वाल्मीकि रामायणम् · अयोध्याकाण्डम्Ayodhyā Kāṇḍa

अयोध्याकाण्डम्Ayodhyā Kāṇḍa

सर्गः ४८ · ३७ श्लोकाःSarga 48 · 37 ślokas
अशोधित पाठ · unverified — गीताप्रेस शोधन शेष
॥ २ · ४८ · १ ॥
तेषामेवम् विष्ण्णानाम्पीडितानामतीव च । बाष्पविप्लुतनेत्राणाम् सशोकानाम् मुमूर्षया ॥

teṣāmevam viṣṇṇānāmpīḍitānāmatīva ca ।
bāṣpaviplutanetrāṇām saśokānām mumūrṣayā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ४८ · २ ॥
अनुगम्य निवृत्तानाम् रामम् नगर वासिनाम् । उद्गतानि इव सत्त्वानि बभूवुर् अमनस्विनाम् ॥

anugamya nivṛttānām rāmam nagara vāsinām ।
udgatāni iva sattvāni babhūvur amanasvinām ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ४८ · ३ ॥
स्वम् स्वम् निलयम् आगम्य पुत्र दारैः समावृताः । अश्रूणि मुमुचुः सर्वे बाष्पेण पिहित आननाः ॥

svam svam nilayam āgamya putra dāraiḥ samāvṛtāḥ ।
aśrūṇi mumucuḥ sarve bāṣpeṇa pihita ānanāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ४८ · ४ ॥
आहृष्यन् अमोदन् वणिजो प्रसारयन् । अशोभन्त पण्यानि अपचन् गृह मेधिनः ॥

na ca āhṛṣyan na ca amodan vaṇijo na prasārayan ।
na ca aśobhanta paṇyāni na apacan gṛha medhinaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ४८ · ५ ॥
नष्टम् दृष्ट्वा अभ्यनन्दन् विपुलम् वा धन आगमम् । पुत्रम् प्रथमजम् लब्ध्वा जननी अभ्यनन्दत ॥

naṣṭam dṛṣṭvā na abhyanandan vipulam vā dhana āgamam ।
putram prathamajam labdhvā jananī na abhyanandata ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ४८ · ६ ॥
गृहे गृहे रुदन्त्यः भर्तारम् गृहम् आगतम् । व्यगर्हयन्तः दुह्ख आर्ता वाग्भिस् तोत्रैः इव द्विपान् ॥

gṛhe gṛhe rudantyaḥ ca bhartāram gṛham āgatam ।
vyagarhayantaḥ duhkha ārtā vāgbhis totraiḥ iva dvipān ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ४८ · ७ ॥
किम् नु तेषाम् गृहैः कार्यम् किम् दारैः किम् धनेन वा । पुत्रैः वा किम् सुखैः वा अपि ये पश्यन्ति राघवम् ॥

kim nu teṣām gṛhaiḥ kāryam kim dāraiḥ kim dhanena vā ।
putraiḥ vā kim sukhaiḥ vā api ye na paśyanti rāghavam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ४८ · ८ ॥
एकः सत् पुरुषो लोके लक्ष्मणः सह सीतया । यो अनुगच्चति काकुत्स्थम् रामम् परिचरन् वने ॥

ekaḥ sat puruṣo loke lakṣmaṇaḥ saha sītayā ।
yo anugaccati kākutstham rāmam paricaran vane ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ४८ · ९ ॥
आपगाः कृत पुण्याः ताः पद्मिन्यः सराम्सि च । येषु स्नास्यति काकुत्स्थो विगाह्य सलिलम् शुचि ॥

āpagāḥ kṛta puṇyāḥ tāḥ padminyaḥ ca sarāmsi ca ।
yeṣu snāsyati kākutstho vigāhya salilam śuci ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ४८ · १० ॥
शोभयिष्यन्ति काकुत्स्थम् अटव्यो रम्य काननाः । आपगाः महा अनूपाः सानुमन्तः पर्वताः ॥

śobhayiṣyanti kākutstham aṭavyo ramya kānanāḥ ।
āpagāḥ ca mahā anūpāḥ sānumantaḥ ca parvatāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ४८ · ११ ॥
काननम् वा अपि शैलम् वा यम् रामः अभिगमिष्यति । प्रिय अतिथिम् इव प्राप्तम् एनम् शक्ष्यन्ति अनर्चितुम् ॥

kānanam vā api śailam vā yam rāmaḥ abhigamiṣyati ।
priya atithim iva prāptam na enam śakṣyanti anarcitum ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ४८ · १२ ॥
विचित्र कुसुम आपीडा बहु मन्जलि धारिणः । अकाले अपि मुख्यानि पुष्पाणि फलानि च ॥

vicitra kusuma āpīḍā bahu manjali dhāriṇaḥ ।
akāle ca api mukhyāni puṣpāṇi ca phalāni ca ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ४८ · १३ ॥
अकाले चापि मुख्यानि पुष्पाणि फलानि च । दर्शयिष्यन्ति अनुक्रोशात् गिरयो रामम् आगतम् ॥

akāle cāpi mukhyāni puṣpāṇi ca phalāni ca ।
darśayiṣyanti anukrośāt girayo rāmam āgatam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ४८ · १४ ॥
प्रस्रविष्यन्ति तोयानि विमलानि महीधराः । विदर्शयन्तः विविधान् भूयः चित्रामः निर्झरान् ॥

prasraviṣyanti toyāni vimalāni mahīdharāḥ ।
vidarśayantaḥ vividhān bhūyaḥ citrāmaḥ ca nirjharān ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ४८ · १५ ॥
पादपाः पर्वत अग्रेषु रमयिष्यन्ति राघवम् । यत्र रामः भयम् अत्र अस्ति तत्र पराभवः ॥

pādapāḥ parvata agreṣu ramayiṣyanti rāghavam ।
yatra rāmaḥ bhayam na atra na asti tatra parābhavaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ४८ · १६ ॥
हि शूरः महा बाहुः पुत्रः दशरथस्य च । पुरा भवति नो दूरात् अनुगच्चाम राघवम् ॥

sa hi śūraḥ mahā bāhuḥ putraḥ daśarathasya ca ।
purā bhavati no dūrāt anugaccāma rāghavam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ४८ · १७ ॥
पादच् चाया सुखा भर्तुस् तादृशस्य महात्मनः । हि नाथो जनस्य अस्य गतिः परायणम् ॥

pādac cāyā sukhā bhartus tādṛśasya mahātmanaḥ ।
sa hi nātho janasya asya sa gatiḥ sa parāyaṇam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ४८ · १८ ॥
वयम् परिचरिष्यामः सीताम् यूयम् तु राघवम् । इति पौर स्त्रियो भर्तृऋन् दुह्ख आर्ताः तत् तत् अब्रुवन् ॥

vayam paricariṣyāmaḥ sītām yūyam tu rāghavam ।
iti paura striyo bhartṛṛn duhkha ārtāḥ tat tat abruvan ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ४८ · १९ ॥
युष्माकम् राघवो अरण्ये योग क्षेमम् विधास्यति । सीता नारी जनस्य अस्य योग क्षेमम् करिष्यति ॥

yuṣmākam rāghavo araṇye yoga kṣemam vidhāsyati ।
sītā nārī janasya asya yoga kṣemam kariṣyati ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ४८ · २० ॥
को न्व् अनेन अप्रतीतेन उत्कण्ठित जनेन च । सम्प्रीयेत अमनोज्ञेन वासेन हृत चेतसा ॥

ko nv anena apratītena sa utkaṇṭhita janena ca ।
samprīyeta amanojñena vāsena hṛta cetasā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ४८ · २१ ॥
कैकेय्या यदि चेद् राज्यम् स्यात् अधर्म्यम् अनाथवत् । हि नो जीवितेन अर्थः कुतः पुत्रैः कुतः धनैः ॥

kaikeyyā yadi ced rājyam syāt adharmyam anāthavat ।
na hi no jīvitena arthaḥ kutaḥ putraiḥ kutaḥ dhanaiḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ४८ · २२ ॥
यया पुत्रः भर्ता त्यक्ताव् ऐश्वर्य कारणात् । कम् सा परिहरेद् अन्यम् कैकेयी कुल पाम्सनी ॥

yayā putraḥ ca bhartā ca tyaktāv aiśvarya kāraṇāt ।
kam sā parihared anyam kaikeyī kula pāmsanī ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ४८ · २३ ॥
कैकेय्या वयम् राज्ये भृतका निवसेमहि । जीवन्त्या जातु जीवन्त्यः पुत्रैः अपि शपामहे ॥

kaikeyyā na vayam rājye bhṛtakā nivasemahi ।
jīvantyā jātu jīvantyaḥ putraiḥ api śapāmahe ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ४८ · २४ ॥
या पुत्रम् पार्थिव इन्द्रस्य प्रवासयति निर्घृणा । कः ताम् प्राप्य सुखम् जीवेद् अधर्म्याम् दुष्ट चारिणीम् ॥

yā putram pārthiva indrasya pravāsayati nirghṛṇā ।
kaḥ tām prāpya sukham jīved adharmyām duṣṭa cāriṇīm ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ४८ · २५ ॥
उपद्रुतमिदम् सर्वमनालम्बमनायकम् । कैकेय्या हि कृते सर्वम् विनाशमुपयास्यति ॥

upadrutamidam sarvamanālambamanāyakam ।
kaikeyyā hi kṛte sarvam vināśamupayāsyati ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ४८ · २६ ॥
हि प्रव्रजिते रामे जीविष्यति मही पतिः । मृते दशरथे व्यक्तम् विलोपः तत् अनन्तरम् ॥

na hi pravrajite rāme jīviṣyati mahī patiḥ ।
mṛte daśarathe vyaktam vilopaḥ tat anantaram ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ४८ · २७ ॥
ते विषम् पिबत आलोड्य क्षीण पुण्याः सुदुर्गताः । राघवम् वा अनुगच्चध्वम् अश्रुतिम् वा अपि गच्चत ॥

te viṣam pibata āloḍya kṣīṇa puṇyāḥ sudurgatāḥ ।
rāghavam vā anugaccadhvam aśrutim vā api gaccata ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ४८ · २८ ॥
मिथ्या प्रव्राजितः रामः सभार्यः सह लक्ष्मणः । भरते सम्निषृष्टाः स्मः सौनिके पशवो यथा ॥

mithyā pravrājitaḥ rāmaḥ sabhāryaḥ saha lakṣmaṇaḥ ।
bharate samniṣṛṣṭāḥ smaḥ saunike paśavo yathā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ४८ · २९ ॥
पूर्णचन्द्राननः श्यामो गूढजत्रुररिंदमः । आजानुबाहुः पद्माक्षो रामो लक्ष्मनपूर्वजः ॥

pūrṇacandrānanaḥ śyāmo gūḍhajatrurariṁdamaḥ ।
ājānubāhuḥ padmākṣo rāmo lakṣmanapūrvajaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ४८ · ३० ॥
पूर्वाभिभाषी मधुरः सत्यवादी महाबलः । सौम्यः सर्वस्य लोकस्य चन्द्रवत्प्रियदर्शनः ॥

pūrvābhibhāṣī madhuraḥ satyavādī mahābalaḥ ।
saumyaḥ sarvasya lokasya candravatpriyadarśanaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ४८ · ३१ ॥
नूनम् पुरुषशार्दूलो मत्तमातङ्गविक्रमः । शोभयुश्यत्यरण्यानि विचरन् महारथः ॥

nūnam puruṣaśārdūlo mattamātaṅgavikramaḥ ।
śobhayuśyatyaraṇyāni vicaran sa mahārathaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ४८ · ३२ ॥
तास्तथा विलपन्त्यस्तु नगरे नागरस्त्रियः । चुक्रुशुर्दुःखसम्तप्तामृत्योरिव भयागमे ॥

tāstathā vilapantyastu nagare nāgarastriyaḥ ।
cukruśurduḥkhasamtaptāmṛtyoriva bhayāgame ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ४८ · ३३ ॥
इत्येव विलपन्तीनाम् स्त्रीणाम् वेश्मसु राघवम् । जगामास्तम् दिनकरो रजनी चाभ्यवर्तत ॥

ityeva vilapantīnām strīṇām veśmasu rāghavam ।
jagāmāstam dinakaro rajanī cābhyavartata ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ४८ · ३४ ॥
नष्टज्वलनसम्पाता प्रशान्ताध्यायसत्कथा । तिमिरेणाभिलिप्तेव तदा सा नगरी बभौ ॥

naṣṭajvalanasampātā praśāntādhyāyasatkathā ।
timireṇābhilipteva tadā sā nagarī babhau ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ४८ · ३५ ॥
उपशान्तवणिक्पण्या नष्टहर्षा निराश्रया । अयोध्या नगरी चासीन्नष्टतारमिवाम्बरम् ॥

upaśāntavaṇikpaṇyā naṣṭaharṣā nirāśrayā ।
ayodhyā nagarī cāsīnnaṣṭatāramivāmbaram ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ४८ · ३६ ॥
तथा स्त्रियो राम निमित्तम् आतुरा । यथा सुते भ्रातरि वा विवासिते । विलप्य दीना रुरुदुर् विचेतसः । सुतैः हि तासाम् अधिको हि सो अभवत् ॥

tathā striyo rāma nimittam āturā ।
yathā sute bhrātari vā vivāsite ।
vilapya dīnā rurudur vicetasaḥ ।
sutaiḥ hi tāsām adhiko hi so abhavat ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ४८ · ३७ ॥
प्रशान्तगीतोत्सव नृत्तवादना । व्यपास्तहर्षा पिहितापणोदया । तदा ह्ययोध्या नगरी बभूव सा । महार्णवः सम्क्षपितोदको यथा ॥

praśāntagītotsava nṛttavādanā ।
vyapāstaharṣā pihitāpaṇodayā ।
tadā hyayodhyā nagarī babhūva sā ।
mahārṇavaḥ samkṣapitodako yathā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.