वाल्मीकि रामायणम् · अयोध्याकाण्डम्Ayodhyā Kāṇḍa

अयोध्याकाण्डम्Ayodhyā Kāṇḍa

सर्गः ६२ · २१ श्लोकाःSarga 62 · 21 ślokas
अशोधित पाठ · unverified — गीताप्रेस शोधन शेष
॥ २ · ६२ · १ ॥
एवम् तु क्रुद्धया राजा राम मात्रा सशोकया । श्रावितः परुषम् वाक्यम् चिन्तयाम् आस दुह्खितः ॥

evam tu kruddhayā rājā rāma mātrā saśokayā ।
śrāvitaḥ paruṣam vākyam cintayām āsa duhkhitaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ६२ · २ ॥
चिन्तयित्वा नृपो मुमोह व्याकुलेन्द्रियः । अथ दीर्घेण कालेन सम्ज्ञामाप परतपः ॥

cintayitvā sa ca nṛpo mumoha vyākulendriyaḥ ।
atha dīrgheṇa kālena samjñāmāpa paratapaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ६२ · ३ ॥
सम्ज्ञाअमुपलब्यैव दीर्घमुष्णम् निःससन् । कौसल्याम् पार्श्वतो दृष्ट्वा ततश्चिन्तामुपागमत् ॥

sa samjñāamupalabyaiva dīrghamuṣṇam ca niḥsasan ।
kausalyām pārśvato dṛṣṭvā tataścintāmupāgamat ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ६२ · ४ ॥
तस्य चिन्तयमानस्य प्रत्यभात् कर्म दुष्कृतम् । यद् अनेन कृतम् पूर्वम् अज्ञानात् शब्द वेधिना ॥

tasya cintayamānasya pratyabhāt karma duṣkṛtam ।
yad anena kṛtam pūrvam ajñānāt śabda vedhinā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ६२ · ५ ॥
अमनाः तेन शोकेन राम शोकेन प्रभुः । द्वाभ्यामपि महाराजः शोकाब्यामभितप्यतो ॥

amanāḥ tena śokena rāma śokena ca prabhuḥ ।
dvābhyāmapi mahārājaḥ śokābyāmabhitapyato ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ६२ · ६ ॥
दह्यमानः तु शोकाभ्याम् कौसल्याम् आह भू पतिः । वेपमानोऽञ्जलिम् कृत्वा प्रसादर्तमवाङ्मुखः ॥

dahyamānaḥ tu śokābhyām kausalyām āha bhū patiḥ ।
vepamāno'ñjalim kṛtvā prasādartamavāṅmukhaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ६२ · ७ ॥
प्रसादये त्वाम् कौसल्ये रचितः अयम् मया अन्जलिः । वत्सला आनृशम्सा त्वम् हि नित्यम् परेष्व् अपि ॥

prasādaye tvām kausalye racitaḥ ayam mayā anjaliḥ ।
vatsalā ca ānṛśamsā ca tvam hi nityam pareṣv api ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ६२ · ८ ॥
भर्ता तु खलु नारीणाम् गुणवान् निर्गुणो अपि वा । धर्मम् विमृशमानानाम् प्रत्यक्षम् देवि दैवतम् ॥

bhartā tu khalu nārīṇām guṇavān nirguṇo api vā ।
dharmam vimṛśamānānām pratyakṣam devi daivatam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ६२ · ९ ॥
सा त्वम् धर्म परा नित्यम् दृष्ट लोक पर अवर । अर्हसे विप्रियम् वक्तुम् दुह्खिता अपि सुदुह्खितम् ॥

sā tvam dharma parā nityam dṛṣṭa loka para avara ।
na arhase vipriyam vaktum duhkhitā api suduhkhitam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ६२ · १० ॥
तत् वाक्यम् करुणम् राज्ञः श्रुत्वा दीनस्य भाषितम् । कौसल्या व्यसृजद् बाष्पम् प्रणाली इव नव उदकम् ॥

tat vākyam karuṇam rājñaḥ śrutvā dīnasya bhāṣitam ।
kausalyā vyasṛjad bāṣpam praṇālī iva nava udakam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ६२ · ११ ॥
मूद्र्ह्नि बद्ध्वा रुदती राज्ञः पद्मम् इव अन्जलिम् । सम्भ्रमात् अब्रवीत् त्रस्ता त्वरमाण अक्षरम् वचः ॥

sa mūdrhni baddhvā rudatī rājñaḥ padmam iva anjalim ।
sambhramāt abravīt trastā tvaramāṇa akṣaram vacaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ६२ · १२ ॥
प्रसीद शिरसा याचे भूमौ निततिता अस्मि ते । याचिता अस्मि हता देव हन्तव्या अहम् हि त्वया ॥

prasīda śirasā yāce bhūmau nitatitā asmi te ।
yācitā asmi hatā deva hantavyā aham na hi tvayā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ६२ · १३ ॥
एषा हि सा स्त्री भवति श्लाघनीयेन धीमता । उभयोः लोकयोः वीर पत्या या सम्प्रसाद्यते ॥

na eṣā hi sā strī bhavati ślāghanīyena dhīmatā ।
ubhayoḥ lokayoḥ vīra patyā yā samprasādyate ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ६२ · १४ ॥
जानामि धर्मम् धर्मज्ञ त्वाम् जाने सत्यवादिनम् । पुत्र शोक आर्तया तत् तु मया किम् अपि भाषितम् ॥

jānāmi dharmam dharmajña tvām jāne satyavādinam ।
putra śoka ārtayā tat tu mayā kim api bhāṣitam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ६२ · १५ ॥
शोको नाशयते धैर्यम् शोको नाशयते श्रुतम् । शोको नाशयते सर्वम् अस्ति शोक समः रिपुः ॥

śoko nāśayate dhairyam śoko nāśayate śrutam ।
śoko nāśayate sarvam na asti śoka samaḥ ripuḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ६२ · १६ ॥
शक्यम् आपतितः सोढुम् प्रहरः रिपु हस्ततः । सोढुम् आपतितः शोकः सुसूक्ष्मः अपि शक्यते ॥

śakyam āpatitaḥ soḍhum praharaḥ ripu hastataḥ ।
soḍhum āpatitaḥ śokaḥ susūkṣmaḥ api na śakyate ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ६२ · १७ ॥
दर्मज्ञाः श्रुतिमन्तोऽपि चिन्नधर्मार्थसम्शयाः । यतयो वीर मुह्यन्ति शोकसम्मूढचेतसः ॥

darmajñāḥ śrutimanto'pi cinnadharmārthasamśayāḥ ।
yatayo vīra muhyanti śokasammūḍhacetasaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ६२ · १८ ॥
वन वासाय रामस्य पन्च रात्रः अद्य गण्यते । यः शोक हत हर्षायाः पन्च वर्ष उपमः मम ॥

vana vāsāya rāmasya panca rātraḥ adya gaṇyate ।
yaḥ śoka hata harṣāyāḥ panca varṣa upamaḥ mama ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ६२ · १९ ॥
तम् हि चिन्तयमानायाः शोको अयम् हृदि वर्धते । अदीनाम् इव वेगेन समुद्र सलिलम् महत् ॥

tam hi cintayamānāyāḥ śoko ayam hṛdi vardhate ।
adīnām iva vegena samudra salilam mahat ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ६२ · २० ॥
एवम् हि कथयन्त्याः तु कौसल्यायाः शुभम् वचः । मन्द रश्मिर् अभूत् सुर्यो रजनी अभ्यवर्तत ॥

evam hi kathayantyāḥ tu kausalyāyāḥ śubham vacaḥ ।
manda raśmir abhūt suryo rajanī ca abhyavartata ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ६२ · २१ ॥
तथ प्रह्लादितः वाक्यैः देव्या कौसल्यया नृपः । शोकेन समाक्रान्तः निद्राया वशम् एयिवान् ॥

tatha prahlāditaḥ vākyaiḥ devyā kausalyayā nṛpaḥ ।
śokena ca samākrāntaḥ nidrāyā vaśam eyivān ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.