वाल्मीकि रामायणम् · अयोध्याकाण्डम्Ayodhyā Kāṇḍa

अयोध्याकाण्डम्Ayodhyā Kāṇḍa

सर्गः ५६ · ३८ श्लोकाःSarga 56 · 38 ślokas
अशोधित पाठ · unverified — गीताप्रेस शोधन शेष
॥ २ · ५६ · १ ॥
अथ रात्र्याम् व्यतीतायाम् अवसुप्तम् अनन्तरम् । प्रबोधयाम् आस शनैः लक्ष्मणम् रघु नन्दनः ॥

atha rātryām vyatītāyām avasuptam anantaram ।
prabodhayām āsa śanaiḥ lakṣmaṇam raghu nandanaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ५६ · २ ॥
सौमित्रे शृणु वन्यानाम् वल्गु व्याहरताम् स्वनम् । सम्प्रतिष्ठामहे कालः प्रस्थानस्य परम् तप ॥

saumitre śṛṇu vanyānām valgu vyāharatām svanam ।
sampratiṣṭhāmahe kālaḥ prasthānasya param tapa ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ५६ · ३ ॥
सुप्तः समये भ्रात्रा लक्ष्मणः प्रतिबोधितः । जहौ निद्राम् तन्द्रीम् प्रसक्तम् पथि श्रमम् ॥

sa suptaḥ samaye bhrātrā lakṣmaṇaḥ pratibodhitaḥ ।
jahau nidrām ca tandrīm ca prasaktam ca pathi śramam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ५६ · ४ ॥
ततौत्थाय ते सर्वे स्पृष्ट्वा नद्याः शिवम् जलम् । पन्थानम् ऋषिणा उद्दिष्टम् चित्र कूटस्य तम् ययुः ॥

tatautthāya te sarve spṛṣṭvā nadyāḥ śivam jalam ।
panthānam ṛṣiṇā uddiṣṭam citra kūṭasya tam yayuḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ५६ · ५ ॥
ततः सम्प्रस्थितः काले रामः सौमित्रिणा सह । सीताम् कमल पत्र अक्षीम् इदम् वचनम् अब्रवीत् ॥

tataḥ samprasthitaḥ kāle rāmaḥ saumitriṇā saha ।
sītām kamala patra akṣīm idam vacanam abravīt ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ५६ · ६ ॥
आदीप्तान् इव वैदेहि सर्वतः पुष्पितान् नगान् । स्वैः पुष्पैः किम्शुकान् पश्य मालिनः शिशिर अत्यये ॥

ādīptān iva vaidehi sarvataḥ puṣpitān nagān ।
svaiḥ puṣpaiḥ kimśukān paśya mālinaḥ śiśira atyaye ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ५६ · ७ ॥
पश्य भल्लातकान् फुल्लान् नरैः अनुपसेवितान् । फल पत्रैः अवनतान् नूनम् शक्ष्यामि जीवितुम् ॥

paśya bhallātakān phullān naraiḥ anupasevitān ।
phala patraiḥ avanatān nūnam śakṣyāmi jīvitum ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ५६ · ८ ॥
पश्य द्रोण प्रमाणानि लम्बमानानि लक्ष्मण । मधूनि मधु कारीभिः सम्भृतानि नगे नगे ॥

paśya droṇa pramāṇāni lambamānāni lakṣmaṇa ।
madhūni madhu kārībhiḥ sambhṛtāni nage nage ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ५६ · ९ ॥
एष क्रोशति नत्यूहः तम् शिखी प्रतिकूजति । रमणीये वन उद्देशे पुष्प सम्स्तर सम्कटे ॥

eṣa krośati natyūhaḥ tam śikhī pratikūjati ।
ramaṇīye vana uddeśe puṣpa samstara samkaṭe ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ५६ · १० ॥
मातम्ग यूथ अनुसृतम् पक्षि सम्घ अनुनादितम् । चित्र कूटम् इमम् पश्य प्रवृद्ध शिखरम् गिरिम् ॥

mātamga yūtha anusṛtam pakṣi samgha anunāditam ।
citra kūṭam imam paśya pravṛddha śikharam girim ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ५६ · ११ ॥
समभूमितले रम्ये द्रुमैर्बहुभिरावृते । पुण्ये रम्स्यामहे तात चित्रकूटस्य कानने ॥

samabhūmitale ramye drumairbahubhirāvṛte ।
puṇye ramsyāmahe tāta citrakūṭasya kānane ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ५६ · १२ ॥
ततः तौ पाद चारेण गच्चन्तौ सह सीतया । रम्यम् आसेदतुः शैलम् चित्र कूटम् मनो रमम् ॥

tataḥ tau pāda cāreṇa gaccantau saha sītayā ।
ramyam āsedatuḥ śailam citra kūṭam mano ramam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ५६ · १३ ॥
तम् तु पर्वतम् आसाद्य नाना पक्षि गण आयुतम् । बहुमूलफलम् रम्यम् सम्पन्नम् सरसोदकम् ॥

tam tu parvatam āsādya nānā pakṣi gaṇa āyutam ।
bahumūlaphalam ramyam sampannam sarasodakam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ५६ · १४ ॥
मनोज्Jनोऽयम् तिरिः सौम्य नानाद्रुमलतायतह् । बहुमूलफलो रम्यः स्वाजीवः प्रतिभाति मे ॥

manojJno'yam tiriḥ saumya nānādrumalatāyatah ।
bahumūlaphalo ramyaḥ svājīvaḥ pratibhāti me ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ५६ · १५ ॥
मनयश्च महात्मानो वसन्त्य शिलोच्चये । अयम् वासो भवेत् तावद् अत्र सौम्य रमेमहि ॥

manayaśca mahātmāno vasantya śiloccaye ।
ayam vāso bhavet tāvad atra saumya ramemahi ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ५६ · १६ ॥
इति सीता रामश्च लक्ष्मणश्च कृताञ्जलिः । अभिगम्याश्रमम् सर्वे वाल्मीकि मभिवादयन् ॥

iti sītā ca rāmaśca lakṣmaṇaśca kṛtāñjaliḥ ।
abhigamyāśramam sarve vālmīki mabhivādayan ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ५६ · १७ ॥
तान्महर्षिः प्रमुदितः पूजयामास धर्मवित् । आस्यतामिति चोवाच स्वागतम् तु निवेद्य च ॥

tānmaharṣiḥ pramuditaḥ pūjayāmāsa dharmavit ।
āsyatāmiti covāca svāgatam tu nivedya ca ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ५६ · १८ ॥
ततोऽब्रवीन्महाबाहुर्लकमणम् लक्ष्मणाग्रजः । सम्निवेद्य यथान्याय मात्मानमृष्ये प्रभुः ॥

tato'bravīnmahābāhurlakamaṇam lakṣmaṇāgrajaḥ ।
samnivedya yathānyāya mātmānamṛṣye prabhuḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ५६ · १९ ॥
लक्ष्मण आनय दारूणि दृढानि वराणि च । कुरुष्व आवसथम् सौम्य वासे मे अभिरतम् मनः ॥

lakṣmaṇa ānaya dārūṇi dṛḍhāni ca varāṇi ca ।
kuruṣva āvasatham saumya vāse me abhiratam manaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ५६ · २० ॥
तस्य तत् वचनम् श्रुत्वा सौमित्रिर् विविधान् द्रुमान् । आजहार ततः चक्रे पर्ण शालाम् अरिम् दम ॥

tasya tat vacanam śrutvā saumitrir vividhān drumān ।
ājahāra tataḥ cakre parṇa śālām arim dama ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ५६ · २१ ॥
ताम् निष्ठताम् बद्धकटाम् दृष्ट्वा रमः सुदर्शनाम् । शुश्रूषमाणम् एक अग्रम् इदम् वचनम् अब्रवीत् ॥

tām niṣṭhatām baddhakaṭām dṛṣṭvā ramaḥ sudarśanām ।
śuśrūṣamāṇam eka agram idam vacanam abravīt ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ५६ · २२ ॥
ऐणेयम् माम्सम् आहृत्य शालाम् यक्ष्यामहे वयम् । कर्त्व्यम् वास्तुशमनम् सौमित्रे चिरजीवभिः ॥

aiṇeyam māmsam āhṛtya śālām yakṣyāmahe vayam ।
kartvyam vāstuśamanam saumitre cirajīvabhiḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ५६ · २३ ॥
मृगम् हत्वाऽऽनय क्षिप्रम् लक्ष्मणेह शुभेक्षणकर्तव्यः शास्त्रदृष्टो हि विधिर्दर्ममनुस्मर ॥

mṛgam hatvā''naya kṣipram lakṣmaṇeha śubhekṣaṇakartavyaḥ śāstradṛṣṭo hi vidhirdarmamanusmara ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ५६ · २४ ॥
भ्रातुर्वचन माज्ञाय लक्ष्मणः परवीरहा । चकार यथोक्तम् तम् रामः पुनरब्रवीत् ॥

bhrāturvacana mājñāya lakṣmaṇaḥ paravīrahā ।
cakāra sa yathoktam ca tam rāmaḥ punarabravīt ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ५६ · २५ ॥
इणेयम् श्रपयस्वैतच्च्चालाम् यक्ष्यमहे वयम् । त्वरसौम्य मुहूर्तोऽयम् ध्रुवश्च दिवसोऽप्ययम् ॥

iṇeyam śrapayasvaitacccālām yakṣyamahe vayam ।
tvarasaumya muhūrto'yam dhruvaśca divaso'pyayam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ५६ · २६ ॥
लक्ष्मणः कृष्ण मृगम् हत्वा मेध्यम् पतापवान् । अथ चिक्षेप सौमित्रिः समिद्धे जात वेदसि ॥

sa lakṣmaṇaḥ kṛṣṇa mṛgam hatvā medhyam patāpavān ।
atha cikṣepa saumitriḥ samiddhe jāta vedasi ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ५६ · २७ ॥
तम् तु पक्वम् समाज्ञाय निष्टप्तम् चिन्न शोणितम् । लक्ष्मणः पुरुष व्याघ्रम् अथ राघवम् अब्रवीत् ॥

tam tu pakvam samājñāya niṣṭaptam cinna śoṇitam ।
lakṣmaṇaḥ puruṣa vyāghram atha rāghavam abravīt ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ५६ · २८ ॥
अयम् कृष्णः समाप्त अन्गः शृतः कृष्ण मृगो यथा । देवता देव सम्काश यजस्व कुशलो हि असि ॥

ayam kṛṣṇaḥ samāpta angaḥ śṛtaḥ kṛṣṇa mṛgo yathā ।
devatā deva samkāśa yajasva kuśalo hi asi ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ५६ · २९ ॥
रामः स्नात्वा तु नियतः गुणवान् जप्य कोविदः । सम्ग्रहेणाकरोत्सर्वान् मन्त्रन् सत्रावसानिकान् ॥

rāmaḥ snātvā tu niyataḥ guṇavān japya kovidaḥ ।
samgraheṇākarotsarvān mantran satrāvasānikān ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ५६ · ३० ॥
इष्ट्वा देवगणान् सर्वान् विवेशावसथम् शुचिः । बभूव मनोह्लादो रामस्यामिततेजसः ॥

iṣṭvā devagaṇān sarvān viveśāvasatham śuciḥ ।
babhūva ca manohlādo rāmasyāmitatejasaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ५६ · ३१ ॥
वैश्वदेवबलिम् कृत्वा रौद्रम् वैष्णवमेव च । वास्तुसम्शमनीयानि मङ्गLआनि प्रवर्तयन् ॥

vaiśvadevabalim kṛtvā raudram vaiṣṇavameva ca ।
vāstusamśamanīyāni maṅgaLāni pravartayan ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ५६ · ३२ ॥
जपम् न्यायतः कृत्वा स्नात्वा नद्याम् यथाविधि । पाप सम्शमनम् रामः चकार बलिम् उत्तमम् ॥

japam ca nyāyataḥ kṛtvā snātvā nadyām yathāvidhi ।
pāpa samśamanam rāmaḥ cakāra balim uttamam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ५६ · ३३ ॥
वेदिस्थलविधानानि चैत्यान्यायतनानि च । आश्रमस्यानुरूपाणि स्थापयामास राघवः ॥

vedisthalavidhānāni caityānyāyatanāni ca ।
āśramasyānurūpāṇi sthāpayāmāsa rāghavaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ५६ · ३४ ॥
वन्यैर्माल्यैः फलैर्मूलैः पक्वैर्माम्सैर्यथाविधि । अद्भर्जपैश्च वेदोक्तै र्धर्भैश्च ससमित्कुशैः ॥

vanyairmālyaiḥ phalairmūlaiḥ pakvairmāmsairyathāvidhi ।
adbharjapaiśca vedoktai rdharbhaiśca sasamitkuśaiḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ५६ · ३५ ॥
तौ तर्पयित्वा भूतानि राघवौ सह सीतया । तदा विविशतुः शालाम् सुशुभाम् शुभलक्षणौ ॥

tau tarpayitvā bhūtāni rāghavau saha sītayā ।
tadā viviśatuḥ śālām suśubhām śubhalakṣaṇau ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ५६ · ३६ ॥
ताम् वृक्ष पर्णच् चदनाम् मनोज्ञाम् । यथा प्रदेशम् सुकृताम् निवाताम् । वासाय सर्वे विविशुः समेताः । सभाम् यथा देव गणाः सुधर्माम् ॥

tām vṛkṣa parṇac cadanām manojñām ।
yathā pradeśam sukṛtām nivātām ।
vāsāya sarve viviśuḥ sametāḥ ।
sabhām yathā deva gaṇāḥ sudharmām ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ५६ · ३७ ॥
अनेक नाना मृग पक्षि सम्कुले । विचित्र पुष्प स्तबलैः द्रुमैः युते । वन उत्तमे व्याल मृग अनुनादिते । तथा विजह्रुः सुसुखम् जित इन्द्रियाः ॥

aneka nānā mṛga pakṣi samkule ।
vicitra puṣpa stabalaiḥ drumaiḥ yute ।
vana uttame vyāla mṛga anunādite ।
tathā vijahruḥ susukham jita indriyāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ५६ · ३८ ॥
सुरम्यम् आसाद्य तु चित्र कूटम् । नदीम् ताम् माल्यवतीम् सुतीर्थाम् । ननन्द हृष्टः मृग पक्षि जुष्टाम् । जहौ दुह्खम् पुर विप्रवासात् ॥

suramyam āsādya tu citra kūṭam ।
nadīm ca tām mālyavatīm sutīrthām ।
nananda hṛṣṭaḥ mṛga pakṣi juṣṭām ।
jahau ca duhkham pura vipravāsāt ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.