वाल्मीकि रामायणम् · अयोध्याकाण्डम्Ayodhyā Kāṇḍa

अयोध्याकाण्डम्Ayodhyā Kāṇḍa

सर्गः ६१ · २७ श्लोकाःSarga 61 · 27 ślokas
अशोधित पाठ · unverified — गीताप्रेस शोधन शेष
॥ २ · ६१ · १ ॥
वनम् गते धर्म परे रामे रमयताम् वरे । कौसल्या रुदती स्वार्ता भर्तारम् इदम् अब्रवीत् ॥

vanam gate dharma pare rāme ramayatām vare ।
kausalyā rudatī svārtā bhartāram idam abravīt ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ६१ · २ ॥
यद्यपि त्रिषु लोकेषु प्रथितम् ते मयद् यशः । सानुक्रोशो वदान्यः प्रिय वादी राघवः ॥

yadyapi triṣu lokeṣu prathitam te mayad yaśaḥ ।
sānukrośo vadānyaḥ ca priya vādī ca rāghavaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ६१ · ३ ॥
कथम् नर वर श्रेष्ठ पुत्रौ तौ सह सीतया । दुह्खितौ सुख सम्वृद्धौ वने दुह्खम् सहिष्यतः ॥

katham nara vara śreṣṭha putrau tau saha sītayā ।
duhkhitau sukha samvṛddhau vane duhkham sahiṣyataḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ६१ · ४ ॥
सा नूनम् तरुणी श्यामा सुकुमारी सुख उचिता । कथम् उष्णम् शीतम् मैथिली प्रसहिष्यते ॥

sā nūnam taruṇī śyāmā sukumārī sukha ucitā ।
katham uṣṇam ca śītam ca maithilī prasahiṣyate ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ६१ · ५ ॥
भुक्त्वा अशनम् विशाल अक्षी सूप दम्श अन्वितम् शुभम् । वन्यम् नैवारम् आहारम् कथम् सीता उपभोक्ष्यते ॥

bhuktvā aśanam viśāla akṣī sūpa damśa anvitam śubham ।
vanyam naivāram āhāram katham sītā upabhokṣyate ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ६१ · ६ ॥
गीत वादित्र निर्घोषम् श्रुत्वा शुभम् अनिन्दिता । कथम् क्रव्य अद सिम्हानाम् शब्दम् श्रोष्यति अशोभनम् ॥

gīta vāditra nirghoṣam śrutvā śubham aninditā ।
katham kravya ada simhānām śabdam śroṣyati aśobhanam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ६१ · ७ ॥
महा इन्द्र ध्वज सम्काशः क्व नु शेते महा भुजः । भुजम् परिघ सम्काशम् उपधाय महा बलः ॥

mahā indra dhvaja samkāśaḥ kva nu śete mahā bhujaḥ ।
bhujam parigha samkāśam upadhāya mahā balaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ६१ · ८ ॥
पद्म वर्णम् सुकेश अन्तम् पद्म निह्श्वासम् उत्तमम् । कदा द्रक्ष्यामि रामस्य वदनम् पुष्कर ईक्षणम् ॥

padma varṇam sukeśa antam padma nihśvāsam uttamam ।
kadā drakṣyāmi rāmasya vadanam puṣkara īkṣaṇam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ६१ · ९ ॥
वज्र सारमयम् नूनम् हृदयम् मे सम्शयः । अपश्यन्त्या तम् यद् वै फलति इदम् सहस्रधा ॥

vajra sāramayam nūnam hṛdayam me na samśayaḥ ।
apaśyantyā na tam yad vai phalati idam sahasradhā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ६१ · १० ॥
यत्त्वया करुणम् कर्म व्यपोह्य मम बान्धवाः । निरस्ता परिधावन्ति सुखार्हः कृपणा वने ॥

yattvayā karuṇam karma vyapohya mama bāndhavāḥ ।
nirastā paridhāvanti sukhārhaḥ kṛpaṇā vane ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ६१ · ११ ॥
यदि पञ्चदशे वर्षे राघवः पुनरेष्यति । जह्याद्राज्यम् कोशम् भरतो नोपल्स्ख्यते ॥

yadi pañcadaśe varṣe rāghavaḥ punareṣyati ।
jahyādrājyam ca kośam ca bharato nopalskhyate ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ६१ · १२ ॥
भोजयन्ति किल श्राद्धे केचित्स्वनेव बान्धवान् । ततः पश्चात्समीक्षन्ते कृतकार्या द्विजर्षभान् ॥

bhojayanti kila śrāddhe kecitsvaneva bāndhavān ।
tataḥ paścātsamīkṣante kṛtakāryā dvijarṣabhān ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ६१ · १३ ॥
तत्र ये गुणवन्तश्च विद्वाम्सश्च द्विजातयः । पश्चात्तेऽभिमन्यन्ते सुधामपि सुरोपमाः ॥

tatra ye guṇavantaśca vidvāmsaśca dvijātayaḥ ।
na paścātte'bhimanyante sudhāmapi suropamāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ६१ · १४ ॥
ब्राह्मणेष्वपि तृप्तेषु पश्चाद्भोक्तुम् द्विजर्षभाः । नाभ्युपैतुमलम् प्राज्ञाः शृङ्गच्चेदमिवर्ष्भाः ॥

brāhmaṇeṣvapi tṛpteṣu paścādbhoktum dvijarṣabhāḥ ।
nābhyupaitumalam prājñāḥ śṛṅgaccedamivarṣbhāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ६१ · १५ ॥
एवम् कनीयसा भ्रात्रा भुक्तम् राज्यम् विशाम् पते । भ्राता ज्येष्ठा वरिष्ठाः किम् अर्थम् अवमम्स्यते ॥

evam kanīyasā bhrātrā bhuktam rājyam viśām pate ।
bhrātā jyeṣṭhā variṣṭhāḥ ca kim artham na avamamsyate ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ६१ · १६ ॥
परेण आहृतम् भक्ष्यम् व्याघ्रः खादितुम् इच्चति । एवम् एव नर व्याघ्रः पर लीढम् मम्स्यते ॥

na pareṇa āhṛtam bhakṣyam vyāghraḥ khāditum iccati ।
evam eva nara vyāghraḥ para līḍham na mamsyate ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ६१ · १७ ॥
हविर् आज्यम् पुरोडाशाः कुशा यूपाः खादिराः । एतानि यात यामानि कुर्वन्ति पुनर् अध्वरे ॥

havir ājyam puroḍāśāḥ kuśā yūpāḥ ca khādirāḥ ।
na etāni yāta yāmāni kurvanti punar adhvare ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ६१ · १८ ॥
तथा हि आत्तम् इदम् राज्यम् हृत साराम् सुराम् इव । अभिमन्तुम् अलम् रामः नष्ट सोमम् इव अध्वरम् ॥

tathā hi āttam idam rājyam hṛta sārām surām iva ।
na abhimantum alam rāmaḥ naṣṭa somam iva adhvaram ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ६१ · १९ ॥
एवम् विधम् असत्कारम् राघवो मर्षयिष्यति । बलवान् इव शार्दूलो बालधेर् अभिमर्शनम् ॥

na evam vidham asatkāram rāghavo marṣayiṣyati ।
balavān iva śārdūlo bāladher abhimarśanam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ६१ · २० ॥
नैतस्य सहिता लोका भयम् कुर्युर्महामृधे । अधर्मम् त्विह धर्मात्मा लोकम् धर्मेण योजयेत् ॥

naitasya sahitā lokā bhayam kuryurmahāmṛdhe ।
adharmam tviha dharmātmā lokam dharmeṇa yojayet ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ६१ · २१ ॥
नन्वसौ काञ्चनैर्बाणैर्महावीर्यो महाभुजः । युगान्त इव भूतानि सागरानपि निर्दहेत् ॥

nanvasau kāñcanairbāṇairmahāvīryo mahābhujaḥ ।
yugānta iva bhūtāni sāgarānapi nirdahet ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ६१ · २२ ॥
तादृशः सिम्ह बलो वृषभ अक्षो नर ऋषभः । स्वयम् एव हतः पित्रा जलजेन आत्मजो यथा ॥

sa tādṛśaḥ simha balo vṛṣabha akṣo nara ṛṣabhaḥ ।
svayam eva hataḥ pitrā jalajena ātmajo yathā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ६१ · २३ ॥
द्विजाति चरितः धर्मः शास्त्र दृष्टः सनातनः । यदि ते धर्म निरते त्वया पुत्रे विवासिते ॥

dvijāti caritaḥ dharmaḥ śāstra dṛṣṭaḥ sanātanaḥ ।
yadi te dharma nirate tvayā putre vivāsite ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ६१ · २४ ॥
गतिर् एवाक् पतिर् नार्या द्वितीया गतिर् आत्मजः । तृतीया ज्ञातयो राजमः चतुर्थी इह विद्यते ॥

gatir evāk patir nāryā dvitīyā gatir ātmajaḥ ।
tṛtīyā jñātayo rājamaḥ caturthī na iha vidyate ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ६१ · २५ ॥
तत्र त्वम् चैव मे अस्ति रामः वनम् आश्रितः । वनम् गन्तुम् इच्चामि सर्वथा हि हता त्वया ॥

tatra tvam caiva me na asti rāmaḥ ca vanam āśritaḥ ।
na vanam gantum iccāmi sarvathā hi hatā tvayā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ६१ · २६ ॥
हतम् त्वया राज्यम् इदम् सराष्ट्रम् । हतः तथा आत्मा सह मन्त्रिभिः च । हता सपुत्रा अस्मि हताः पौराः । सुतः भार्या तव प्रहृष्टौ ॥

hatam tvayā rājyam idam sarāṣṭram ।
hataḥ tathā ātmā saha mantribhiḥ ca ।
hatā saputrā asmi hatāḥ ca paurāḥ ।
sutaḥ ca bhāryā ca tava prahṛṣṭau ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ६१ · २७ ॥
इमाम् गिरम् दारुण शब्द सम्श्रिताम् । निशम्य राजा अपि मुमोह दुह्खितः । ततः शोकम् प्रविवेश पार्थिवः । स्वदुष्कृतम् अपि पुनः तदा अस्मरत् ॥

imām giram dāruṇa śabda samśritām ।
niśamya rājā api mumoha duhkhitaḥ ।
tataḥ sa śokam praviveśa pārthivaḥ ।
svaduṣkṛtam ca api punaḥ tadā asmarat ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.