वाल्मीकि रामायणम् · अयोध्याकाण्डम्Ayodhyā Kāṇḍa

अयोध्याकाण्डम्Ayodhyā Kāṇḍa

सर्गः ९२ · ३९ श्लोकाःSarga 92 · 39 ślokas
अशोधित पाठ · unverified — गीताप्रेस शोधन शेष
॥ २ · ९२ · १ ॥
ततस्तां रजनीं व्युष्य भरत: सपरिच्छद: । कृतातिथ्यो भरद्वाजं कामादभिजगाम ऺह २.९२.१॥ ॥

tatastāṁ rajanīṁ vyuṣya bharata: saparicchada: ।
kṛtātithyo bharadvājaṁ kāmādabhijagāma ऺha ॥ 2.92.1॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ९२ · २ ॥
तमृषि: पुरुषव्याघ्रं प्राञ्जलिं प्रेक्ष्य चागतम् । हुताग्निहोत्रो भरतं भरद्वाजो ऽभ्यभाषत २.९२.२॥ ॥

tamṛṣi: puruṣavyāghraṁ prāñjaliṁ prekṣya cāgatam ।
hutāgnihotro bharataṁ bharadvājo 'bhyabhāṣata ॥ 2.92.2॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ९२ · ३ ॥
कच्चिदत्र सुखा रात्रिस्तवास्मद्विषये गता । समग्रस्ते जन: कच्चिदातिथ्ये शंस मे ऽनघ २.९२.३॥ ॥

kaccidatra sukhā rātristavāsmadviṣaye gatā ।
samagraste jana: kaccidātithye śaṁsa me 'nagha ॥ 2.92.3॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ९२ · ४ ॥
तमुवाचाञ्जलिं कृत्वा भरतो ऽभिप्रणम्य च । आश्रमादभिनिष्क्रान्तमृषिमुत्तमतेजसम् २.९२.४॥ ॥

tamuvācāñjaliṁ kṛtvā bharato 'bhipraṇamya ca ।
āśramādabhiniṣkrāntamṛṣimuttamatejasam ॥ 2.92.4॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ९२ · ५ ॥
सुखोषितो ऽस्मि भगवन् समग्रबलवाहन: । तर्पित: सर्वकामैश्च सामात्यो बलवत्त्वया २.९२.५॥ ॥

sukhoṣito 'smi bhagavan samagrabalavāhana: ।
tarpita: sarvakāmaiśca sāmātyo balavattvayā ॥ 2.92.5॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ९२ · ६ ॥
अपेतक्लमसन्तापा: सुभिक्षा: सुप्रतिश्रया: । अपि प्रेष्यानुपादाय सर्वे स्म सुसुखोषिता: २.९२.६॥ ॥

apetaklamasantāpā: subhikṣā: supratiśrayā: ।
api preṣyānupādāya sarve sma susukhoṣitā: ॥ 2.92.6॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ९२ · ७ ॥
आमन्त्रये ऽहं भगवन् कामं त्वामृषिसत्तम । समीपं प्रस्थितं भ्रातुर्मैत्रेणेक्षस्व चक्षुषा २.९२.७॥ ॥

āmantraye 'haṁ bhagavan kāmaṁ tvāmṛṣisattama ।
samīpaṁ prasthitaṁ bhrāturmaitreṇekṣasva cakṣuṣā ॥ 2.92.7॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ९२ · ८ ॥
आश्रमं तस्य धर्मज्ञ धार्मिकस्य महात्मन: । आचक्ष्व कतमो मार्ग: कियानिति शंस मे २.९२.८॥ ॥

āśramaṁ tasya dharmajña dhārmikasya mahātmana: ।
ācakṣva katamo mārga: kiyāniti ca śaṁsa me ॥ 2.92.8॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ९२ · ९ ॥
इति पृष्टस्तु भरतं भ्रातृदर्शनलालसम् । प्रत्युवाच महातेजा भरद्वाजो महातपा: २.९२.९॥ ॥

iti pṛṣṭastu bharataṁ bhrātṛdarśanalālasam ।
pratyuvāca mahātejā bharadvājo mahātapā: ॥ 2.92.9॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ९२ · १० ॥
भरतार्द्धतृतीयेषु योजनेष्वजने वने । चित्रकूटो गिरिस्तत्र रम्यनिर्दरकानन: २.९२.१०॥ ॥

bharatārddhatṛtīyeṣu yojaneṣvajane vane ।
citrakūṭo giristatra ramyanirdarakānana: ॥ 2.92.10॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ९२ · ११ ॥
उत्तरं पार्श्वमासाद्य तस्य मन्दाकिनी नदी । पुष्ऺिपतद्रुमसञ्छन्ना रम्यपुष्पितकानना २.९२.११॥ ॥

uttaraṁ pārśvamāsādya tasya mandākinī nadī ।
puṣऺipatadrumasañchannā ramyapuṣpitakānanā ॥ 2.92.11॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ९२ · १२ ॥
अनन्तरं तत्सरितश्चित्रकूटश्च पर्वत: । तयो: पर्णकुटी तात तत्र तौ वसतो ध्रुवम् २.९२.१२॥ ॥

anantaraṁ tatsaritaścitrakūṭaśca parvata: ।
tayo: parṇakuṭī tāta tatra tau vasato dhruvam ॥ 2.92.12॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ९२ · १३ ॥
दक्षिणेनैव मार्गेण सव्यदक्षिणमेव वा । गजवाजिरथाकीर्णां वाहिनीं वाहिनीपते । वाहयस्व महाभाग ततो द्रक्ष्यसि राघवम् २.९२.१३॥ ॥

dakṣiṇenaiva mārgeṇa savyadakṣiṇameva vā ।
gajavājirathākīrṇāṁ vāhinīṁ vāhinīpate ।
vāhayasva mahābhāga tato drakṣyasi rāghavam ॥ 2.92.13॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ९२ · १४ ॥
प्रयाणमिति तच्छ्रुत्वा राजराजस्य योषित: । हित्वा यानानि यानार्हा ब्राह्मणं पर्य्यवारयन् २.९२.१४॥ ॥

prayāṇamiti tacchrutvā rājarājasya yoṣita: ।
hitvā yānāni yānārhā brāhmaṇaṁ paryyavārayan ॥ 2.92.14॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ९२ · १५ ॥
वेपमाना कृशा ऺदीना सह देव्या सुमित्रया । कौसल्या तत्र जग्राह कराभ्यां चरणौ मुने: २.९२.१५॥ ॥

vepamānā kṛśā ऺdīnā saha devyā sumitrayā ।
kausalyā tatra jagrāha karābhyāṁ caraṇau mune: ॥ 2.92.15॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ९२ · १६ ॥
असमृद्धेन कामेन सर्वलोकस्य गर्हिता । कैकेयी तस्य जग्राह चरणौ सव्यपत्रपा २.९२.१६॥ ॥

asamṛddhena kāmena sarvalokasya garhitā ।
kaikeyī tasya jagrāha caraṇau savyapatrapā ॥ 2.92.16॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ९२ · १७ ॥
तं प्रदक्षिणमागम्य भगवन्तं महामुनिम् । अदूराद्भरतस्यैव तस्थौ दीनमनास्तदा २.९२.१७॥ ॥

taṁ pradakṣiṇamāgamya bhagavantaṁ mahāmunim ।
adūrādbharatasyaiva tasthau dīnamanāstadā ॥ 2.92.17॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ९२ · १८ ॥
तत: पप्रच्छ भरतं भरद्वाजो दृढव्रत: । विशेषं ज्ञातुमिच्छामि मातऽणां तव राघव २.९२.१८॥ ॥

tata: papraccha bharataṁ bharadvājo dṛḍhavrata: ।
viśeṣaṁ jñātumicchāmi māta'ṇāṁ tava rāghava ॥ 2.92.18॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ९२ · १९ ॥
एवमुक्तस्तु भरतो भरद्वाजेन धार्मिक: । उवाच प्राञ्जलिर्भूत्वा वाक्यं वचनकोविद: २.९२.१९॥ ॥

evamuktastu bharato bharadvājena dhārmika: ।
uvāca prāñjalirbhūtvā vākyaṁ vacanakovida: ॥ 2.92.19॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ९२ · २० ॥
यामिमां भगवन् दीनां शोकानशनकर्शिताम् । पितुर्हि महिषीं देवीं देवतामिव पश्यसि २.९२.२०॥ ॥

yāmimāṁ bhagavan dīnāṁ śokānaśanakarśitām ।
piturhi mahiṣīṁ devīṁ devatāmiva paśyasi ॥ 2.92.20॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ९२ · २१ ॥
एषा तं पुरुषव्याघ्रं सिंहविक्रान्तगामिनम् । कौसल्या सुषुवे रामं धातारमदितिर्यथा २.९२.२१॥ ॥

eṣā taṁ puruṣavyāghraṁ siṁhavikrāntagāminam ।
kausalyā suṣuve rāmaṁ dhātāramaditiryathā ॥ 2.92.21॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ९२ · २२ ॥
अस्यावामभुजं श्लिष्टा यैषा तिष्ठति दुर्मना: । कर्णिकारस्य शाखेव शीर्णपुष्पा वनान्तरे २.९२.२२॥ ॥

asyāvāmabhujaṁ śliṣṭā yaiṣā tiṣṭhati durmanā: ।
karṇikārasya śākheva śīrṇapuṣpā vanāntare ॥ 2.92.22॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ९२ · २३ ॥
एतस्यास्तु सुतौ देव्या: कुमारौ देववर्णिनौ । उभौ लक्ष्मणशत्रुघ्नौ वीरौ सत्यपराक्रमौ २.९२.२३॥ ॥

etasyāstu sutau devyā: kumārau devavarṇinau ।
ubhau lakṣmaṇaśatrughnau vīrau satyaparākramau ॥ 2.92.23॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ९२ · २४ ॥
यस्या: कृते नरव्याघ्रौ जीवनाशमितो गतौ । राजपुत्रविहीनश्च स्वर्गं दशरथो गत: २.९२.२४॥ ॥

yasyā: kṛte naravyāghrau jīvanāśamito gatau ।
rājaputravihīnaśca svargaṁ daśaratho gata: ॥ 2.92.24॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ९२ · २५ ॥
क्रोधनामकृतप्रज्ञां दृप्तां सुभगमानिनीम् । ऐश्वर्यकामां कैकेयीमनार्य्यामार्यरूपिणीम् २.९२.२५॥ ॥

krodhanāmakṛtaprajñāṁ dṛptāṁ subhagamāninīm ।
aiśvaryakāmāṁ kaikeyīmanāryyāmāryarūpiṇīm ॥ 2.92.25॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ९२ · २६ ॥
ममैतां मातरं विद्धि नृशंसां पापनिश्चयाम् । यतो मूलं हि पश्यामि व्यसनं महदात्मन: २.९२.२६॥ ॥

mamaitāṁ mātaraṁ viddhi nṛśaṁsāṁ pāpaniścayām ।
yato mūlaṁ hi paśyāmi vyasanaṁ mahadātmana: ॥ 2.92.26॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ९२ · २७ ॥
इत्युक्त्वा नरशार्दूलो बाष्पगद्गदया गिरा । निशश्वास ताम्राक्षो नाग: क्रुद्ध इव श्वसन् २.९२.२७॥ ॥

ityuktvā naraśārdūlo bāṣpagadgadayā girā ।
sa niśaśvāsa tāmrākṣo nāga: kruddha iva śvasan ॥ 2.92.27॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ९२ · २८ ॥
भरद्वाजो महर्षिस्तं ब्रुवन्तं भरतं तथा । प्रत्युवाच महाबुद्धिरिदं वचनमर्थवत् २.९२.२८॥ ॥

bharadvājo maharṣistaṁ bruvantaṁ bharataṁ tathā ।
pratyuvāca mahābuddhiridaṁ vacanamarthavat ॥ 2.92.28॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ९२ · २९ ॥
दोषेणावगन्तव्या कैकेयी भरत त्वया । रामप्रव्राजनं ह्येतत् सुखोदर्कं भविष्यति २.९२.२९॥ ॥

na doṣeṇāvagantavyā kaikeyī bharata tvayā ।
rāmapravrājanaṁ hyetat sukhodarkaṁ bhaviṣyati ॥ 2.92.29॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ९२ · ३० ॥
देवानां दानवानां ऋषीणां भावितात्मनाम् । हितमेव भविष्यद्धि रामप्रव्राजनादिह २.९२.३०॥ ॥

devānāṁ dānavānāṁ ca ṛṣīṇāṁ bhāvitātmanām ।
hitameva bhaviṣyaddhi rāmapravrājanādiha ॥ 2.92.30॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ९२ · ३१ ॥
अभिवाद्य तु संसिद्ध: कृत्वा चैनं प्रदक्षिणम् । आमन्त्र्य भरत: सेन्यं युज्यतामित्यचोदयत् २.९२.३१॥ ॥

abhivādya tu saṁsiddha: kṛtvā cainaṁ pradakṣiṇam ।
āmantrya bharata: senyaṁ yujyatāmityacodayat ॥ 2.92.31॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ९२ · ३२ ॥
ततो वाजिरथान् युक्त्वा दिव्यान् हेमपरिष्कृतान् । अध्यारोहत् प्रयाणार्थी बहून् बहुविधो जन: २.९२.३२॥ ॥

tato vājirathān yuktvā divyān hemapariṣkṛtān ।
adhyārohat prayāṇārthī bahūn bahuvidho jana: ॥ 2.92.32॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ९२ · ३३ ॥
गजकन्या गजाश्चैव हेमकक्ष्या: पताकिन: । जीमूता इव घर्मान्ते सघोषा: सम्प्रतस्थिरे २.९२.३३॥ ॥

gajakanyā gajāścaiva hemakakṣyā: patākina: ।
jīmūtā iva gharmānte saghoṣā: sampratasthire ॥ 2.92.33॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ९२ · ३४ ॥
विविधान्यपि यानानि महान्ति लघूनि च । प्रययु: सुमहार्हाणि पादैरेव पदातय: २.९२.३४॥ ॥

vividhānyapi yānāni mahānti ca laghūni ca ।
prayayu: sumahārhāṇi pādaireva padātaya: ॥ 2.92.34॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ९२ · ३५ ॥
अथ यानप्रवेकैस्तु कौसल्याप्रमुखा: स्त्रिय: । रामदर्शनकांक्षिण्य: प्रययुर्मुदितास्तदा २.९२.३५॥ ॥

atha yānapravekaistu kausalyāpramukhā: striya: ।
rāmadarśanakāṁkṣiṇya: prayayurmuditāstadā ॥ 2.92.35॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ९२ · ३६ ॥
चन्द्रार्कतरुणाभासां नियुक्तां शिबिकां शुभाम् । आस्थाय प्रययौ श्रीमान् भरत: सपरिच्छद: २.९२.३६॥ ॥

candrārkataruṇābhāsāṁ niyuktāṁ śibikāṁ śubhām ।
āsthāya prayayau śrīmān bharata: saparicchada: ॥ 2.92.36॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ९२ · ३७ ॥
सा प्रयाता महासेना गजवाजिरथाकुला । दक्षिणां दिशमावृत्य महामेघ इवोत्थित: २.९२.३७॥ ॥

sā prayātā mahāsenā gajavājirathākulā ।
dakṣiṇāṁ diśamāvṛtya mahāmegha ivotthita: ॥ 2.92.37॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ९२ · ३८ ॥
वनानि तु व्यतिक्रम्य जुष्टानि मृगपक्षिभि: । गङ्गाया: परवेलायां गिरिष्वपि नदीषु २.९२.३८॥ ॥

vanāni tu vyatikramya juṣṭāni mṛgapakṣibhi: ।
gaṅgāyā: paravelāyāṁ giriṣvapi nadīṣu ca ॥ 2.92.38॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ९२ · ३९ ॥
सा सम्प्रहृष्टद्विजवाजियोधा वित्रासयन्ती मृगपक्षिसङ्घान् । महद्वनं तत्प्रतिगाहमाना रराज सेना भरतस्य तत्र २.९२.३९ ॥ ॥

sā samprahṛṣṭadvijavājiyodhā vitrāsayantī mṛgapakṣisaṅghān ।
mahadvanaṁ tatpratigāhamānā rarāja senā bharatasya tatra ॥ 2.92.39 ॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.