वाल्मीकि रामायणम् · अयोध्याकाण्डम्Ayodhyā Kāṇḍa

अयोध्याकाण्डम्Ayodhyā Kāṇḍa

सर्गः ६६ · २९ श्लोकाःSarga 66 · 29 ślokas
अशोधित पाठ · unverified — गीताप्रेस शोधन शेष
॥ २ · ६६ · १ ॥
तम् अग्निम् इव सम्शान्तम् अम्बु हीनम् इव अर्णवम् । हतप्रभम् इव आदित्यम् स्वर्गथम् प्रेक्ष्य भूमिपम् ॥

tam agnim iva samśāntam ambu hīnam iva arṇavam ।
hataprabham iva ādityam svargatham prekṣya bhūmipam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ६६ · २ ॥
कौसल्या बाष्प पूर्ण अक्षी विविधम् शोक कर्शिता । उपगृह्य शिरः राज्ञः कैकेयीम् प्रत्यभाषत ॥

kausalyā bāṣpa pūrṇa akṣī vividham śoka karśitā ।
upagṛhya śiraḥ rājñaḥ kaikeyīm pratyabhāṣata ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ६६ · ३ ॥
सकामा भव कैकेयि भुन्क्ष्व राज्यम् अकण्टकम् । त्यक्त्वा राजानम् एक अग्रा नृशम्से दुष्ट चारिणि ॥

sakāmā bhava kaikeyi bhunkṣva rājyam akaṇṭakam ।
tyaktvā rājānam eka agrā nṛśamse duṣṭa cāriṇi ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ६६ · ४ ॥
विहाय माम् गतः रामः भर्ता स्वर् गतः मम । विपथे सार्थ हीना इव अहम् जीवितुम् उत्सहे ॥

vihāya mām gataḥ rāmaḥ bhartā ca svar gataḥ mama ।
vipathe sārtha hīnā iva na aham jīvitum utsahe ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ६६ · ५ ॥
भर्तारम् तम् परित्यज्य का स्त्री दैवतम् आत्मनः । इच्चेज् जीवितुम् अन्यत्र कैकेय्याः त्यक्त धर्मणः ॥

bhartāram tam parityajya kā strī daivatam ātmanaḥ ।
iccej jīvitum anyatra kaikeyyāḥ tyakta dharmaṇaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ६६ · ६ ॥
लुब्धो बुध्यते दोषान् किम् पाकम् इव भक्षयन् । कुब्जा निमित्तम् कैकेय्या राघवाणान् कुलम् हतम् ॥

na lubdho budhyate doṣān kim pākam iva bhakṣayan ।
kubjā nimittam kaikeyyā rāghavāṇān kulam hatam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ६६ · ७ ॥
अनियोगे नियुक्तेन राज्ञा रामम् विवासितम् । सभार्यम् जनकः श्रुत्वा पतितप्स्यति अहम् यथा ॥

aniyoge niyuktena rājñā rāmam vivāsitam ।
sabhāryam janakaḥ śrutvā patitapsyati aham yathā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ६६ · ८ ॥
मामनाथाम् विधवाम् नाद्य जानाति धार्मिकः । रामः कमल पत्र अक्षो जीव नाशम् इतः गतः ॥

sa māmanāthām vidhavām nādya jānāti dhārmikaḥ ।
rāmaḥ kamala patra akṣo jīva nāśam itaḥ gataḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ६६ · ९ ॥
विदेह राजस्य सुता तहा सीता तपस्विनी । दुह्खस्य अनुचिता दुह्खम् वने पर्युद्विजिष्यति ॥

videha rājasya sutā tahā sītā tapasvinī ।
duhkhasya anucitā duhkham vane paryudvijiṣyati ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ६६ · १० ॥
नदताम् भीम घोषाणाम् निशासु मृग पक्षिणाम् । निशम्य नूनम् सम्स्त्रस्ता राघवम् सम्श्रयिष्यति ॥

nadatām bhīma ghoṣāṇām niśāsu mṛga pakṣiṇām ।
niśamya nūnam samstrastā rāghavam samśrayiṣyati ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ६६ · ११ ॥
वृद्धः चैव अल्प पुत्रः वैदेहीम् अनिचिन्तयन् । सो अपि शोक समाविष्टः ननु त्यक्ष्यति जीवितम् ॥

vṛddhaḥ caiva alpa putraḥ ca vaidehīm anicintayan ।
so api śoka samāviṣṭaḥ nanu tyakṣyati jīvitam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ६६ · १२ ॥
साहमद्यैव दिष्टान्तम् गमिष्यामि पतिव्रता । इदम् शरीरमालिङ्ग्य प्रवेक्ष्यामि हुताशनम् ॥

sāhamadyaiva diṣṭāntam gamiṣyāmi pativratā ।
idam śarīramāliṅgya pravekṣyāmi hutāśanam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ६६ · १३ ॥
ताम् ततः सम्परिष्वज्य विलपन्तीम् तपस्विनीम् । व्यपनिन्युः सुदुह्ख आर्ताम् कौसल्याम् व्यावहारिकाः ॥

tām tataḥ sampariṣvajya vilapantīm tapasvinīm ।
vyapaninyuḥ suduhkha ārtām kausalyām vyāvahārikāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ६६ · १४ ॥
तैल द्रोण्याम् अथ अमात्याः सम्वेश्य जगती पतिम् । राज्ञः सर्वाणि अथ आदिष्टाः चक्रुः कर्माणि अनन्तरम् ॥

taila droṇyām atha amātyāḥ samveśya jagatī patim ।
rājñaḥ sarvāṇi atha ādiṣṭāḥ cakruḥ karmāṇi anantaram ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ६६ · १५ ॥
तु सम्कलनम् राज्ञो विना पुत्रेण मन्त्रिणः । सर्वज्ञाः कर्तुम् ईषुस् ते ततः रक्षन्ति भूमिपम् ॥

na tu samkalanam rājño vinā putreṇa mantriṇaḥ ।
sarvajñāḥ kartum īṣus te tataḥ rakṣanti bhūmipam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ६६ · १६ ॥
तैल द्रोण्याम् तु सचिवैः शायितम् तम् नर अधिपम् । हा मृतः अयम् इति ज्ञात्वा स्त्रियः ताः पर्यदेवयन् ॥

taila droṇyām tu sacivaiḥ śāyitam tam nara adhipam ।
hā mṛtaḥ ayam iti jñātvā striyaḥ tāḥ paryadevayan ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ६६ · १७ ॥
बाहून् उद्यम्य कृपणा नेत्र प्रस्रवणैः मुखैः । रुदन्त्यः शोक सम्तप्ताः कृपणम् पर्यदेवयन् ॥

bāhūn udyamya kṛpaṇā netra prasravaṇaiḥ mukhaiḥ ।
rudantyaḥ śoka samtaptāḥ kṛpaṇam paryadevayan ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ६६ · १८ ॥
हा महाराज रामेण सततम् प्रियवादिना । विहीनाः सत्यसन्धेन किमर्थम् विजहासि नः ॥

hā mahārāja rāmeṇa satatam priyavādinā ।
vihīnāḥ satyasandhena kimartham vijahāsi naḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ६६ · १९ ॥
कैकेय्या दुष्टभावाया राघवेण वियोजिताः । कथम् पतिघ्न्या वत्स्यामः समीपे विधवा वयम् ॥

kaikeyyā duṣṭabhāvāyā rāghaveṇa viyojitāḥ ।
katham patighnyā vatsyāmaḥ samīpe vidhavā vayam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ६६ · २० ॥
हि नाथः सदास्माकम् तव प्रभुरात्मवान् । वनम् रामो गतः श्रीमान् विहाय नृपतिश्रियम् ॥

sa hi nāthaḥ sadāsmākam tava ca prabhurātmavān ।
vanam rāmo gataḥ śrīmān vihāya nṛpatiśriyam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ६६ · २१ ॥
त्वया तेन वीरेण विना व्यसनमोहिताः । कथम् वयम् निवत्स्यामः कैकेय्या विदूषिताः ॥

tvayā tena ca vīreṇa vinā vyasanamohitāḥ ।
katham vayam nivatsyāmaḥ kaikeyyā ca vidūṣitāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ६६ · २२ ॥
यया तु राजा रामश्च लक्ष्मणश्च महाबलः । सीतया सह सम्त्य्क्ताः सा कमन्यम् हास्यति ॥

yayā tu rājā rāmaśca lakṣmaṇaśca mahābalaḥ ।
sītayā saha samtyktāḥ sā kamanyam na hāsyati ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ६६ · २३ ॥
ता बाष्पेण सम्वीताः शोकेन विपुलेन च । व्यवेष्टन्त निरानन्दा राघवस्य वरस्त्रीयः ॥

tā bāṣpeṇa ca samvītāḥ śokena vipulena ca ।
vyaveṣṭanta nirānandā rāghavasya varastrīyaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ६६ · २४ ॥
निशा नक्षत्र हीना इव स्त्री इव भर्तृ विवर्जिता । पुरी अराजत अयोध्या हीना राज्ञा महात्मना ॥

niśā nakṣatra hīnā iva strī iva bhartṛ vivarjitā ।
purī na arājata ayodhyā hīnā rājñā mahātmanā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ६६ · २५ ॥
बाष्प पर्याकुल जना हाहा भूत कुल अन्गना । शून्य चत्वर वेश्म अन्ता बभ्राज यथा पुरम् ॥

bāṣpa paryākula janā hāhā bhūta kula anganā ।
śūnya catvara veśma antā na babhrāja yathā puram ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ६६ · २६ ॥
गत प्रभा द्यौर् इव भास्करम् विना । व्यपेत नक्षत्र गणा इव शर्वरी । निवृत्तचारः सहसा गतो रविः । प्रवृत्तचारा राजनी ह्युपस्थिता ॥

gata prabhā dyaur iva bhāskaram vinā ।
vyapeta nakṣatra gaṇā iva śarvarī ।
nivṛttacāraḥ sahasā gato raviḥ ।
pravṛttacārā rājanī hyupasthitā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ६६ · २७ ॥
ऋते तु पुत्राद्दहनम् महीपते । र्नरोचयन्ते सुहृदः समागताः । इतीव तस्मिन् शयने न्यवेशय । न्विचिन्त्य राजानमचिन्त्य दर्शनम् ॥

ṛte tu putrāddahanam mahīpate ।
rnarocayante suhṛdaḥ samāgatāḥ ।
itīva tasmin śayane nyaveśaya ।
nvicintya rājānamacintya darśanam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ६६ · २८ ॥
गतप्रभा द्यौरिव भास्करम् विना । व्यपेतनक्षत्रगणेव शर्वरी । पुरी बभासे रहिता मह आत्मना । अस्र कण्ठ आकुल मार्ग चत्वरा ॥

gataprabhā dyauriva bhāskaram vinā ।
vyapetanakṣatragaṇeva śarvarī ।
purī babhāse rahitā maha ātmanā ।
na ca asra kaṇṭha ākula mārga catvarā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ६६ · २९ ॥
नराः नार्यः समेत्य सम्घशो । विगर्हमाणा भरतस्य मातरम् । तदा नगर्याम् नर देव सम्क्षये । बभूवुर् आर्ता शर्म लेभिरे ॥

narāḥ ca nāryaḥ ca sametya samghaśo ।
vigarhamāṇā bharatasya mātaram ।
tadā nagaryām nara deva samkṣaye ।
babhūvur ārtā na ca śarma lebhire ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.