वाल्मीकि रामायणम् · अयोध्याकाण्डम्Ayodhyā Kāṇḍa

अयोध्याकाण्डम्Ayodhyā Kāṇḍa

सर्गः ९७ · ३१ श्लोकाःSarga 97 · 31 ślokas
अशोधित पाठ · unverified — गीताप्रेस शोधन शेष
॥ २ · ९७ · १ ॥
सुसंरब्धं तु सौमित्रिं लक्ष्मणं क्रोधमूर्च्छितम् । रामस्तु परिसान्त्व्याथ वचनं चेदमब्रवीत् २.९७.१॥ ॥

susaṁrabdhaṁ tu saumitriṁ lakṣmaṇaṁ krodhamūrcchitam ।
rāmastu parisāntvyātha vacanaṁ cedamabravīt ॥ 2.97.1॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ९७ · २ ॥
किमत्र धनुषा कार्यमसिना वा सचर्मणा । महेष्वासे महाप्राज्ञे भरते स्वयमागते २.९७.२॥ ॥

kimatra dhanuṣā kāryamasinā vā sacarmaṇā ।
maheṣvāse mahāprājñe bharate svayamāgate ॥ 2.97.2॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ९७ · ३ ॥
पितु: सत्यं प्रतिश्रुत्य हत्वा भरतमागतम् । किं करिष्ऺयामि राज्येन सापवादेन लक्ष्मण २.९७.३॥ ॥

pitu: satyaṁ pratiśrutya hatvā bharatamāgatam ।
kiṁ kariṣऺyāmi rājyena sāpavādena lakṣmaṇa ॥ 2.97.3॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ९७ · ४ ॥
यद्द्रव्यं बान्धवानां वा मित्राणां वा क्षये भवेत् । नाहं तत् प्रतिगृह्णीयां भक्षान् विषकृतानिव २.९७.४॥ ॥

yaddravyaṁ bāndhavānāṁ vā mitrāṇāṁ vā kṣaye bhavet ।
nāhaṁ tat pratigṛhṇīyāṁ bhakṣān viṣakṛtāniva ॥ 2.97.4॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ९७ · ५ ॥
धर्ममर्थं कामं पृथिवीं चापि लक्ष्मण । इच्छामि भवतामर्थे एतत् प्रतिश्रृणोमि ते २.९७.५॥ ॥

dharmamarthaṁ ca kāmaṁ ca pṛthivīṁ cāpi lakṣmaṇa ।
icchāmi bhavatāmarthe etat pratiśrṛṇomi te ॥ 2.97.5॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ९७ · ६ ॥
भ्रातऽणां सङ्ग्रहार्थं सुखार्थं चापि लक्ष्मण । राज्यमप्यहमिच्छामि सत्येनायुधमालभे २.९७.६॥ ॥

bhrāta'ṇāṁ saṅgrahārthaṁ ca sukhārthaṁ cāpi lakṣmaṇa ।
rājyamapyahamicchāmi satyenāyudhamālabhe ॥ 2.97.6॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ९७ · ७ ॥
नेयं मम मही सौम्य दुर्ल्लभा सागराम्बरा । नहीच्छेयमधर्मेण शक्रत्वमपि लक्ष्मण २.९७.७॥ ॥

neyaṁ mama mahī saumya durllabhā sāgarāmbarā ।
nahīccheyamadharmeṇa śakratvamapi lakṣmaṇa ॥ 2.97.7॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ९७ · ८ ॥
यद्विना भरतं त्वां शत्रुघ्नं चापि मानद । भवेन्मम सुखं किञ्चिद्भस्म तत् कुरुतां शिखी २.९७.८॥ ॥

yadvinā bharataṁ tvāṁ ca śatrughnaṁ cāpi mānada ।
bhavenmama sukhaṁ kiñcidbhasma tat kurutāṁ śikhī ॥ 2.97.8॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ९७ · ९ ॥
मन्येऽहमागतोऽयोध्यां भरतो भ्रातृवत्सल: । मम प्राणात् प्रियतर: कुलधर्ममनुस्मरन् २.९७.९॥ ॥

manye'hamāgato'yodhyāṁ bharato bhrātṛvatsala: ।
mama prāṇāt priyatara: kuladharmamanusmaran ॥ 2.97.9॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ९७ · १० ॥
श्रुत्वा प्रव्राजितं मां हि जटावल्कलधारिणम् । जानक्या सहितं वीर त्वया पुरुषर्षभ २.९७.१०॥ ॥

śrutvā pravrājitaṁ māṁ hi jaṭāvalkaladhāriṇam ।
jānakyā sahitaṁ vīra tvayā ca puruṣarṣabha ॥ 2.97.10॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ९७ · ११ ॥
स्नेहेनाक्रान्तहृदय: शोकेनाकुलितेन्द्रिय: । द्रष्टुमभ्यागतो ह्येष भरतो नान्यथा गत: २.९७.११॥ ॥

snehenākrāntahṛdaya: śokenākulitendriya: ।
draṣṭumabhyāgato hyeṣa bharato nānyathā gata: ॥ 2.97.11॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ९७ · १२ ॥
अम्बां कैकयीं रुष्य परुषं चाप्रियं वदन् । प्रसाद्य पितरं श्रीमान् राज्यं मे दातुमागत: २.९७.१२॥ ॥

ambāṁ ca kaikayīṁ ruṣya paruṣaṁ cāpriyaṁ vadan ।
prasādya pitaraṁ śrīmān rājyaṁ me dātumāgata: ॥ 2.97.12॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ९७ · १३ ॥
प्राप्तकालं यदेषोऽस्मान् भरतो द्रष्टुमिच्छति । अस्मासु मनसाप्येष नाप्रियं किञ्चिदाचरेत् २.९७.१३॥ ॥

prāptakālaṁ yadeṣo'smān bharato draṣṭumicchati ।
asmāsu manasāpyeṣa nāpriyaṁ kiñcidācaret ॥ 2.97.13॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ९७ · १४ ॥
विप्रियं कृतपूर्वं ते भरतेन कदा नु किम् । ईदृशं वा भयं तेऽद्य भरतं योऽत्र शङ्कसे २.९७.१४॥ ॥

vipriyaṁ kṛtapūrvaṁ te bharatena kadā nu kim ।
īdṛśaṁ vā bhayaṁ te'dya bharataṁ yo'tra śaṅkase ॥ 2.97.14॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ९७ · १५ ॥
नहि ते निष्ठुरं वाच्यो भरतो नाप्रियं वच: । अहं ह्यप्रियमुक्त: स्यां भरतस्याप्रिये कृते २.९७.१५॥ ॥

nahi te niṣṭhuraṁ vācyo bharato nāpriyaṁ vaca: ।
ahaṁ hyapriyamukta: syāṁ bharatasyāpriye kṛte ॥ 2.97.15॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ९७ · १६ ॥
कथं नु पुत्रा: पितरं हन्यु: कस्याञ्चिदापदि । भ्राता वा भ्रातरं हन्यात् सौमित्रे प्राणमात्मन: २.९७.१६॥ ॥

kathaṁ nu putrā: pitaraṁ hanyu: kasyāñcidāpadi ।
bhrātā vā bhrātaraṁ hanyāt saumitre prāṇamātmana: ॥ 2.97.16॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ९७ · १७ ॥
यदि राज्यस्य हेतोस्त्वमिमां वाचं प्रभाषसे । वक्ष्यामि भरतं दृष्ट्वा राज्यमस्मै प्रदीयताम् २.९७.१७॥ ॥

yadi rājyasya hetostvamimāṁ vācaṁ prabhāṣase ।
vakṣyāmi bharataṁ dṛṣṭvā rājyamasmai pradīyatām ॥ 2.97.17॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ९७ · १८ ॥
उच्यमानोऽपि भरतो मया लक्ष्मण तत्त्वत: । राज्यमस्मै प्रयच्छेति बाढमित्येव वक्ष्यति २.९७.१८॥ ॥

ucyamāno'pi bharato mayā lakṣmaṇa tattvata: ।
rājyamasmai prayaccheti bāḍhamityeva vakṣyati ॥ 2.97.18॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ९७ · १९ ॥
तथोक्तो धर्मशीलेन भ्रात्रा तस्य हिते रत: । लक्ष्मण: प्रविवेशेव स्वानि गात्राणि लज्जया २.९७.१९॥ ॥

tathokto dharmaśīlena bhrātrā tasya hite rata: ।
lakṣmaṇa: praviveśeva svāni gātrāṇi lajjayā ॥ 2.97.19॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ९७ · २० ॥
तद्वाक्यं लक्ष्मण: श्रुत्वा व्रीडित: प्रत्युवाच ह । त्वां मन्ये द्रष्टुमायात: पिता दशरथ: स्वयम् २.९७.२०॥ ॥

tadvākyaṁ lakṣmaṇa: śrutvā vrīḍita: pratyuvāca ha ।
tvāṁ manye draṣṭumāyāta: pitā daśaratha: svayam ॥ 2.97.20॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ९७ · २१ ॥
व्रीडितं लक्ष्मणं दृष्ट्वा राघव: प्रत्युवाच ह । एष मन्ये महाबाहुरिहास्मान् द्रष्टुमागत: २.९७.२१॥ ॥

vrīḍitaṁ lakṣmaṇaṁ dṛṣṭvā rāghava: pratyuvāca ha ।
eṣa manye mahābāhurihāsmān draṣṭumāgata: ॥ 2.97.21॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ९७ · २२ ॥
अथवा नौ ध्रुवं मन्ये मन्यमान: सुखोचितौ । वनवासमनुध्याय गृहाय प्रतिनेष्यति २.९७.२२॥ ॥

athavā nau dhruvaṁ manye manyamāna: sukhocitau ।
vanavāsamanudhyāya gṛhāya pratineṣyati ॥ 2.97.22॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ९७ · २३ ॥
इमां वाप्येष वैदेहीमत्यन्तसुखसेविनीम् । पिता मे राघव: श्रीमान् वनादादाय यास्यति २.९७.२३॥ ॥

imāṁ vāpyeṣa vaidehīmatyantasukhasevinīm ।
pitā me rāghava: śrīmān vanādādāya yāsyati ॥ 2.97.23॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ९७ · २४ ॥
एतौ तौ सम्प्रकाशेते गोत्रवन्तौ मनोरमौ । वायुवेगसमौ वीर जवनौ तुरगोत्तमौ २.९७.२४॥ ॥

etau tau samprakāśete gotravantau manoramau ।
vāyuvegasamau vīra javanau turagottamau ॥ 2.97.24॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ९७ · २५ ॥
एष सुमहाकाय: कम्पते वाहिनीमुखे । नाग: शत्रुञ्जयो नाम वृद्धस्तातस्य धीमत: २.९७.२५॥ ॥

sa eṣa sumahākāya: kampate vāhinīmukhe ।
nāga: śatruñjayo nāma vṛddhastātasya dhīmata: ॥ 2.97.25॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ९७ · २६ ॥
तु पश्यामि तच्छत्ऺत्रं पाण्डरं लोकसत्कृतम् । पितुर्दिव्यं महाबाहो संशयो भवतीह मे २.९७.२६॥ ॥

na tu paśyāmi tacchatऺtraṁ pāṇḍaraṁ lokasatkṛtam ।
piturdivyaṁ mahābāho saṁśayo bhavatīha me ॥ 2.97.26॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ९७ · २७ ॥
प्रथममर्धमुत्तरार्धेन योजनीयम् २.९७.२७॥ ॥

prathamamardhamuttarārdhena yojanīyam ॥ 2.97.27॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ९७ · २८ ॥
अवतीर्य्य तु सालाग्रात्तस्मात्स समितिञ्जय: । लक्ष्मण: प्राञ्जलिर्भूत्वा तस्थौ रामस्य पार्श्वत: २.९७.२८॥ ॥

avatīryya tu sālāgrāttasmātsa samitiñjaya: ।
lakṣmaṇa: prāñjalirbhūtvā tasthau rāmasya pārśvata: ॥ 2.97.28॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ९७ · २९ ॥
भरतेनापि सन्दिष्टा सम्मर्दो भवेदिऺति । समन्तात्तस्य शैलस्य सेना वासमकल्पयत् २.९७.२९॥ ॥

bharatenāpi sandiṣṭā sammardo na bhavediऺti ।
samantāttasya śailasya senā vāsamakalpayat ॥ 2.97.29॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ९७ · ३० ॥
अध्यर्द्धमिक्ष्वाकुचमूर्योजनं पर्वतस्य सा । पार्श्वे न्यविशदावृत्य गजवाजिरथाकुला २.९७.३०॥ ॥

adhyarddhamikṣvākucamūryojanaṁ parvatasya sā ।
pārśve nyaviśadāvṛtya gajavājirathākulā ॥ 2.97.30॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ९७ · ३१ ॥
सा चित्रकूटे भरतेन सेना धर्मं पुरस्कृत्य विधूय दर्प्पम् । प्रसादनार्थं रघुनन्दनस्य विराजते नीतिमता प्रणीता २.९७.३१ ॥ ॥

sā citrakūṭe bharatena senā dharmaṁ puraskṛtya vidhūya darppam ।
prasādanārthaṁ raghunandanasya virājate nītimatā praṇītā ॥ 2.97.31 ॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.