वाल्मीकि रामायणम् · अरण्यकाण्डम्Araṇya Kāṇḍa

अरण्यकाण्डम्Araṇya Kāṇḍa

सर्गः १ · २३ श्लोकाःSarga 1 · 23 ślokas
अशोधित पाठ · unverified — गीताप्रेस शोधन शेष
॥ ३ · १ · १ ॥
प्रविश्य तु महारण्यम् दण्डकारण्यम् आत्मवान् । रामो ददर्श दुर्धर्ष तापस आश्रम मण्डलम् ॥

praviśya tu mahāraṇyam daṇḍakāraṇyam ātmavān ।
rāmo dadarśa durdharṣa tāpasa āśrama maṇḍalam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · १ · २ ॥
कुश चीर परिक्षिप्तम् ब्राह्म्या लक्ष्म्या समावृतम् । यथा प्रदीप्तम् दुर्दर्शम् गगने सूर्य मण्डलम् ॥

kuśa cīra parikṣiptam brāhmyā lakṣmyā samāvṛtam ।
yathā pradīptam durdarśam gagane sūrya maṇḍalam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · १ · ३ ॥
शरण्यम् सर्व भूतानाम् सु संमृष्ट अजिरम् सदा । मृगैः बहुभिः आकीर्णम् पक्षि सन्घैः समावृतम् ॥

śaraṇyam sarva bhūtānām su saṁmṛṣṭa ajiram sadā ।
mṛgaiḥ bahubhiḥ ākīrṇam pakṣi sanghaiḥ samāvṛtam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · १ · ४ ॥
पूजितम् उपनृत्तम् नित्यम् अप्सरसाम् गणैः । विशालैः अग्नि शरणैः स्रुक् भाण्डैः अजिनैः कुशैः ॥

pūjitam ca upanṛttam ca nityam apsarasām gaṇaiḥ ।
viśālaiḥ agni śaraṇaiḥ sruk bhāṇḍaiḥ ajinaiḥ kuśaiḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · १ · ५ ॥
समिद्भिः तोय कलशैः फल मूलैः शोभितम् । आरण्यैः महा वृक्षैः पुण्यैः स्वादु फलैर् वृतम् ॥

samidbhiḥ toya kalaśaiḥ phala mūlaiḥ ca śobhitam ।
āraṇyaiḥ ca mahā vṛkṣaiḥ puṇyaiḥ svādu phalair vṛtam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · १ · ६ ॥
बलि होम अर्चितम् पुण्यम् ब्रह्म घोष निनादितम् । पुष्पैः अन्यैः परिक्षिप्तम् पद्मिन्या पद्मया ॥

bali homa arcitam puṇyam brahma ghoṣa nināditam ।
puṣpaiḥ ca anyaiḥ parikṣiptam padminyā ca sa padmayā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · १ · ७ ॥
फलमूल अशनैः दान्तैः चीर कृष्णाजिन अम्बरैः । सूर्य वैश्वानर आभैः पुराणैः मुनिभिर् युतम् ॥

phalamūla aśanaiḥ dāntaiḥ cīra kṛṣṇājina ambaraiḥ ।
sūrya vaiśvānara ābhaiḥ ca purāṇaiḥ munibhir yutam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · १ · ८ ॥
पुण्यैः नियत आहारैः शोभितम् परम ऋषिभिः । तत् ब्रह्म भवन प्रख्यम् ब्रह्म घोष निनादितम् ॥

puṇyaiḥ ca niyata āhāraiḥ śobhitam parama ṛṣibhiḥ ।
tat brahma bhavana prakhyam brahma ghoṣa nināditam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · १ · ९ ॥
ब्रह्म विद्भिः महा भागैः ब्राह्मणैः उपशोभितम् । तत् दृष्ट्वा राघवः श्रीमान् तापस आश्रम मण्डलम् ॥

brahma vidbhiḥ mahā bhāgaiḥ brāhmaṇaiḥ upaśobhitam ।
tat dṛṣṭvā rāghavaḥ śrīmān tāpasa āśrama maṇḍalam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · १ · १० ॥
अभ्यगच्छत् महातेजा विज्यम् कृत्वा महद् धनुः । दिव्य ज्ञान उपपन्नाः ते रामम् दृष्ट्वा महर्षयः ॥

abhyagacchat mahātejā vijyam kṛtvā mahad dhanuḥ ।
divya jñāna upapannāḥ te rāmam dṛṣṭvā maharṣayaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · १ · ११ ॥
अभिजग्मुः तदा प्रीता वैदेहीम् यशस्विनीम् । ते तु सोमम् इव उद्यन्तम् दृष्ट्वा वै धर्मचारिणम् ॥

abhijagmuḥ tadā prītā vaidehīm ca yaśasvinīm ।
te tu somam iva udyantam dṛṣṭvā vai dharmacāriṇam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · १ · १२ ॥
लक्ष्मणम् एव दृष्ट्वा तु वैदेहीम् यशश्विनीम् । मङ्गलानि प्रयुञ्जानाः प्रत्यगृह्णान् दृढ व्रताः ॥

lakṣmaṇam ca eva dṛṣṭvā tu vaidehīm ca yaśaśvinīm ।
maṅgalāni prayuñjānāḥ pratyagṛhṇān dṛḍha vratāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · १ · १३ ॥
रूप संहननम् लक्ष्मीम् सौकुमार्यम् सुवेषताम् । ददृशुर् विस्मित आकारा रामस्य वन वासिनः ॥

rūpa saṁhananam lakṣmīm saukumāryam suveṣatām ।
dadṛśur vismita ākārā rāmasya vana vāsinaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · १ · १४ ॥
वैदेहीम् लक्ष्मणम् रामम् नेत्रैर् अनिमिषैर् इव । आश्चर्य भूतान् ददृशुः सर्वे ते वन वासिनः ॥

vaidehīm lakṣmaṇam rāmam netrair animiṣair iva ।
āścarya bhūtān dadṛśuḥ sarve te vana vāsinaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · १ · १५ ॥
अत्र एनम् हि महाभागाः सर्व भूत हिते रताः । अतिथिम् पर्णशालायाम् राघवम् संन्यवेशयन् ॥

atra enam hi mahābhāgāḥ sarva bhūta hite ratāḥ ।
atithim parṇaśālāyām rāghavam saṁnyaveśayan ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · १ · १६ ॥
ततो रामस्य सत्कृत्य विधिना पावक उपमाः । आजह्रुः ते महाभागाः सलिलम् धर्मचारिणः ॥

tato rāmasya satkṛtya vidhinā pāvaka upamāḥ ।
ājahruḥ te mahābhāgāḥ salilam dharmacāriṇaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · १ · १७ ॥
मंगलानि प्रयुञ्जाना मुदा परमया युता । मूलम् पुष्पम् फलम् सर्वम् आश्रमम् महात्मनः ॥

maṁgalāni prayuñjānā mudā paramayā yutā ।
mūlam puṣpam phalam sarvam āśramam ca mahātmanaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · १ · १८ ॥
निवेदयीत्वा धर्मज्ञाः ते तु प्रांजलयोऽब्रुवन् । धर्मपालो जनस्य अस्य शरण्यः महायशाः ॥

nivedayītvā dharmajñāḥ te tu prāṁjalayo'bruvan ।
dharmapālo janasya asya śaraṇyaḥ ca mahāyaśāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · १ · १९ ॥
पूजनीयः मान्यः राजा दण्डधरो गुरुः । इन्द्रस्य एव चतुर्भागः प्रजा रक्षति राघव ॥

pūjanīyaḥ ca mānyaḥ ca rājā daṇḍadharo guruḥ ।
indrasya eva caturbhāgaḥ prajā rakṣati rāghava ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · १ · २० ॥
राजा तस्माद् वरान् भोगान् रम्यान् भुङ्क्ते नमस्कृतः । ते वयम् भवता रक्ष्या भवद् विषय वासिनः । नगरस्थो वनस्थो वा त्वम् नः राजा जनेश्वरः ॥

rājā tasmād varān bhogān ramyān bhuṅkte namaskṛtaḥ ।
te vayam bhavatā rakṣyā bhavad viṣaya vāsinaḥ ।
nagarastho vanastho vā tvam naḥ rājā janeśvaraḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · १ · २१ ॥
न्यस्त दण्डा वयम् राजन् जित क्रोधा जितेन्द्रियाः । रक्षणीयाः त्वया शश्वद् गर्भ भूताः तपोधनाः ॥

nyasta daṇḍā vayam rājan jita krodhā jitendriyāḥ ।
rakṣaṇīyāḥ tvayā śaśvad garbha bhūtāḥ tapodhanāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · १ · २२ ॥
एवम् उक्त्वा फलैर् मूलैः पुष्पैर् अन्यैः राघवम् । वन्यैः विविध आहारैः लक्ष्मणम् अपूजयन् ॥

evam uktvā phalair mūlaiḥ puṣpair anyaiḥ ca rāghavam ।
vanyaiḥ ca vividha āhāraiḥ sa lakṣmaṇam apūjayan ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ३ · १ · २३ ॥
तथाऽन्ये तापसाः सिद्धा रामम् वैश्वानर उपमाः । न्याय वृत्ता यथा न्यायम् तर्पयामासुर् ईश्वरम् ॥

tathā'nye tāpasāḥ siddhā rāmam vaiśvānara upamāḥ ।
nyāya vṛttā yathā nyāyam tarpayāmāsur īśvaram ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.