अयोध्याकाण्डम्Ayodhyā Kāṇḍa

uṣitvā rajanīm tatra rājaputrāvarimdamau ।
maharṣimabhivādyātha jagmatustam girim prati ॥

teṣām caiva svastyayanam maharṣiḥ sa cakāra ha ।
prasthitāmścaiva tān prekṣyapitā putrānivānvagāt ॥

tataḥ pracakrame vaktum vacanam sa mahāmuniḥ ।
bhardvājo mahātejā rāmam satyaparākramam ॥

gaṅgāyamunayoḥ sandhimāsādya manujarṣabhau ।
kāLindīmanugacchetām nadīm paścānmukhāśritām ॥

athāsādya tu kāLinndhīm śīghrasrotasamāpagām ।
tasyāstīrtham pracaritam purāṇam prekṣya rāghavau ॥

tatra yūyam plavam kṛtvā taratāmśumatīm nadīm ।
tato nyagrodhamāsādya mahāntam haritacchadam ॥

vivṛddham bahubhirvaṛkṣaih śyāmam siddhopasevitam ।
tasmai sītāñjalim kṛtvā prayuñjītāśiṣaḥ śivāḥ ॥

samāsādya tu tam vṛkṣam vasedvātikrameta vā ।
krośamātram tato gatvā nīlam drakṣyatha kānanam ॥

palāśabadarīmiśram ramyam vamśaiśca yāmunaiḥ ।
sa panthāścitrakūṭasya gataḥ subahuśo mayā ॥

ramye mārdavayuktaśca vanadāvairviparjitaḥ ।
iti panthānamāvedya maharṣaḥ sa nyavartata ॥

abhivādya tathetyuktvā rāmeṇa vinivartitaḥ ।
upāvṛtte munau tasmin rāmo lakṣmaṇamabravīt ॥

kṛtapuṇyāḥ sma saumitre muniryanno'nukampate ।
iti tau puruṣavyāghrau mantrayitvā manasvinau ॥

sītāmevāgrataḥ kṛtvā kāLindīm jagmaturnadīm ।
athā sādya tu kāLindīm śīghrasrotovahām nadīm ॥

tau kāṣṭhasamghātamatho cakratustu mahāplavam ॥

śuṣkairvamśaiḥ samāstīrṇamuLīraiśca samāvṛtam ।
tato vetasaśākhāśca jambūśākhāśca vīryavān ॥

cakāra lakṣmaṇaśchitvā sītāyāḥ sukhamāsanam ।
tatra śriyamivācintyām rāmo dāśarathiḥ priyām ॥

īṣtsankahhanābān tānagtārioatat plavam ।
pārśve ca tatra vaidehyā vasane cūṣṇāni ca ॥

plave kaṭhinakājam ca rāmaścakre sahāyudhaiḥ ।
āropya prathamam sītām samghāṭam pratigṛhya tau ॥

tataḥ prateraturya ttau vīrau daśarathātmajau ।
kāLindīmadhyamāyātā sītā tvenāmavandata ॥

svasti devi tarāmi tvām pāryenme patirvatam ।
yakṣye tvām gonahasreṇa surāghaṭaśatena ca ॥

svasti pratyāgate rāme purīmikṣvākupālitām ।
kāLindīmatha sītā tu yācamānā kṛtāñjaliḥ ॥

tīramevābhisamprāptā dakṣiṇam varavarṇinī ।
tataḥ plavenāmśumatīm śīghragāmūrmimālinīm ॥

tīrajairbahubhirvṛkṣaiḥ samteruryamunām nadīm ।
te tīrṇāḥ plavamutsṛjya prasthāya yamunāvanāt ॥

śyāmam nyagrodhamāseduḥ śītalam haritacchadam ।
nygrodham tamupāgamya vaidehi vākyamabravīt ॥

namaste'ntu mahāvṛkṣa pārayenme patirvatam ।
kausalyām caiva paśyeyam sumitrām ca yaśasvinīm ॥

iti sītāñjalim kṛtvā paryagacchadvanaspatim ।
avalokya tataḥ sītāmāyācantīmaninditām ॥

dayitām ca vidheyam ca rāmo lakṣmaṇamabravīt ।
sītāmādāya gaccha tvamagrato bharatānuja ॥

pṛṣṭhato'ham gamiṣyāmi sāyudho dvipadām vara ।
yadyatphalam prārthayate puṣpam vā janakātmajā ॥

tattatpradadyā vaidehyā yatrāsya ramate manaḥ ।
gaccatostu tayormadhye babhūva janakātmajā ॥

mātaṅgayormadyagatā śubhā nāgavadhūriva ।
ekaikam pādapam gulmam latām vā puṣpaśālinīm ॥

adṛṣṭapūrvām paśyantī rāmam papraccha sā'balā ।
ramaṇīyān bahuvidhān pādapān kusumotkaṭān ॥

sītāvacanasamrabda anayāmāsa laksmaṇaḥ ।
vicitravālukajalām hasasārasanāditām ॥

reme janakarājasya tadā prekṣya sutā nadīm ।
krośamātram tato gatvā bhrātarau rāmalakṣmanau ॥

bahūnmedhyān mṛgān hatvā ceraturyamunāvane ।
vihṛtya te barhiṇapūganādite ।
śubhe vane vānaravāraṇāyute ।
samam nadīvapramupetya sammatam ।
nivāsamājagmu radīnadarśanāḥ ॥