वाल्मीकि रामायणम् · अयोध्याकाण्डम्Ayodhyā Kāṇḍa

अयोध्याकाण्डम्Ayodhyā Kāṇḍa

सर्गः ६० · २३ श्लोकाःSarga 60 · 23 ślokas
अशोधित पाठ · unverified — गीताप्रेस शोधन शेष
॥ २ · ६० · १ ॥
ततः भूत उपसृष्टा इव वेपमाना पुनः पुनः । धरण्याम् गत सत्त्वा इव कौसल्या सूतम् अब्रवीत् ॥

tataḥ bhūta upasṛṣṭā iva vepamānā punaḥ punaḥ ।
dharaṇyām gata sattvā iva kausalyā sūtam abravīt ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ६० · २ ॥
नय माम् यत्र काकुत्स्थः सीता यत्र लक्ष्मणः । तान् विना क्षणम् अपि अत्र जीवितुम् उत्सहे हि अहम् ॥

naya mām yatra kākutsthaḥ sītā yatra ca lakṣmaṇaḥ ।
tān vinā kṣaṇam api atra jīvitum na utsahe hi aham ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ६० · ३ ॥
निवर्तय रथम् शीघ्रम् दण्डकान् नय माम् अपि । अथ तान् अनुगच्चामि गमिष्यामि यम क्षयम् ॥

nivartaya ratham śīghram daṇḍakān naya mām api ।
atha tān na anugaccāmi gamiṣyāmi yama kṣayam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ६० · ४ ॥
बाष्प वेगौपहतया वाचा सज्जमानया । इदम् आश्वासयन् देवीम् सूतः प्रान्जलिर् अब्रवीत् ॥

bāṣpa vegaupahatayā sa vācā sajjamānayā ।
idam āśvāsayan devīm sūtaḥ prānjalir abravīt ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ६० · ५ ॥
त्यज शोकम् मोहम् सम्भ्रमम् दुह्खजम् तथा । व्यवधूय सम्तापम् वने वत्स्यति राघवः ॥

tyaja śokam ca moham ca sambhramam duhkhajam tathā ।
vyavadhūya ca samtāpam vane vatsyati rāghavaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ६० · ६ ॥
लक्ष्मणः अपि रामस्य पादौ परिचरन् वने । आराधयति धर्मज्ञः पर लोकम् जित इन्द्रियः ॥

lakṣmaṇaḥ ca api rāmasya pādau paricaran vane ।
ārādhayati dharmajñaḥ para lokam jita indriyaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ६० · ७ ॥
विजने अपि वने सीता वासम् प्राप्य गृहेष्व् इव । विस्रम्भम् लभते अभीता रामे सम्न्यस्त मानसा ॥

vijane api vane sītā vāsam prāpya gṛheṣv iva ।
visrambham labhate abhītā rāme samnyasta mānasā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ६० · ८ ॥
अस्या दैन्यम् कृतम् किम्चित् सुसूक्ष्मम् अपि लक्षये । उचिता इव प्रवासानाम् वैदेही प्रतिभाति मा ॥

na asyā dainyam kṛtam kimcit susūkṣmam api lakṣaye ।
ucitā iva pravāsānām vaidehī pratibhāti mā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ६० · ९ ॥
नगर उपवनम् गत्वा यथा स्म रमते पुरा । तथैव रमते सीता निर्जनेषु वनेष्व् अपि ॥

nagara upavanam gatvā yathā sma ramate purā ।
tathaiva ramate sītā nirjaneṣu vaneṣv api ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ६० · १० ॥
बाला इव रमते सीता बाल चन्द्र निभ आनना । रामा रामे हि अदीन आत्मा विजने अपि वने सती ॥

bālā iva ramate sītā bāla candra nibha ānanā ।
rāmā rāme hi adīna ātmā vijane api vane satī ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ६० · ११ ॥
तत् गतम् हृदयम् हि अस्याः तत् अधीनम् जीवितम् । अयोध्या अपि भवेत् तस्या राम हीना तथा वनम् ॥

tat gatam hṛdayam hi asyāḥ tat adhīnam ca jīvitam ।
ayodhyā api bhavet tasyā rāma hīnā tathā vanam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ६० · १२ ॥
परि पृच्चति वैदेही ग्रामामः नगराणि च । गतिम् दृष्ट्वा नदीनाम् पादपान् विविधान् अपि ॥

pari pṛccati vaidehī grāmāmaḥ ca nagarāṇi ca ।
gatim dṛṣṭvā nadīnām ca pādapān vividhān api ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ६० · १३ ॥
रामम् हि लक्ष्मनम् वापि पृष्ट्वा जानाति जानती । अयोध्याक्रोशमात्रे तु विहारमिव सम्श्रिता ॥

rāmam hi lakṣmanam vāpi pṛṣṭvā jānāti jānatī ।
ayodhyākrośamātre tu vihāramiva samśritā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ६० · १४ ॥
इदमेव स्मराम्यस्याः सहसैवोपजल्पितम् । कैकेयीसम्श्रितम् वाक्यम् नेदानीम् प्रतिभाति माम् ॥

idameva smarāmyasyāḥ sahasaivopajalpitam ।
kaikeyīsamśritam vākyam nedānīm pratibhāti mām ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ६० · १५ ॥
ध्वम्सयित्वा तु तद्वाक्यम् प्रमादात्पर्युपस्थितम् । ह्लदनम् वचनम् सूतो देव्या मधुरमब्रवीत् ॥

dhvamsayitvā tu tadvākyam pramādātparyupasthitam ।
hladanam vacanam sūto devyā madhuramabravīt ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ६० · १६ ॥
अध्वना वात वेगेन सम्भ्रमेण आतपेन च । हि गच्चति वैदेह्याः चन्द्र अम्शु सदृशी प्रभा ॥

adhvanā vāta vegena sambhrameṇa ātapena ca ।
na hi gaccati vaidehyāḥ candra amśu sadṛśī prabhā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ६० · १७ ॥
सदृशम् शत पत्रस्य पूर्ण चन्द्र उपम प्रभम् । वदनम् तत् वदान्याया वैदेह्या विकम्पते ॥

sadṛśam śata patrasya pūrṇa candra upama prabham ।
vadanam tat vadānyāyā vaidehyā na vikampate ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ६० · १८ ॥
अलक्त रस रक्त अभाव् अलक्त रस वर्जितौ । अद्य अपि चरणौ तस्याः पद्म कोश सम प्रभौ ॥

alakta rasa rakta abhāv alakta rasa varjitau ।
adya api caraṇau tasyāḥ padma kośa sama prabhau ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ६० · १९ ॥
नूपुर उद्घुष्ट हेला इव खेलम् गच्चति भामिनी । इदानीम् अपि वैदेही तत् रागा न्यस्त भूषणा ॥

nūpura udghuṣṭa helā iva khelam gaccati bhāminī ।
idānīm api vaidehī tat rāgā nyasta bhūṣaṇā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ६० · २० ॥
गजम् वा वीक्ष्य सिम्हम् वा व्याघ्रम् वा वनम् आश्रिता । आहारयति सम्त्रासम् बाहू रामस्य सम्श्रिता ॥

gajam vā vīkṣya simham vā vyāghram vā vanam āśritā ।
na āhārayati samtrāsam bāhū rāmasya samśritā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ६० · २१ ॥
शोच्याः ते आत्मा ते शोच्यो अपि जन अधिपः । इदम् हि चरितम् लोके प्रतिष्ठास्यति शाश्वतम् ॥

na śocyāḥ te na ca ātmā te śocyo na api jana adhipaḥ ।
idam hi caritam loke pratiṣṭhāsyati śāśvatam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ६० · २२ ॥
विधूय शोकम् परिहृष्ट मानसा । महर्षि याते पथि सुव्यवस्थिताः । वने रता वन्य फल अशनाः पितुः । शुभाम् प्रतिज्ञाम् परिपालयन्ति ते ॥

vidhūya śokam parihṛṣṭa mānasā ।
maharṣi yāte pathi suvyavasthitāḥ ।
vane ratā vanya phala aśanāḥ pituḥ ।
śubhām pratijñām paripālayanti te ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ६० · २३ ॥
तथा अपि सूतेन सुयुक्त वादिना । निवार्यमाणा सुत शोक कर्शिता । चैव देवी विरराम कूजितात् । प्रिय इति पुत्र इति राघव इति च ॥

tathā api sūtena suyukta vādinā ।
nivāryamāṇā suta śoka karśitā ।
na caiva devī virarāma kūjitāt ।
priya iti putra iti ca rāghava iti ca ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.