वाल्मीकि रामायणम् · अयोध्याकाण्डम्Ayodhyā Kāṇḍa

अयोध्याकाण्डम्Ayodhyā Kāṇḍa

सर्गः ८८ · ३० श्लोकाःSarga 88 · 30 ślokas
अशोधित पाठ · unverified — गीताप्रेस शोधन शेष
॥ २ · ८८ · १ ॥
तत् श्रुत्वा निपुणम् सर्वम् भरतः सह मन्त्रिभिः । इन्गुदी मूलम् आगम्य राम शय्याम् अवेक्ष्य ताम् ॥

tat śrutvā nipuṇam sarvam bharataḥ saha mantribhiḥ ।
ingudī mūlam āgamya rāma śayyām avekṣya tām ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ८८ · २ ॥
अब्रवीद् जननीः सर्वा इह तेन महात्मना । शर्वरी शयिता भूमाउ इदम् अस्य विमर्दितम् ॥

abravīd jananīḥ sarvā iha tena mahātmanā ।
śarvarī śayitā bhūmāu idam asya vimarditam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ८८ · ३ ॥
महा भाग कुलीनेन महा भागेन धीमता । जातो दशरथेन ऊर्व्याम् रामः स्वप्तुम् अर्हति ॥

mahā bhāga kulīnena mahā bhāgena dhīmatā ।
jāto daśarathena ūrvyām na rāmaḥ svaptum arhati ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ८८ · ४ ॥
अजिन उत्तर सम्स्तीर्णे वर आस्तरण सम्चये । शयित्वा पुरुष व्याघ्रः कथम् शेते मही तले ॥

ajina uttara samstīrṇe vara āstaraṇa samcaye ।
śayitvā puruṣa vyāghraḥ katham śete mahī tale ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ८८ · ५ ॥
प्रासाद अग्र विमानेषु वलभीषु सर्वदा । हैम राजत भौमेषु वर आस्त्ररण शालिषु ॥

prāsāda agra vimāneṣu valabhīṣu ca sarvadā ।
haima rājata bhaumeṣu vara āstraraṇa śāliṣu ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ८८ · ६ ॥
पुष्प सम्चय चित्रेषु चन्दन अगरु गन्धिषु । पाण्डुर अभ्र प्रकाशेषु शुक सम्घ रुतेषु च ॥

puṣpa samcaya citreṣu candana agaru gandhiṣu ।
pāṇḍura abhra prakāśeṣu śuka samgha ruteṣu ca ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ८८ · ७ ॥
प्रासादवरवर्येषु शीतवत्सु सुगन्धिषु । उषित्वा मेरुकल्पेषु कृतकाम्चनभित्तिषु ॥

prāsādavaravaryeṣu śītavatsu sugandhiṣu ।
uṣitvā merukalpeṣu kṛtakāmcanabhittiṣu ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ८८ · ८ ॥
गीत वादित्र निर्घोषैर् वर आभरण निह्स्वनैः । मृदन्ग वर शब्दैः सततम् प्रतिबोधितः ॥

gīta vāditra nirghoṣair vara ābharaṇa nihsvanaiḥ ।
mṛdanga vara śabdaiḥ ca satatam pratibodhitaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ८८ · ९ ॥
बन्दिभिर् वन्दितः काले बहुभिः सूत मागधैः । गाथाभिर् अनुरूपाभिः स्तुतिभिः परम्तपः ॥

bandibhir vanditaḥ kāle bahubhiḥ sūta māgadhaiḥ ।
gāthābhir anurūpābhiḥ stutibhiḥ ca paramtapaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ८८ · १० ॥
अश्रद्धेयम् इदम् लोके सत्यम् प्रतिभाति मा । मुह्यते खलु मे भावः स्वप्नो अयम् इति मे मतिः ॥

aśraddheyam idam loke na satyam pratibhāti mā ।
muhyate khalu me bhāvaḥ svapno ayam iti me matiḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ८८ · ११ ॥
नूनम् दैवतम् किम्चित् कालेन बलवत्तरम् । यत्र दाशरथी रामो भूमाउ एवम् शयीत सः ॥

na nūnam daivatam kimcit kālena balavattaram ।
yatra dāśarathī rāmo bhūmāu evam śayīta saḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ८८ · १२ ॥
विदेह राजस्य सुता सीता प्रिय दर्शना । दयिता शयिता भूमौ स्नुषा दशरथस्य च ॥

videha rājasya sutā sītā ca priya darśanā ।
dayitā śayitā bhūmau snuṣā daśarathasya ca ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ८८ · १३ ॥
इयम् शय्या मम भ्रातुर् इदम् हि परिवर्तितम् । स्थण्डिले कठिने सर्वम् गात्रैर् विमृदितम् तृणम् ॥

iyam śayyā mama bhrātur idam hi parivartitam ।
sthaṇḍile kaṭhine sarvam gātrair vimṛditam tṛṇam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ८८ · १४ ॥
मन्ये साभरणा सुप्ता सीता अस्मिन् शयने तदा । तत्र तत्र हि दृश्यन्ते सक्ताः कनक बिन्दवः ॥

manye sābharaṇā suptā sītā asmin śayane tadā ।
tatra tatra hi dṛśyante saktāḥ kanaka bindavaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ८८ · १५ ॥
उत्तरीयम् इह आसक्तम् सुव्यक्तम् सीतया तदा । तथा ह्य् एते प्रकाशन्ते सक्ताः कौशेय तन्तवः ॥

uttarīyam iha āsaktam suvyaktam sītayā tadā ।
tathā hy ete prakāśante saktāḥ kauśeya tantavaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ८८ · १६ ॥
मन्ये भर्तुः सुखा शय्या येन बाला तपस्विनी । सुकुमारी सती दुह्खम् विजानाति मैथिली ॥

manye bhartuḥ sukhā śayyā yena bālā tapasvinī ।
sukumārī satī duhkham na vijānāti maithilī ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ८८ · १७ ॥
हा हन्तास्मि नृशम्सोऽहम् यत्सभार्यः कृतेमम । ईदृशीं राघवः शय्यामधिशेते ह्यानाथवत् ॥

hā hantāsmi nṛśamso'ham yatsabhāryaḥ kṛtemama ।
īdṛśīṁ rāghavaḥ śayyāmadhiśete hyānāthavat ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ८८ · १८ ॥
सार्वभौम कुले जातः सर्व लोक सुख आवहः । सर्व लोक प्रियः त्यक्त्वा राज्यम् प्रियम् अनुत्तमम् ॥

sārvabhauma kule jātaḥ sarva loka sukha āvahaḥ ।
sarva loka priyaḥ tyaktvā rājyam priyam anuttamam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ८८ · १९ ॥
कथम् इन्दीवर श्यामो रक्त अक्षः प्रिय दर्शनः । सुख भागी दुह्ख अर्हः शयितो भुवि राघवः ॥

katham indīvara śyāmo rakta akṣaḥ priya darśanaḥ ।
sukha bhāgī ca duhkha arhaḥ śayito bhuvi rāghavaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ८८ · २० ॥
धन्यः खलु महाभागो लक्ष्मणः शुभलक्षमणः । भ्रातरम् विषमे काले यो राममनुवर्तते ॥

dhanyaḥ khalu mahābhāgo lakṣmaṇaḥ śubhalakṣamaṇaḥ ।
bhrātaram viṣame kāle yo rāmamanuvartate ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ८८ · २१ ॥
सिद्ध अर्था खलु वैदेही पतिम् या अनुगता वनम् । वयम् सम्शयिताः सर्वे हीनाः तेन महात्मना ॥

siddha arthā khalu vaidehī patim yā anugatā vanam ।
vayam samśayitāḥ sarve hīnāḥ tena mahātmanā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ८८ · २२ ॥
अकर्ण धारा पृथिवी शून्या इव प्रतिभाति मा । गते दशरथे स्वर्गे रामे अरण्यम् आश्रिते ॥

akarṇa dhārā pṛthivī śūnyā iva pratibhāti mā ।
gate daśarathe svarge rāme ca araṇyam āśrite ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ८८ · २३ ॥
प्रार्थयते कश्चिन् मनसा अपि वसुम्धराम् । वने अपि वसतः तस्य बाहु वीर्य अभिरक्षिताम् ॥

na ca prārthayate kaścin manasā api vasumdharām ।
vane api vasataḥ tasya bāhu vīrya abhirakṣitām ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ८८ · २४ ॥
शून्य सम्वरणा रक्षाम् अयन्त्रित हय द्विपाम् । अपावृत पुर द्वाराम् राज धानीम् अरक्षिताम् ॥

śūnya samvaraṇā rakṣām ayantrita haya dvipām ।
apāvṛta pura dvārām rāja dhānīm arakṣitām ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ८८ · २५ ॥
अप्रहृष्ट बलाम् न्यूनाम् विषमस्थाम् अनावृताम् । शत्रवो अभिमन्यन्ते भक्ष्यान् विष कृतान् इव ॥

aprahṛṣṭa balām nyūnām viṣamasthām anāvṛtām ।
śatravo na abhimanyante bhakṣyān viṣa kṛtān iva ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ८८ · २६ ॥
अद्य प्रभृति भूमौ तु शयिष्ये अहम् तृणेषु वा । फल मूल अशनो नित्यम् जटा चीराणि धारयन् ॥

adya prabhṛti bhūmau tu śayiṣye aham tṛṇeṣu vā ।
phala mūla aśano nityam jaṭā cīrāṇi dhārayan ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ८८ · २७ ॥
तस्य अर्थम् उत्तरम् कालम् निवत्स्यामि सुखम् वने । तम् प्रतिश्रवम् आमुच्य अस्य मिथ्या भविष्यति ॥

tasya artham uttaram kālam nivatsyāmi sukham vane ।
tam pratiśravam āmucya na asya mithyā bhaviṣyati ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ८८ · २८ ॥
वसन्तम् भ्रातुर् अर्थाय शत्रुघ्नो मा अनुवत्स्यति । लक्ष्मणेन सह तु आर्यो अयोध्याम् पालयिष्यति ॥

vasantam bhrātur arthāya śatrughno mā anuvatsyati ।
lakṣmaṇena saha tu āryo ayodhyām pālayiṣyati ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ८८ · २९ ॥
अभिषेक्ष्यन्ति काकुत्स्थम् अयोध्यायाम् द्विजातयः । अपि मे देवताः कुर्युर् इमम् सत्यम् मनो रथम् । प्रसाद्यमानः शिरसा मया स्वयम् । बहु प्रकारम् यदि प्रपत्स्यते ॥

abhiṣekṣyanti kākutstham ayodhyāyām dvijātayaḥ ।
api me devatāḥ kuryur imam satyam mano ratham ।
prasādyamānaḥ śirasā mayā svayam ।
bahu prakāram yadi na prapatsyate ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ८८ · ३० ॥
ततोन्रुवत्सयामि चिराय राघवम् । वनेचरम् नह्रुति माम्रुपेक्षित्रुम् ॥

tatonruvatsayāmi cirāya rāghavam ।
vanecaram nahruti māmrupekṣitrum ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.