वाल्मीकि रामायणम् · अयोध्याकाण्डम्Ayodhyā Kāṇḍa

अयोध्याकाण्डम्Ayodhyā Kāṇḍa

सर्गः ४९ · १८ श्लोकाःSarga 49 · 18 ślokas
अशोधित पाठ · unverified — गीताप्रेस शोधन शेष
॥ २ · ४९ · १ ॥
रामः अपि रात्रि शेषेण तेन एव महद् अन्तरम् । जगाम पुरुष व्याघ्रः पितुर् आज्ञाम् अनुस्मरन् ॥

rāmaḥ api rātri śeṣeṇa tena eva mahad antaram ।
jagāma puruṣa vyāghraḥ pitur ājñām anusmaran ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ४९ · २ ॥
तथैव गच्चतः तस्य व्यपायात् रजनी शिवा । उपास्य शिवाम् सम्ध्याम् विषय अन्तम् व्यगाहत ॥

tathaiva gaccataḥ tasya vyapāyāt rajanī śivā ।
upāsya sa śivām samdhyām viṣaya antam vyagāhata ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ४९ · ३ ॥
ग्रामान् विकृष्ट सीमान् तान् पुष्पितानि वनानि च । पश्यन्न् अतिययौ शीघ्रम् शरैः इव हय उत्तमैः ॥

grāmān vikṛṣṭa sīmān tān puṣpitāni vanāni ca ।
paśyann atiyayau śīghram śaraiḥ iva haya uttamaiḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ४९ · ४ ॥
शृण्वन् वाचो मनुष्याणाम् ग्राम सम्वास वासिनाम् । राजानम् धिग् दशरथम् कामस्य वशम् आगतम् ॥

śṛṇvan vāco manuṣyāṇām grāma samvāsa vāsinām ।
rājānam dhig daśaratham kāmasya vaśam āgatam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ४९ · ५ ॥
हा नृशम्स अद्य कैकेयी पापा पाप अनुबन्धिनी । तीक्ष्णा सम्भिन्न मर्यादा तीक्ष्णे कर्मणि वर्तते ॥

hā nṛśamsa adya kaikeyī pāpā pāpa anubandhinī ।
tīkṣṇā sambhinna maryādā tīkṣṇe karmaṇi vartate ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ४९ · ६ ॥
या पुत्रम् ईदृशम् राज्ञः प्रवासयति धार्मिकम् । वन वासे महा प्राज्ञम् सानुक्रोशम् अतन्द्रितम् ॥

yā putram īdṛśam rājñaḥ pravāsayati dhārmikam ।
vana vāse mahā prājñam sānukrośam atandritam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ४९ · ७ ॥
कथम् नाम महाभागा सीता जनकनन्दिनी । सदा सुखेष्वभिरता दुःखान्यनुभविष्यति ॥

katham nāma mahābhāgā sītā janakanandinī ।
sadā sukheṣvabhiratā duḥkhānyanubhaviṣyati ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ४९ · ८ ॥
अहो दशरथो राजा निस्नेहः स्वसुत प्रियम् । प्रजानामनघम् रामम् परित्यक्तुमिहेच्छति ॥

aho daśaratho rājā nisnehaḥ svasuta priyam ।
prajānāmanagham rāmam parityaktumihecchati ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ४९ · ९ ॥
एता वाचो मनुष्याणाम् ग्राम सम्वास वासिनाम् । शृण्वन्न् अति ययौ वीरः कोसलान् कोसल ईश्वरः ॥

etā vāco manuṣyāṇām grāma samvāsa vāsinām ।
śṛṇvann ati yayau vīraḥ kosalān kosala īśvaraḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ४९ · १० ॥
ततः वेद श्रुतिम् नाम शिव वारि वहाम् नदीम् । उत्तीर्य अभिमुखः प्रायात् अगस्त्य अध्युषिताम् दिशम् ॥

tataḥ veda śrutim nāma śiva vāri vahām nadīm ।
uttīrya abhimukhaḥ prāyāt agastya adhyuṣitām diśam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ४९ · ११ ॥
गत्वा तु सुचिरम् कालम् ततः शीत जलाम् नदीम् । गोमतीम् गोयुत अनूपाम् अतरत् सागरम् गमाम् ॥

gatvā tu suciram kālam tataḥ śīta jalām nadīm ।
gomatīm goyuta anūpām atarat sāgaram gamām ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ४९ · १२ ॥
गोमतीम् अपि अतिक्रम्य राघवः शीघ्रगैः हयैः । मयूर हम्स अभिरुताम् ततार स्यन्दिकाम् नदीम् ॥

gomatīm ca api atikramya rāghavaḥ śīghragaiḥ hayaiḥ ।
mayūra hamsa abhirutām tatāra syandikām nadīm ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ४९ · १३ ॥
महीम् मनुना राज्ञा दत्ताम् इक्ष्वाकवे पुरा । स्फीताम् राष्ट्र आवृताम् रामः वैदेहीम् अन्वदर्शयत् ॥

sa mahīm manunā rājñā dattām ikṣvākave purā ।
sphītām rāṣṭra āvṛtām rāmaḥ vaidehīm anvadarśayat ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ४९ · १४ ॥
सूतैति एव आभाष्य सारथिम् तम् अभीक्ष्णशः । हम्स मत्त स्वरः श्रीमान् उवाच पुरुष ऋषभः ॥

sūtaiti eva ca ābhāṣya sārathim tam abhīkṣṇaśaḥ ।
hamsa matta svaraḥ śrīmān uvāca puruṣa ṛṣabhaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ४९ · १५ ॥
कदा अहम् पुनर् आगम्य सरय्वाः पुष्पिते वने । मृगयाम् पर्याटष्यामि मात्रा पित्रा सम्गतः ॥

kadā aham punar āgamya sarayvāḥ puṣpite vane ।
mṛgayām paryāṭaṣyāmi mātrā pitrā ca samgataḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ४९ · १६ ॥
अत्यर्थम् अभिकान्क्षामि मृगयाम् सरयू वने । रतिर् हि एषा अतुला लोके राज ऋषि गण सम्मता ॥

na atyartham abhikānkṣāmi mṛgayām sarayū vane ।
ratir hi eṣā atulā loke rāja ṛṣi gaṇa sammatā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ४९ · १७ ॥
राजर्षीणाम् हि लोकेऽस्मिन् रत्यर्थम् मृगया वने । काले कृताम् ताम् मनुजैर्धन्विनामभिकाङ्क्षिताम् ॥

rājarṣīṇām hi loke'smin ratyartham mṛgayā vane ।
kāle kṛtām tām manujairdhanvināmabhikāṅkṣitām ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ४९ · १८ ॥
तम् अध्वानम् ऐक्ष्वाकः सूतम् मधुरया गिरातम् तम् अर्थम् अभिप्रेत्य ययौवाक्यम् उदीरयन् ॥

sa tam adhvānam aikṣvākaḥ sūtam madhurayā girātam tam artham abhipretya yayauvākyam udīrayan ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.