कर अंतिके ॥

neduḥ balasya abhimukham jvāla udgāribhiḥ ānanaiḥ ।
kabandhaḥ parigha ābhāso dṛśyate bhāskara aṁtike ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · २३ · १२ ॥
जग्राह सूर्यम् स्वर्भानुः अपर्वणि महाग्रहः । प्रवाति मारुतः शीघ्रम् निष्प्रभो अभूत् दिवाकरः ॥

jagrāha sūryam svarbhānuḥ aparvaṇi mahāgrahaḥ ।
pravāti mārutaḥ śīghram niṣprabho abhūt divākaraḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · २३ · १३ ॥
उत्पेतुः विना रात्रिम् ताराः खद्योतन प्रभाः । संलीन मीन विहगा नलिन्यः शुष्क पंकजाः ॥

utpetuḥ ca vinā rātrim tārāḥ khadyotana prabhāḥ ।
saṁlīna mīna vihagā nalinyaḥ śuṣka paṁkajāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · २३ · १४ ॥
तस्मिन् क्षणे बभूवुः विना पुष्प फलैः द्रुमाः । उद्धूतः विना वातम् रेणुः जलधर अरुणः ॥

tasmin kṣaṇe babhūvuḥ ca vinā puṣpa phalaiḥ drumāḥ ।
uddhūtaḥ ca vinā vātam reṇuḥ jaladhara aruṇaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · २३ · १५ ॥
चीची कूचि इति वाश्यन्तो बभूवुः तत्र सारिकाः । उल्काः अपि निर्घोषा निपेतुः घोर दर्शनाः ॥

cīcī kūci iti vāśyanto babhūvuḥ tatra sārikāḥ ।
ulkāḥ ca api sa nirghoṣā nipetuḥ ghora darśanāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · २३ · १६ ॥
प्रचचाल मही अपि शैल वन कानना । खरस्य रथस्थस्य नर्दमानस्य धीमतः ॥

pracacāla mahī ca api sa śaila vana kānanā ।
kharasya ca rathasthasya nardamānasya dhīmataḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · २३ · १७ ॥
प्राकम्पत भुजः सव्यः स्वरः अस्य अवसज्जत । अस्रा संपद्यते दृष्टिः पश्यमानस्य सर्वतः ॥

prākampata bhujaḥ savyaḥ svaraḥ ca asya avasajjata ।
sa asrā saṁpadyate dṛṣṭiḥ paśyamānasya sarvataḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · २३ · १८ ॥
ललाटे रुजो जाता मोहात् न्यवर्तत । तान् समीक्ष्य महोत्पातान् उत्थितान् रोम हर्षणान् ॥

lalāṭe ca rujo jātā na ca mohāt nyavartata ।
tān samīkṣya mahotpātān utthitān roma harṣaṇān ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · २३ · १९ ॥
अब्रवीत् राक्षसान् सर्वान् प्रहसन् खरः तदा । महा उत्पातान् इमान् सर्वान् उत्थितान् घोर दर्शनान् ॥

abravīt rākṣasān sarvān prahasan sa kharaḥ tadā ।
mahā utpātān imān sarvān utthitān ghora darśanān ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · २३ · २० ॥
चिंतयामि अहम् वीर्यात् बलवान् दुर्बलान् इव । तारा अपि शरैः तीक्ष्णैः पातयेयम् नभः तलात् ॥

na ciṁtayāmi aham vīryāt balavān durbalān iva ।
tārā api śaraiḥ tīkṣṇaiḥ pātayeyam nabhaḥ talāt ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · २३ · २१ ॥
मृत्युम् मरण धर्मेण संक्रुद्धो योजयामि अहम् । राघवम् तम् बल उत्सिक्तम् भ्रातरम् अस्य लक्ष्मणम् ॥

mṛtyum maraṇa dharmeṇa saṁkruddho yojayāmi aham ।
rāghavam tam bala utsiktam bhrātaram ca asya lakṣmaṇam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · २३ · २२ ॥
अहत्वा सायकैः तीक्ष्णैः उपावर्तितुम् उत्सहे । यन् निमित्तम् तु रामस्य लक्ष्मणस्य विपर्ययः ॥

ahatvā sāyakaiḥ tīkṣṇaiḥ na upāvartitum utsahe ।
yan nimittam tu rāmasya lakṣmaṇasya viparyayaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · २३ · २३ ॥
सकामा भगिनी मे अस्तु पीत्वा तु रुधिरम् तयोः । क्वचित् प्राप्त पूर्वो मे संयुगेषु पराजयः ॥

sakāmā bhaginī me astu pītvā tu rudhiram tayoḥ ।
na kvacit prāpta pūrvo me saṁyugeṣu parājayaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · २३ · २४ ॥
युष्माकम् एतत् प्रत्यक्षम् अनृतम् कथयामि अहम् । देव राजम् अपि क्रुद्धो मत्त ऐरावत गामिनम् ॥

yuṣmākam etat pratyakṣam na anṛtam kathayāmi aham ।
deva rājam api kruddho matta airāvata gāminam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · २३ · २५ ॥
वज्र हस्तम् रणे हन्याम् किम् पुनः तौ मानुषौ । सा तस्य गर्जितम् श्रुत्वा राक्षसाअनाम् महा चमूः ॥

vajra hastam raṇe hanyām kim punaḥ tau ca mānuṣau ।
sā tasya garjitam śrutvā rākṣasāanām mahā camūḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · २३ · २६ ॥
प्रहर्षम् अतुलम् लेभे मृत्यु पाश अवपाशिता । समेयुः महात्मानो युद्ध दर्शन कांक्षिणः ॥

praharṣam atulam lebhe mṛtyu pāśa avapāśitā ।
sameyuḥ ca mahātmāno yuddha darśana kāṁkṣiṇaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · २३ · २७ ॥
ऋषयो देव गन्धर्वाः सिद्धाः सह चारणैः । समेत्य ऊचुः सहिताः ते अन्यायम् पुण्यकर्मणः ॥

ṛṣayo deva gandharvāḥ siddhāḥ ca saha cāraṇaiḥ ।
sametya ca ūcuḥ sahitāḥ te anyāyam puṇyakarmaṇaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · २३ · २८ ॥
स्वस्ति गो ब्राह्मणेभ्यो अस्तु लोकानाम् ये सम्मताः । जयताम् राघवो युद्धे पौलस्त्यान् रजनी चरान् ॥

svasti go brāhmaṇebhyo astu lokānām ye ca sammatāḥ ।
jayatām rāghavo yuddhe paulastyān rajanī carān ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · २३ · २९ ॥
चक्रहस्तो यथा विष्णुः सर्वान् असुर सत्तमान् । एतत् अन्यत् बहुशो ब्रुवाणाः परम ऋषयः ॥

cakrahasto yathā viṣṇuḥ sarvān asura sattamān ।
etat ca anyat ca bahuśo bruvāṇāḥ parama ṛṣayaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · २३ · ३० ॥
जात कौतूहलात् तत्र विमानस्थाः देवताः । ददृशुर् वाहिनीम् तेषाम् राक्षसानाम् गत आयुषाम् ॥

jāta kautūhalāt tatra vimānasthāḥ ca devatāḥ ।
dadṛśur vāhinīm teṣām rākṣasānām gata āyuṣām ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · २३ · ३१ ॥
रथेन तु खरो वेगात् सैन्यस्य अग्रात् विनिःसृतः । श्येनगामी पृथुग्रीवो यज्ञशत्रुः विहंगमः ॥

rathena tu kharo vegāt sainyasya agrāt viniḥsṛtaḥ ।
śyenagāmī pṛthugrīvo yajñaśatruḥ vihaṁgamaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · २३ · ३२ ॥
दुर्जयः करवीराक्षः परुषः कालकार्मुकः । हेममाली महामाली सर्पाअस्यो रुधिराशनः ॥

durjayaḥ karavīrākṣaḥ paruṣaḥ kālakārmukaḥ ।
hemamālī mahāmālī sarpāasyo rudhirāśanaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · २३ · ३३ ॥
द्वादश एते महावीर्याः प्रतस्थुः अभितः खरम् । महाकपालः स्थूलाक्षः प्रमाथी त्रिशिराः तथा । चत्वार एते सेना अग्रे दूषणम् पृष्ठतो अन्वयुः ॥

dvādaśa ete mahāvīryāḥ pratasthuḥ abhitaḥ kharam ।
mahākapālaḥ sthūlākṣaḥ pramāthī triśirāḥ tathā ।
catvāra ete senā agre dūṣaṇam pṛṣṭhato anvayuḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · २३ · ३४ ॥
सा भीम वेगा समर अभिकांक्षिणीसुदारुणा राक्षस वीर सेना । तौ राज पुत्रौ सहसा अभ्युपेतामाला ग्रहाणाम् इव चन्द्र सूर्यौ ॥

sā bhīma vegā samara abhikāṁkṣiṇīsudāruṇā rākṣasa vīra senā ।
tau rāja putrau sahasā abhyupetāmālā grahāṇām iva candra sūryau ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.