वाल्मीकि रामायणम् · अयोध्याकाण्डम्Ayodhyā Kāṇḍa

अयोध्याकाण्डम्Ayodhyā Kāṇḍa

सर्गः ६७ · ३८ श्लोकाःSarga 67 · 38 ślokas
अशोधित पाठ · unverified — गीताप्रेस शोधन शेष
॥ २ · ६७ · १ ॥
आक्रन्दितनिरानन्दा सास्रकम्ठजनाविला । आयोध्यायामतितता सा व्यतीयाय शर्वरी ॥

ākranditanirānandā sāsrakamṭhajanāvilā ।
āyodhyāyāmatitatā sā vyatīyāya śarvarī ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ६७ · २ ॥
व्यतीतायाम् तु शर्वर्याम् आदित्यस्य उदये ततः । समेत्य राज कर्तारः सभाम् ईयुर् द्विजातयः ॥

vyatītāyām tu śarvaryām ādityasya udaye tataḥ ।
sametya rāja kartāraḥ sabhām īyur dvijātayaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ६७ · ३ ॥
मार्कण्डेयो अथ मौद्गल्यो वामदेवः काश्यपः । कात्ययनो गौतमः जाबालिः महा यशाः ॥

mārkaṇḍeyo atha maudgalyo vāmadevaḥ ca kāśyapaḥ ।
kātyayano gautamaḥ ca jābāliḥ ca mahā yaśāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ६७ · ४ ॥
एते द्विजाः सह अमात्यैः पृथग् वाचम् उदीरयन् । वसिष्ठम् एव अभिमुखाः श्रेष्ठः राज पुरोहितम् ॥

ete dvijāḥ saha amātyaiḥ pṛthag vācam udīrayan ।
vasiṣṭham eva abhimukhāḥ śreṣṭhaḥ rāja purohitam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ६७ · ५ ॥
अतीता शर्वरी दुह्खम् या नो वर्ष शत उपमा । अस्मिन् पन्चत्वम् आपन्ने पुत्र शोकेन पार्थिवे ॥

atītā śarvarī duhkham yā no varṣa śata upamā ।
asmin pancatvam āpanne putra śokena pārthive ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ६७ · ६ ॥
स्वर् गतः महा राजो रामः अरण्यम् आश्रितः । लक्ष्मणः अपि तेजस्वी रामेण एव गतः सह ॥

svar gataḥ ca mahā rājo rāmaḥ ca araṇyam āśritaḥ ।
lakṣmaṇaḥ ca api tejasvī rāmeṇa eva gataḥ saha ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ६७ · ७ ॥
उभौ भरत शत्रुघ्नौ क्केकयेषु परम् तपौ । पुरे राज गृहे रम्ये मातामह निवेशने ॥

ubhau bharata śatrughnau kkekayeṣu param tapau ।
pure rāja gṛhe ramye mātāmaha niveśane ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ६७ · ८ ॥
इक्ष्वाकूणाम् इह अद्य एव कश्चित् राजा विधीयताम् । अराजकम् हि नो राष्ट्रम् विनाशम् अवाप्नुयात् ॥

ikṣvākūṇām iha adya eva kaścit rājā vidhīyatām ।
arājakam hi no rāṣṭram na vināśam avāpnuyāt ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ६७ · ९ ॥
अराजले जन पदे विद्युन् माली महा स्वनः । अभिवर्षति पर्जन्यो महीम् दिव्येन वारिणा ॥

na arājale jana pade vidyun mālī mahā svanaḥ ।
abhivarṣati parjanyo mahīm divyena vāriṇā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ६७ · १० ॥
अराजके जन पदे बीज मुष्टिः प्रकीर्यते । अराकके पितुः पुत्रः भार्या वा वर्तते वशे ॥

na arājake jana pade bīja muṣṭiḥ prakīryate ।
na arākake pituḥ putraḥ bhāryā vā vartate vaśe ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ६७ · ११ ॥
अराजके धनम् अस्ति अस्ति भार्या अपि अराजके । इदम् अत्याहितम् अन्यत् कुतः सत्यम् अराजके ॥

arājake dhanam na asti na asti bhāryā api arājake ।
idam atyāhitam ca anyat kutaḥ satyam arājake ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ६७ · १२ ॥
अराजके जन पदे कारयन्ति सभाम् नराः । उद्यानानि रम्याणि हृष्टाः पुण्य गृहाणि च ॥

na arājake jana pade kārayanti sabhām narāḥ ।
udyānāni ca ramyāṇi hṛṣṭāḥ puṇya gṛhāṇi ca ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ६७ · १३ ॥
अराजके जन पदे यज्ञ शीला द्विजातयः । सत्राणि अन्वासते दान्ता ब्राह्मणाः सम्शित व्रताः ॥

na arājake jana pade yajña śīlā dvijātayaḥ ।
satrāṇi anvāsate dāntā brāhmaṇāḥ samśita vratāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ६७ · १४ ॥
अराजके जनपदे महायज्ञेषु यज्वनः । ब्राह्मणा वसुसम्पन्ना विसृजन्त्याप्तदक्षिणाः ॥

na arājake janapade mahāyajñeṣu yajvanaḥ ।
brāhmaṇā vasusampannā visṛjantyāptadakṣiṇāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ६७ · १५ ॥
अराजके जन पदे प्रभूत नट नर्तकाः । उत्सवाः समाजाः वर्धन्ते राष्ट्र वर्धनाः ॥

na arājake jana pade prabhūta naṭa nartakāḥ ।
utsavāḥ ca samājāḥ ca vardhante rāṣṭra vardhanāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ६७ · १६ ॥
अरजके जन पदे सिद्ध अर्था व्यवहारिणः । कथाभिर् अनुरज्यन्ते कथा शीलाः कथा प्रियैः ॥

na arajake jana pade siddha arthā vyavahāriṇaḥ ।
kathābhir anurajyante kathā śīlāḥ kathā priyaiḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ६७ · १७ ॥
अराजके जनपदे उद्यानानि समागताः । सायाह्ने क्रीडितुम् यान्ति कुमार्यो हेमभूषिताः ॥

na arājake janapade udyānāni samāgatāḥ ।
sāyāhne krīḍitum yānti kumāryo hemabhūṣitāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ६७ · १८ ॥
अराजके जन पदे वाहनैः शीघ्र गामिभिः । नरा निर्यान्ति अरण्यानि नारीभिः सह कामिनः ॥

na arājake jana pade vāhanaiḥ śīghra gāmibhiḥ ।
narā niryānti araṇyāni nārībhiḥ saha kāminaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ६७ · १९ ॥
अराकजे जन पदे धनवन्तः सुरक्षिताः । शेरते विवृत द्वाराः कृषि गो रक्ष जीविनः ॥

na arākaje jana pade dhanavantaḥ surakṣitāḥ ।
śerate vivṛta dvārāḥ kṛṣi go rakṣa jīvinaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ६७ · २० ॥
अराजके जनपदे बद्दघण्टा विषाणीनः । आटन्ति राजमार्गेषु कुञ्जराः षष्टिहायनाः ॥

na arājake janapade baddaghaṇṭā viṣāṇīnaḥ ।
āṭanti rājamārgeṣu kuñjarāḥ ṣaṣṭihāyanāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ६७ · २१ ॥
अराजके जनपदे शरान् सम्ततमस्यताम् । श्रूयते तलनिर्घोष इष्वस्त्राणामुपासने ॥

na arājake janapade śarān samtatamasyatām ।
śrūyate talanirghoṣa iṣvastrāṇāmupāsane ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ६७ · २२ ॥
अराजके जन पदे वणिजो दूर गामिनः । गच्चन्ति क्षेमम् अध्वानम् बहु पुण्य समाचिताः ॥

na arājake jana pade vaṇijo dūra gāminaḥ ।
gaccanti kṣemam adhvānam bahu puṇya samācitāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ६७ · २३ ॥
अराजके जन पदे चरति एक चरः वशी । भावयन्न् आत्मना आत्मानम् यत्र सायम् गृहो मुनिः ॥

na arājake jana pade carati eka caraḥ vaśī ।
bhāvayann ātmanā ātmānam yatra sāyam gṛho muniḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ६७ · २४ ॥
अराजके जन पदे योग क्षेमम् प्रवर्तते । अपि अराजके सेना शत्रून् विषहते युधि ॥

na arājake jana pade yoga kṣemam pravartate ।
na ca api arājake senā śatrūn viṣahate yudhi ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ६७ · २५ ॥
अराजके जनपदे हृष्टैः परमवाजिभिः । नराः सम्यान्ति सहसा रथैश्च परिमण्डिताः ॥

na arājake janapade hṛṣṭaiḥ paramavājibhiḥ ।
narāḥ samyānti sahasā rathaiśca parimaṇḍitāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ६७ · २६ ॥
अराजके जनपदे नराः शास्त्रविशारदाः । सम्पदन्तोऽवतिष्ठन्ते वनेषूपवनेषु च ॥

na arājake janapade narāḥ śāstraviśāradāḥ ।
sampadanto'vatiṣṭhante vaneṣūpavaneṣu ca ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ६७ · २७ ॥
अराजके जनपदे माल्यमोदकदक्षिणाः । देवताभ्यर्चनार्थय कल्प्यन्ते नियतैर्जनैः ॥

na arājake janapade mālyamodakadakṣiṇāḥ ।
devatābhyarcanārthaya kalpyante niyatairjanaiḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ६७ · २८ ॥
अराजके जनपदे चन्दनागुरुरूषिताः । राजपुत्रा विराजन्ते वसन्त इव शाखिनः ॥

na arājake janapade candanāgururūṣitāḥ ।
rājaputrā virājante vasanta iva śākhinaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ६७ · २९ ॥
यथा हि अनुदका नद्यो यथा वा अपि अतृणम् वनम् । अगोपाला यथा गावः तथा राष्ट्रम् अराजकम् ॥

yathā hi anudakā nadyo yathā vā api atṛṇam vanam ।
agopālā yathā gāvaḥ tathā rāṣṭram arājakam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ६७ · ३० ॥
ध्वजो रथस्य प्रज्ञानम् धूमो ज्ञानम् विभावसोः । तेषाम् यो नो ध्वजो राज देवत्वमितो गतः ॥

dhvajo rathasya prajñānam dhūmo jñānam vibhāvasoḥ ।
teṣām yo no dhvajo rāja sa devatvamito gataḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ६७ · ३१ ॥
अराजके जन पदे स्वकम् भवति कस्यचित् । मत्स्याइव नरा नित्यम् भक्षयन्ति परस्परम् ॥

na arājake jana pade svakam bhavati kasyacit ।
matsyāiva narā nityam bhakṣayanti parasparam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ६७ · ३२ ॥
येहि सम्भिन्न मर्यादा नास्तिकाः चिन्न सम्शयाः । ते अपि भावाय कल्पन्ते राज दण्ड निपीडिताः ॥

yehi sambhinna maryādā nāstikāḥ cinna samśayāḥ ।
te api bhāvāya kalpante rāja daṇḍa nipīḍitāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ६७ · ३३ ॥
यथा दृष्टिः शरीरस्य नित्यमेवप्रवर्तते । तथा नरेन्द्रो राष्ट्रस्य प्रभवः सत्यधर्मयोः ॥

yathā dṛṣṭiḥ śarīrasya nityamevapravartate ।
tathā narendro rāṣṭrasya prabhavaḥ satyadharmayoḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ६७ · ३४ ॥
राजा सत्यम् धर्मश्च राजा कुलवताम् कुलम् । राजा माता पिता चैव राजा हितकरो नृणाम् ॥

rājā satyam ca dharmaśca rājā kulavatām kulam ।
rājā mātā pitā caiva rājā hitakaro nṛṇām ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ६७ · ३५ ॥
यमो वैश्रवणः शक्रो वरुणश्च महाबलः । विशेष्यन्ते नरेन्द्रेण वृत्तेन महाता ततः ॥

yamo vaiśravaṇaḥ śakro varuṇaśca mahābalaḥ ।
viśeṣyante narendreṇa vṛttena mahātā tataḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ६७ · ३६ ॥
अहो तमैव इदम् स्यान् प्रज्ञायेत किम्चन । राजा चेन् भवेन् लोके विभजन् साध्व् असाधुनी ॥

aho tamaiva idam syān na prajñāyeta kimcana ।
rājā cen na bhaven loke vibhajan sādhv asādhunī ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ६७ · ३७ ॥
जीवति अपि महा राजे तव एव वचनम् वयम् । अतिक्रमामहे सर्वे वेलाम् प्राप्य इव सागरः ॥

jīvati api mahā rāje tava eva vacanam vayam ।
na atikramāmahe sarve velām prāpya iva sāgaraḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ६७ · ३८ ॥
नः समीक्ष्य द्विज वर्य वृत्तम् । नृपम् विना राज्यम् अरण्य भूतम् । कुमारम् इक्ष्वाकु सुतम् वदान्यम् । त्वम् एव राजानम् इह अभिषिन्चय ॥

sa naḥ samīkṣya dvija varya vṛttam ।
nṛpam vinā rājyam araṇya bhūtam ।
kumāram ikṣvāku sutam vadānyam ।
tvam eva rājānam iha abhiṣincaya ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.