वाल्मीकि रामायणम् · अयोध्याकाण्डम्Ayodhyā Kāṇḍa

अयोध्याकाण्डम्Ayodhyā Kāṇḍa

सर्गः ८ · ३९ श्लोकाःSarga 8 · 39 ślokas
अशोधित पाठ · unverified — गीताप्रेस शोधन शेष
॥ २ · ८ · १ ॥
मन्थरा त्वभ्यसूयैनामुत्सृज्याभरणं च तत् । उवाचेदं ततो वाक्यं कोपदुःखसमन्विता ॥

mantharā tvabhyasūyaināmutsṛjyābharaṇaṁ ca tat ।
uvācedaṁ tato vākyaṁ kopaduḥkhasamanvitā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ८ · २ ॥
हर्षं किमिदमस्थाने कृतवत्यसि बालिशे । शोकसागरमध्यस्थमात्मानं नावबुध्यसे ॥

harṣaṁ kimidamasthāne kṛtavatyasi bāliśe ।
śokasāgaramadhyasthamātmānaṁ nāvabudhyase ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ८ · ३ ॥
मनसा प्रहसामि त्वां देवि दुःखार्धिता सती । यच्छोचितव्ये हृष्टासि प्राप्येदं व्यसनं महत् ॥

manasā prahasāmi tvāṁ devi duḥkhārdhitā satī ।
yacchocitavye hṛṣṭāsi prāpyedaṁ vyasanaṁ mahat ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ८ · ४ ॥
शोचामि दुर्मतित्वं ते का हि प्राज्ञा प्रहर्षयेत् । अरेः सपत्नीपुत्रस्य वृद्धिं मृत्युमिवागताम् ॥

śocāmi durmatitvaṁ te kā hi prājñā praharṣayet ।
areḥ sapatnīputrasya vṛddhiṁ mṛtyumivāgatām ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ८ · ५ ॥
भरतादेव रामस्य राज्यसाधारणाद्भयम् । तद्विचिन्त्य विषण्णास्मि भय भीताद्धि जायते ॥

bharatādeva rāmasya rājyasādhāraṇādbhayam ।
tadvicintya viṣaṇṇāsmi bhaya bhītāddhi jāyate ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ८ · ६ ॥
लक्ष्मणो हि महेष्वासो रामं सर्वात्मना गतः । शत्रुघ्नश्चापि भरतं काकुत्थ्सं लक्ष्मणो यथा ॥

lakṣmaṇo hi maheṣvāso rāmaṁ sarvātmanā gataḥ ।
śatrughnaścāpi bharataṁ kākutthsaṁ lakṣmaṇo yathā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ८ · ७ ॥
प्रत्यासन्नक्रमेणापि भरतस्तैव भामिनि । राज्यक्रमो विप्रकृष्टस्तयोस्तावत्कनीयसोः ॥

pratyāsannakrameṇāpi bharatastaiva bhāmini ।
rājyakramo viprakṛṣṭastayostāvatkanīyasoḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ८ · ८ ॥
विदुषः क्षत्रचारित्रे प्राज्ञस्य प्राप्तकारिणः । भयात्प्रवेपे रामस्य चिन्तयन्ती तवात्मजम् ॥

viduṣaḥ kṣatracāritre prājñasya prāptakāriṇaḥ ।
bhayātpravepe rāmasya cintayantī tavātmajam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ८ · ९ ॥
सुभगा खलु कौसल्या यस्याः पुत्रोऽभिषेक्ष्यते । यौवराज्येन महता श्वः पुष्येण द्विजोत्तमैः ॥

subhagā khalu kausalyā yasyāḥ putro'bhiṣekṣyate ।
yauvarājyena mahatā śvaḥ puṣyeṇa dvijottamaiḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ८ · १० ॥
प्राप्तां सुमहतीं प्रीतिं प्रतीतां तां हतद्विषम् । उपस्थास्यसि कौसल्यां दासीवत्त्वं कृताञ्जलिः ॥

prāptāṁ sumahatīṁ prītiṁ pratītāṁ tāṁ hatadviṣam ।
upasthāsyasi kausalyāṁ dāsīvattvaṁ kṛtāñjaliḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ८ · ११ ॥
एवम् चेत्त्वं सहास्माभिस्तस्याः प्रेष्य भविष्यसि । पुत्रश्च तव रामस्य प्रेष्यभावं गमिष्यति ॥

evam cettvaṁ sahāsmābhistasyāḥ preṣya bhaviṣyasi ।
putraśca tava rāmasya preṣyabhāvaṁ gamiṣyati ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ८ · १२ ॥
हृष्टाः खलु भविष्यन्ति रामस्य परमाः स्त्रियः । अप्रहृष्टा भविष्यन्ति स्नुषास्ते भरतक्षये ॥

hṛṣṭāḥ khalu bhaviṣyanti rāmasya paramāḥ striyaḥ ।
aprahṛṣṭā bhaviṣyanti snuṣāste bharatakṣaye ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ८ · १३ ॥
तां दृष्ट्वा परमप्रीतां ब्रुवन्तीं मन्थरां ततः । रामस्यैव गुणान् देवी कैकेयि प्रशशंस ह ॥

tāṁ dṛṣṭvā paramaprītāṁ bruvantīṁ mantharāṁ tataḥ ।
rāmasyaiva guṇān devī kaikeyi praśaśaṁsa ha ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ८ · १४ ॥
धर्मज्ञो गुरुभिर्दान्तः कृतज्ञ सत्यवाक्चुचि । रामो राज्ञः सुतो ज्येष्ठो यौवराज्यमतोऽर्हति ॥

dharmajño gurubhirdāntaḥ kṛtajña satyavākcuci ।
rāmo rājñaḥ suto jyeṣṭho yauvarājyamato'rhati ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ८ · १५ ॥
भ्रात्R^ऊन्भऋत्यांश्च दीर्घायुः पितृवत्पालयिष्यति । संतप्यसे कथं कुब्जे श्रुत्वा रामाभिषेचनम् ॥

bhrātR^ūnbhaṛtyāṁśca dīrghāyuḥ pitṛvatpālayiṣyati ।
saṁtapyase kathaṁ kubje śrutvā rāmābhiṣecanam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ८ · १६ ॥
भरतश्चापि रामस्य ध्रुवं वर्षशतात्परम् । पितृपैतामहं राज्यमवाप्ता पुरुषर्षभः ॥

bharataścāpi rāmasya dhruvaṁ varṣaśatātparam ।
pitṛpaitāmahaṁ rājyamavāptā puruṣarṣabhaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ८ · १७ ॥
सा त्वमभ्युदये प्राप्ते वर्तमाने च मन्थरे । भविष्यति च क्ल्याणे किमर्थं परितप्यसे ॥

sā tvamabhyudaye prāpte vartamāne ca manthare ।
bhaviṣyati ca klyāṇe kimarthaṁ paritapyase ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ८ · १८ ॥
यथा ने भरतो मान्यस्तथा भूयोऽपि राघावः । कौसल्यातोऽरिक्तं च सो हि शुश्रूषते हि माम् ॥

yathā ne bharato mānyastathā bhūyo'pi rāghāvaḥ ।
kausalyāto'riktaṁ ca so hi śuśrūṣate hi mām ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ८ · १९ ॥
राज्यं यदि हि रामस्य भरतस्यापि तत्तदा । मन्यते हि यथात्मानं तथा भ्रात्R^ऊंश्च राघवः ॥

rājyaṁ yadi hi rāmasya bharatasyāpi tattadā ।
manyate hi yathātmānaṁ tathā bhrātR^ūṁśca rāghavaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ८ · २० ॥
कैकेयीवचनं श्रुत्वा मन्थरा भृशदुःखिता । दीर्घमुष्णं निःश्वस्य कैकेयीमिदमब्रवीत् ॥

kaikeyīvacanaṁ śrutvā mantharā bhṛśaduḥkhitā ।
dīrghamuṣṇaṁ niḥśvasya kaikeyīmidamabravīt ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ८ · २१ ॥
अनर्थदर्शिनी मौर्ख्यान्नात्मानमवबुध्यसे । शोकव्यसनविस्तीर्णे मज्जन्ती दुःखसागरे ॥

anarthadarśinī maurkhyānnātmānamavabudhyase ।
śokavyasanavistīrṇe majjantī duḥkhasāgare ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ८ · २२ ॥
भविता राघवो राजा राघवस्यानु यः सुतः । राजवंशात्तु कैकेयि भरतः परिहास्यते ॥

bhavitā rāghavo rājā rāghavasyānu yaḥ sutaḥ ।
rājavaṁśāttu kaikeyi bharataḥ parihāsyate ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ८ · २३ ॥
न हि राज्ञः सुताः सर्वे राज्ये तिष्ठन्ति भामिनि । स्थाप्यमानेषु सर्वेषु सुमहाननयो भवेत् ॥

na hi rājñaḥ sutāḥ sarve rājye tiṣṭhanti bhāmini ।
sthāpyamāneṣu sarveṣu sumahānanayo bhavet ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ८ · २४ ॥
तस्माज्ज्येष्ठे हि कैकेयि राज्यतन्त्राणि पार्थिवाः । स्थापयन्त्यनवद्याङ्गि गुणवत्स्वतरेष्वपि ॥

tasmājjyeṣṭhe hi kaikeyi rājyatantrāṇi pārthivāḥ ।
sthāpayantyanavadyāṅgi guṇavatsvatareṣvapi ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ८ · २५ ॥
असावत्यन्तनिर्भग्न स्तवपुत्रो भविष्यति । अनाथवत्सुखेभ्यश्च राजवंशाच्च वत्सले ॥

asāvatyantanirbhagna stavaputro bhaviṣyati ।
anāthavatsukhebhyaśca rājavaṁśācca vatsale ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ८ · २६ ॥
साहं त्वदर्थे संप्राप्ता त्वं तु मां नावबुध्यसे । सपत्निवृद्दौ या मे त्वं प्रदेयं दातुमिच्चिसि ॥

sāhaṁ tvadarthe saṁprāptā tvaṁ tu māṁ nāvabudhyase ।
sapatnivṛddau yā me tvaṁ pradeyaṁ dātumiccisi ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ८ · २७ ॥
ध्रुवं तु भरतं रामः प्राप्य राज्यमकण्टकम् । देशान्तरं वासयिता लोकान्तरमथापि व ॥

dhruvaṁ tu bharataṁ rāmaḥ prāpya rājyamakaṇṭakam ।
deśāntaraṁ vāsayitā lokāntaramathāpi va ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ८ · २८ ॥
बाल एव हि मातुल्यं भरतो नायितस्त्वया । सन्निकर्षाच्च सौहार्दं जायते स्थावरेष्वपि ॥

bāla eva hi mātulyaṁ bharato nāyitastvayā ।
sannikarṣācca sauhārdaṁ jāyate sthāvareṣvapi ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ८ · २९ ॥
भरतस्यानुवशगः शत्रुघ्नोऽपि समं गतः । लक्ष्मणो हि यथा रामं तथासौ भरतं गतः ॥

bharatasyānuvaśagaḥ śatrughno'pi samaṁ gataḥ ।
lakṣmaṇo hi yathā rāmaṁ tathāsau bharataṁ gataḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ८ · ३० ॥
श्रूयते हि द्रुमः कश्चिच्चेत्तव्यो वनजीविभिः । सन्निकर्षादिषीकाभिर्मो चितः परमाद्भयात् ॥

śrūyate hi drumaḥ kaściccettavyo vanajīvibhiḥ ।
sannikarṣādiṣīkābhirmo citaḥ paramādbhayāt ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ८ · ३१ ॥
गोप्ता हि रामं सौमित्रिर्लक्ष्मणं चापि राघवः । अश्विनोरिव सौभ्रात्रं तयोर्लोकेषु विश्रुतम् ॥

goptā hi rāmaṁ saumitrirlakṣmaṇaṁ cāpi rāghavaḥ ।
aśvinoriva saubhrātraṁ tayorlokeṣu viśrutam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ८ · ३२ ॥
तस्मान्न लक्ष्मणे रामः पापं किञ्चित्करिष्यति । रामस्तु भरते पापं कुर्यादिति न सं शयः ॥

tasmānna lakṣmaṇe rāmaḥ pāpaṁ kiñcitkariṣyati ।
rāmastu bharate pāpaṁ kuryāditi na saṁ śayaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ८ · ३३ ॥
तस्माद्राजगृहादेव वनं गच्छतु ते सुतः । एतद्धि रोचते मह्यं भृशं चापि हितं तव ॥

tasmādrājagṛhādeva vanaṁ gacchatu te sutaḥ ।
etaddhi rocate mahyaṁ bhṛśaṁ cāpi hitaṁ tava ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ८ · ३४ ॥
एवं ते ज्ञातिपक्षस्य श्रेयश्चैव भविष्यति । यदि चेद्भरतो धर्मात्पित्र्यं राज्यमवाप्स्यति ॥

evaṁ te jñātipakṣasya śreyaścaiva bhaviṣyati ।
yadi cedbharato dharmātpitryaṁ rājyamavāpsyati ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ८ · ३५ ॥
स ते सुखोचितो बालो रामस्य सहजो रिपुः । समृद्धार्थस्य नष्टार्थो जीविष्यति कथं वशे ॥

sa te sukhocito bālo rāmasya sahajo ripuḥ ।
samṛddhārthasya naṣṭārtho jīviṣyati kathaṁ vaśe ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ८ · ३६ ॥
अभिद्रुतमिवारण्ये सिंहेन गजयूथपम् । प्रच्छाद्यमानं रामेण भरतं त्रातुमर्हसि ॥

abhidrutamivāraṇye siṁhena gajayūthapam ।
pracchādyamānaṁ rāmeṇa bharataṁ trātumarhasi ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ८ · ३७ ॥
दर्पान्निराकृता पूर्वं त्वया सौभाग्यवत्तया । राममाता सपत्नी ते कथं वैरं न शातयेत् ॥

darpānnirākṛtā pūrvaṁ tvayā saubhāgyavattayā ।
rāmamātā sapatnī te kathaṁ vairaṁ na śātayet ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ८ · ३८ ॥
यदा हि रामः पृथिवीमवाप्स्यति । प्रभूतरत्नाकरशैलपत्तनाम् । तदा गमिष्यस्यशुभं पराभवं । सहैव दीना भरतेन भामिनि ॥

yadā hi rāmaḥ pṛthivīmavāpsyati ।
prabhūtaratnākaraśailapattanām ।
tadā gamiṣyasyaśubhaṁ parābhavaṁ ।
sahaiva dīnā bharatena bhāmini ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ८ · ३९ ॥
यदा हि रामः पृथिवीमवाप्स्यति । ध्रुवं प्रणष्टो भरतो भविष्यति । अतो हि संचिन्तय राज्यमात्मजे । पर्स्य चैवाद्य विवासकारणम् ॥

yadā hi rāmaḥ pṛthivīmavāpsyati ।
dhruvaṁ praṇaṣṭo bharato bhaviṣyati ।
ato hi saṁcintaya rājyamātmaje ।
parsya caivādya vivāsakāraṇam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.