वाल्मीकि रामायणम् · अयोध्याकाण्डम्Ayodhyā Kāṇḍa

अयोध्याकाण्डम्Ayodhyā Kāṇḍa

सर्गः ८२ · ३२ श्लोकाःSarga 82 · 32 ślokas
अशोधित पाठ · unverified — गीताप्रेस शोधन शेष
॥ २ · ८२ · १ ॥
ताम् आर्य गण सम्पूर्णाम् भरतः प्रग्रहाम् सभाम् । ददर्श बुद्धि सम्पन्नः पूर्ण चन्द्राम् निशाम् इव ॥

tām ārya gaṇa sampūrṇām bharataḥ pragrahām sabhām ।
dadarśa buddhi sampannaḥ pūrṇa candrām niśām iva ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ८२ · २ ॥
आसनानि यथा न्यायम् आर्याणाम् विशताम् तदा । अदृश्यत घन अपाये पूर्ण चन्द्रा इव शर्वरी ॥

āsanāni yathā nyāyam āryāṇām viśatām tadā ।
adṛśyata ghana apāye pūrṇa candrā iva śarvarī ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ८२ · ३ ॥
सा विद्वज्जनसम्पूर्णा सभा सुरुचिरा तदा । अदृश्यत घनापाये पूर्णचन्द्रेव शर्वरी ॥

sā vidvajjanasampūrṇā sabhā surucirā tadā ।
adṛśyata ghanāpāye pūrṇacandreva śarvarī ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ८२ · ४ ॥
राज्ञः तु प्रकृतीः सर्वाः समग्राः प्रेक्ष्य धर्मवित् । इदम् पुरोहितः वाक्यम् भरतम् मृदु अब्रवीत् ॥

rājñaḥ tu prakṛtīḥ sarvāḥ samagrāḥ prekṣya dharmavit ।
idam purohitaḥ vākyam bharatam mṛdu ca abravīt ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ८२ · ५ ॥
तात राजा दशरथः स्वर् गतः धर्मम् आचरन् । धन धान्यवतीम् स्फीताम् प्रदाय पृथिवीम् तव ॥

tāta rājā daśarathaḥ svar gataḥ dharmam ācaran ।
dhana dhānyavatīm sphītām pradāya pṛthivīm tava ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ८२ · ६ ॥
रामः तथा सत्य धृतिः सताम् धर्मम् अनुस्मरन् । अजहात् पितुर् आदेशम् शशी ज्योत्स्नाम् इव उदितः ॥

rāmaḥ tathā satya dhṛtiḥ satām dharmam anusmaran ।
na ajahāt pitur ādeśam śaśī jyotsnām iva uditaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ८२ · ७ ॥
पित्रा भ्रात्रा ते दत्तम् राज्यम् निहत कण्टकम् । तत् भुन्क्ष्व मुदित अमात्यः क्षिप्रम् एव अभिषेचय ॥

pitrā bhrātrā ca te dattam rājyam nihata kaṇṭakam ।
tat bhunkṣva mudita amātyaḥ kṣipram eva abhiṣecaya ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ८२ · ८ ॥
उदीच्याः प्रतीच्याः दाक्षिणात्याः केवलाः । कोट्या अपर अन्ताः सामुद्रा रत्नानि अभिहरन्तु ते ॥

udīcyāḥ ca pratīcyāḥ ca dākṣiṇātyāḥ ca kevalāḥ ।
koṭyā apara antāḥ sāmudrā ratnāni abhiharantu te ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ८२ · ९ ॥
तत् श्रुत्वा भरतः वाक्यम् शोकेन अभिपरिप्लुतः । जगाम मनसा रामम् धर्मज्ञो धर्म कान्क्षया ॥

tat śrutvā bharataḥ vākyam śokena abhipariplutaḥ ।
jagāma manasā rāmam dharmajño dharma kānkṣayā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ८२ · १० ॥
बाष्प कलया वाचा कल हम्स स्वरः युवा । विललाप सभा मध्ये जगर्हे पुरोहितम् ॥

sa bāṣpa kalayā vācā kala hamsa svaraḥ yuvā ।
vilalāpa sabhā madhye jagarhe ca purohitam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ८२ · ११ ॥
चरित ब्रह्मचर्यस्य विद्या स्नातस्य धीमतः । धर्मे प्रयतमानस्य को राज्यम् मद्विधो हरेत् ॥

carita brahmacaryasya vidyā snātasya dhīmataḥ ।
dharme prayatamānasya ko rājyam madvidho haret ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ८२ · १२ ॥
कथम् दशरथाज् जातः भवेद् राज्य अपहारकः । राज्यम् अहम् रामस्य धर्मम् वक्तुम् इह अर्हसि ॥

katham daśarathāj jātaḥ bhaved rājya apahārakaḥ ।
rājyam ca aham ca rāmasya dharmam vaktum iha arhasi ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ८२ · १३ ॥
ज्येष्ठः श्रेष्ठः धर्म आत्मा दिलीप नहुष उपमः । लब्धुम् अर्हति काकुत्स्थो राज्यम् दशरथो यथा ॥

jyeṣṭhaḥ śreṣṭhaḥ ca dharma ātmā dilīpa nahuṣa upamaḥ ।
labdhum arhati kākutstho rājyam daśaratho yathā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ८२ · १४ ॥
अनार्य जुष्टम् अस्वर्ग्यम् कुर्याम् पापम् अहम् यदि । इक्ष्वाकूणाम् अहम् लोके भवेयम् कुल पाम्सनः ॥

anārya juṣṭam asvargyam kuryām pāpam aham yadi ।
ikṣvākūṇām aham loke bhaveyam kula pāmsanaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ८२ · १५ ॥
यद्द् हि मात्रा कृतम् पापम् अहम् तत् अभिरोचये । इहस्थो वन दुर्गस्थम् नमस्यामि कृत अन्जलिः ॥

yadd hi mātrā kṛtam pāpam na aham tat abhirocaye ।
ihastho vana durgastham namasyāmi kṛta anjaliḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ८२ · १६ ॥
रामम् एव अनुगच्चामि राजा द्विपदाम् वरः । त्रयाणाम् अपि लोकानाम् राघवो राज्यम् अर्हति ॥

rāmam eva anugaccāmi sa rājā dvipadām varaḥ ।
trayāṇām api lokānām rāghavo rājyam arhati ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ८२ · १७ ॥
तत् वाक्यम् धर्म सम्युक्तम् श्रुत्वा सर्वे सभासदः । हर्षान् मुमुचुर् अश्रूणि रामे निहित चेतसः ॥

tat vākyam dharma samyuktam śrutvā sarve sabhāsadaḥ ।
harṣān mumucur aśrūṇi rāme nihita cetasaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ८२ · १८ ॥
यदि तु आर्यम् शक्ष्यामि विनिवर्तयितुम् वनात् । वने तत्र एव वत्स्यामि यथा आर्यो लक्ष्मणः तथा ॥

yadi tu āryam na śakṣyāmi vinivartayitum vanāt ।
vane tatra eva vatsyāmi yathā āryo lakṣmaṇaḥ tathā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ८२ · १९ ॥
सर्व उपायम् तु वर्तिष्ये विनिवर्तयितुम् बलात् । समक्षम् आर्य मिश्राणाम् साधूनाम् गुण वर्तिनाम् ॥

sarva upāyam tu vartiṣye vinivartayitum balāt ।
samakṣam ārya miśrāṇām sādhūnām guṇa vartinām ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ८२ · २० ॥
विष्टिकर्मान्तिकाः सर्वे मार्गशोधनरक्षकाः । प्रस्थापिता मया पूर्वम् यात्रापि मम रोचते ॥

viṣṭikarmāntikāḥ sarve mārgaśodhanarakṣakāḥ ।
prasthāpitā mayā pūrvam yātrāpi mama rocate ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ८२ · २१ ॥
एवम् उक्त्वा तु धर्म आत्मा भरतः भ्रातृ वत्सलः । समीपस्थम् उवाच इदम् सुमन्त्रम् मन्त्र कोविदम् ॥

evam uktvā tu dharma ātmā bharataḥ bhrātṛ vatsalaḥ ।
samīpastham uvāca idam sumantram mantra kovidam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ८२ · २२ ॥
तूर्णम् उत्थाय गच्च त्वम् सुमन्त्र मम शासनात् । यात्राम् आज्ञापय क्षिप्रम् बलम् चैव समानय ॥

tūrṇam utthāya gacca tvam sumantra mama śāsanāt ।
yātrām ājñāpaya kṣipram balam caiva samānaya ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ८२ · २३ ॥
एवम् उक्तः सुमन्त्रः तु भरतेन महात्मना । हृष्टः सो अदिशत् सर्वम् यथा सम्दिष्टम् इष्टवत् ॥

evam uktaḥ sumantraḥ tu bharatena mahātmanā ।
hṛṣṭaḥ so adiśat sarvam yathā samdiṣṭam iṣṭavat ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ८२ · २४ ॥
ताः प्रहृष्टाः प्रकृतयो बल अध्यक्षा बलस्य च । श्रुत्वा यात्राम् समाज्ञप्ताम् राघवस्य निवर्तने ॥

tāḥ prahṛṣṭāḥ prakṛtayo bala adhyakṣā balasya ca ।
śrutvā yātrām samājñaptām rāghavasya nivartane ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ८२ · २५ ॥
ततः योध अन्गनाः सर्वा भर्तृऋन् सर्वान् गृहे गृहे । यात्रा गमनम् आज्ञाय त्वरयन्ति स्म हर्षिताः ॥

tataḥ yodha anganāḥ sarvā bhartṛṛn sarvān gṛhe gṛhe ।
yātrā gamanam ājñāya tvarayanti sma harṣitāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ८२ · २६ ॥
ते हयैः गो रथैः शीघ्रैः स्यन्दनैः मनो जवैः । सह योधैः बल अध्यक्षा बलम् सर्वम् अचोदयन् ॥

te hayaiḥ go rathaiḥ śīghraiḥ syandanaiḥ ca mano javaiḥ ।
saha yodhaiḥ bala adhyakṣā balam sarvam acodayan ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ८२ · २७ ॥
सज्जम् तु तत् बलम् दृष्ट्वा भरतः गुरु सम्निधौ । रथम् मे त्वरयस्व इति सुमन्त्रम् पार्श्वतः अब्रवीत् ॥

sajjam tu tat balam dṛṣṭvā bharataḥ guru samnidhau ।
ratham me tvarayasva iti sumantram pārśvataḥ abravīt ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ८२ · २८ ॥
भरतस्य तु तस्य आज्ञाम् प्रतिगृह्य प्रहर्षितः । रथम् गृहीत्वा प्रययौ युक्तम् परम वाजिभिः ॥

bharatasya tu tasya ājñām pratigṛhya praharṣitaḥ ।
ratham gṛhītvā prayayau yuktam parama vājibhiḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ८२ · २९ ॥
राघवः सत्य धृतिः प्रतापवान् । ब्रुवन् सुयुक्तम् दृढ सत्य विक्रमः । गुरुम् महा अरण्य गतम् यशस्विनम् । प्रसादयिष्यन् भरतः अब्रवीत् तदा ॥

sa rāghavaḥ satya dhṛtiḥ pratāpavān ।
bruvan suyuktam dṛḍha satya vikramaḥ ।
gurum mahā araṇya gatam yaśasvinam ।
prasādayiṣyan bharataḥ abravīt tadā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ८२ · ३० ॥
तूण समुत्थाय सुमन्त्र गच्च । बलस्य योगाय बल प्रधानान् । आनेतुम् इच्चामि हि तम् वनस्थम् । प्रसाद्य रामम् जगतः हिताय ॥

tūṇa samutthāya sumantra gacca ।
balasya yogāya bala pradhānān ।
ānetum iccāmi hi tam vanastham ।
prasādya rāmam jagataḥ hitāya ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ८२ · ३१ ॥
सूत पुत्रः भरतेन सम्यग् । आज्ञापितः सम्परिपूर्ण कामः । शशास सर्वान् प्रकृति प्रधानान् । बलस्य मुख्यामः सुहृज् जनम् च ॥

sa sūta putraḥ bharatena samyag ।
ājñāpitaḥ samparipūrṇa kāmaḥ ।
śaśāsa sarvān prakṛti pradhānān ।
balasya mukhyāmaḥ ca suhṛj janam ca ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ८२ · ३२ ॥
ततः समुत्थाय कुले कुले ते । राजन्य वैश्या वृषलाः विप्राः । अयूयुजन्न् उष्ट्र रथान् खरामः च । नागान् हयामः चैव कुल प्रसूतान् ॥

tataḥ samutthāya kule kule te ।
rājanya vaiśyā vṛṣalāḥ ca viprāḥ ।
ayūyujann uṣṭra rathān kharāmaḥ ca ।
nāgān hayāmaḥ caiva kula prasūtān ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.