वाल्मीकि रामायणम् · अयोध्याकाण्डम्Ayodhyā Kāṇḍa

अयोध्याकाण्डम्Ayodhyā Kāṇḍa

सर्गः ४५ · ३३ श्लोकाःSarga 45 · 33 ślokas
अशोधित पाठ · unverified — गीताप्रेस शोधन शेष
॥ २ · ४५ · १ ॥
अनुरक्ता महात्मानम् रामम् सत्य परक्रमम् । अनुजग्मुः प्रयान्तम् तम् वन वासाय मानवाः ॥

anuraktā mahātmānam rāmam satya parakramam ।
anujagmuḥ prayāntam tam vana vāsāya mānavāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ४५ · २ ॥
निवर्तिते अपि बलात् सुहृद् वर्गे राजिनि । एव ते सम्न्यवर्तन्त रामस्य अनुगता रथम् ॥

nivartite api ca balāt suhṛd varge ca rājini ।
na eva te samnyavartanta rāmasya anugatā ratham ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ४५ · ३ ॥
अयोध्या निलयानाम् हि पुरुषाणाम् महा यशाः । बभूव गुण सम्पन्नः पूर्ण चन्द्रैव प्रियः ॥

ayodhyā nilayānām hi puruṣāṇām mahā yaśāḥ ।
babhūva guṇa sampannaḥ pūrṇa candraiva priyaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ४५ · ४ ॥
याच्यमानः काकुत्स्थः स्वाभिः प्रकृतिभिस् तदा । कुर्वाणः पितरम् सत्यम् वनम् एव अन्वपद्यत ॥

sa yācyamānaḥ kākutsthaḥ svābhiḥ prakṛtibhis tadā ।
kurvāṇaḥ pitaram satyam vanam eva anvapadyata ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ४५ · ५ ॥
अवेक्षमाणः सस्नेहम् चक्षुषा प्रपिबन्न् इव । उवाच रामः स्नेहेन ताः प्रजाः स्वाः प्रजाइव ॥

avekṣamāṇaḥ sasneham cakṣuṣā prapibann iva ।
uvāca rāmaḥ snehena tāḥ prajāḥ svāḥ prajāiva ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ४५ · ६ ॥
या प्रीतिर् बहुमानः मय्य् अयोध्या निवासिनाम् । मत् प्रिय अर्थम् विशेषेण भरते सा निवेश्यताम् ॥

yā prītir bahumānaḥ ca mayy ayodhyā nivāsinām ।
mat priya artham viśeṣeṇa bharate sā niveśyatām ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ४५ · ७ ॥
हि कल्याण चारित्रः कैकेय्या आनन्द वर्धनः । करिष्यति यथावद् वः प्रियाणि हितानि च ॥

sa hi kalyāṇa cāritraḥ kaikeyyā ānanda vardhanaḥ ।
kariṣyati yathāvad vaḥ priyāṇi ca hitāni ca ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ४५ · ८ ॥
ज्ञान वृद्धो वयो बालो मृदुर् वीर्य गुण अन्वितः । अनुरूपः वो भर्ता भविष्यति भय अपहः ॥

jñāna vṛddho vayo bālo mṛdur vīrya guṇa anvitaḥ ।
anurūpaḥ sa vo bhartā bhaviṣyati bhaya apahaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ४५ · ९ ॥
हि राज गुणैः युक्तः युव राजः समीक्षितः । अपि अपि मया शिष्टैः कार्यम् वो भर्तृ शासनम् ॥

sa hi rāja guṇaiḥ yuktaḥ yuva rājaḥ samīkṣitaḥ ।
api ca api mayā śiṣṭaiḥ kāryam vo bhartṛ śāsanam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ४५ · १० ॥
तप्येद् यथा असौ वन वासम् गते मयि । महा राजः तथा कार्यो मम प्रिय चिकीर्षया ॥

na ca tapyed yathā ca asau vana vāsam gate mayi ।
mahā rājaḥ tathā kāryo mama priya cikīrṣayā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ४५ · ११ ॥
यथा यथा दाशरथिर् धर्मम् एव आस्थितः अभवत् । तथा तथा प्रकृतयो रामम् पतिम् अकामयन् ॥

yathā yathā dāśarathir dharmam eva āsthitaḥ abhavat ।
tathā tathā prakṛtayo rāmam patim akāmayan ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ४५ · १२ ॥
बाष्पेण पिहितम् दीनम् रामः सौमित्रिणा सह । चकर्ष इव गुणैः बद्ध्वा जनम् पुनर् इव आसनम् ॥

bāṣpeṇa pihitam dīnam rāmaḥ saumitriṇā saha ।
cakarṣa iva guṇaiḥ baddhvā janam punar iva āsanam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ४५ · १३ ॥
ते द्विजाः त्रिविधम् वृद्धा ज्ञानेन वयसा ओजसा । वयः प्रकम्प शिरसो दूरात् ऊचुर् इदम् वचः ॥

te dvijāḥ trividham vṛddhā jñānena vayasā ojasā ।
vayaḥ prakampa śiraso dūrāt ūcur idam vacaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ४५ · १४ ॥
वहन्तः जवना रामम् भो भो जात्याः तुरम् गमाः । निवर्तध्वम् गन्तव्यम् हिता भवत भर्तरि ॥

vahantaḥ javanā rāmam bho bho jātyāḥ turam gamāḥ ।
nivartadhvam na gantavyam hitā bhavata bhartari ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ४५ · १५ ॥
कर्णवन्ति हि भूतानि विशेषण तुरम्गमाः । यूयम् तस्मान्निवर्तध्वम् याचनाम् प्रतिवेदिताः ॥

karṇavanti hi bhūtāni viśeṣaṇa turamgamāḥ ।
yūyam tasmānnivartadhvam yācanām prativeditāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ४५ · १६ ॥
धर्मतः विशुद्धात्मा वीरः शुभदृढप्रतह् । उपवाह्यः तु वो भर्ता अपवाह्यः पुरात् वनम् ॥

dharmataḥ sa viśuddhātmā vīraḥ śubhadṛḍhapratah ।
upavāhyaḥ tu vo bhartā na apavāhyaḥ purāt vanam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ४५ · १७ ॥
एवम् आर्त प्रलापाम्स् तान् वृद्धान् प्रलपतः द्विजान् । अवेक्ष्य सहसा रामः रथात् अवततार ह ॥

evam ārta pralāpāms tān vṛddhān pralapataḥ dvijān ।
avekṣya sahasā rāmaḥ rathāt avatatāra ha ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ४५ · १८ ॥
पद्भ्याम् एव जगाम अथ ससीतः सह लक्ष्मणः । सम्निकृष्ट पद न्यासो रामः वन परायणः ॥

padbhyām eva jagāma atha sasītaḥ saha lakṣmaṇaḥ ।
samnikṛṣṭa pada nyāso rāmaḥ vana parāyaṇaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ४५ · १९ ॥
द्विजातीम्स् तु पदातीम्स् तान् रामः चारित्र वत्सलः । शशाक घृणा चक्षुः परिमोक्तुम् रथेन सः ॥

dvijātīms tu padātīms tān rāmaḥ cāritra vatsalaḥ ।
na śaśāka ghṛṇā cakṣuḥ parimoktum rathena saḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ४५ · २० ॥
गच्चन्तम् एव तम् दृष्ट्वा रामम् सम्भ्रान्त मानसाः । ऊचुः परम सम्तप्ता रामम् वाक्यम् इदम् द्विजाः ॥

gaccantam eva tam dṛṣṭvā rāmam sambhrānta mānasāḥ ।
ūcuḥ parama samtaptā rāmam vākyam idam dvijāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ४५ · २१ ॥
ब्राह्मण्यम् कृत्स्नम् एतत् त्वाम् ब्रह्मण्यम् अनुगच्चति । द्विज स्कन्ध अधिरूढाः त्वाम् अग्नयो अपि अनुयान्ति अमी ॥

brāhmaṇyam kṛtsnam etat tvām brahmaṇyam anugaccati ।
dvija skandha adhirūḍhāḥ tvām agnayo api anuyānti amī ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ४५ · २२ ॥
वाजपेय समुत्थानि चत्राणि एतानि पश्य नः । पृष्ठतः अनुप्रयातानि हम्सान् इव जल अत्यये ॥

vājapeya samutthāni catrāṇi etāni paśya naḥ ।
pṛṣṭhataḥ anuprayātāni hamsān iva jala atyaye ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ४५ · २३ ॥
अनवाप्त आतपत्रस्य रश्मि सम्तापितस्य ते । एभिः चायाम् करिष्यामः स्वैः चत्रैः वाजपेयिकैः ॥

anavāpta ātapatrasya raśmi samtāpitasya te ।
ebhiḥ cāyām kariṣyāmaḥ svaiḥ catraiḥ vājapeyikaiḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ४५ · २४ ॥
या हि नः सततम् बुद्धिर् वेद मन्त्र अनुसारिणी । त्वत् कृते सा कृता वत्स वन वास अनुसारिणी ॥

yā hi naḥ satatam buddhir veda mantra anusāriṇī ।
tvat kṛte sā kṛtā vatsa vana vāsa anusāriṇī ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ४५ · २५ ॥
हृदयेष्व् अवतिष्ठन्ते वेदा ये नः परम् धनम् । वत्स्यन्ति अपि गृहेष्व् एव दाराः चारित्र रक्षिताः ॥

hṛdayeṣv avatiṣṭhante vedā ye naḥ param dhanam ।
vatsyanti api gṛheṣv eva dārāḥ cāritra rakṣitāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ४५ · २६ ॥
पुनर् निश्चयः कार्यः त्वद् गतौ सुकृता मतिः । त्वयि धर्म व्यपेक्षे तु किम् स्यात् धर्मम् अवेक्षितुम् ॥

na punar niścayaḥ kāryaḥ tvad gatau sukṛtā matiḥ ।
tvayi dharma vyapekṣe tu kim syāt dharmam avekṣitum ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ४५ · २७ ॥
याचितः नो निवर्तस्व हम्स शुक्ल शिरः रुहैः । शिरोभिर् निभृत आचार मही पतन पाम्शुलैः ॥

yācitaḥ no nivartasva hamsa śukla śiraḥ ruhaiḥ ।
śirobhir nibhṛta ācāra mahī patana pāmśulaiḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ४५ · २८ ॥
बहूनाम् वितता यज्ञा द्विजानाम् यैह आगताः । तेषाम् समाप्तिर् आयत्ता तव वत्स निवर्तने ॥

bahūnām vitatā yajñā dvijānām yaiha āgatāḥ ।
teṣām samāptir āyattā tava vatsa nivartane ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ४५ · २९ ॥
भक्तिमन्ति हि भूतानि जम्गम अजम्गमानि च । याचमानेषु तेषु त्वम् भक्तिम् भक्तेषु दर्शय ॥

bhaktimanti hi bhūtāni jamgama ajamgamāni ca ।
yācamāneṣu teṣu tvam bhaktim bhakteṣu darśaya ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ४५ · ३० ॥
अनुगम्तुम् अशक्ताः त्वाम् मूलैः उद्धिऋत वेगिभिः । उन्नता वायु वेगेन विक्रोशन्ति इव पादपाः ॥

anugamtum aśaktāḥ tvām mūlaiḥ uddhiṛta vegibhiḥ ।
unnatā vāyu vegena vikrośanti iva pādapāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ४५ · ३१ ॥
निश्चेष्ट आहार सम्चारा वृक्ष एक स्थान विष्ठिताः । पक्षिणो अपि प्रयाचन्ते सर्व भूत अनुकम्पिनम् ॥

niśceṣṭa āhāra samcārā vṛkṣa eka sthāna viṣṭhitāḥ ।
pakṣiṇo api prayācante sarva bhūta anukampinam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ४५ · ३२ ॥
एवम् विक्रोशताम् तेषाम् द्विजातीनाम् निवर्तने । ददृशे तमसा तत्र वारयन्ति इव राघवम् ॥

evam vikrośatām teṣām dvijātīnām nivartane ।
dadṛśe tamasā tatra vārayanti iva rāghavam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ४५ · ३३ ॥
ततः सुमन्त्रोऽपि रथाद्विमुच्य । श्रान्तान्हयान्सम्परिवर्त्य श्रीघ्राम् । पीतोदकाम्स्तोयपरिप्लुताङ्गा । नचारयद्वै तमसाविदूरे ॥

tataḥ sumantro'pi rathādvimucya ।
śrāntānhayānsamparivartya śrīghrām ।
pītodakāmstoyapariplutāṅgā ।
nacārayadvai tamasāvidūre ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.