वाल्मीकि रामायणम् · अयोध्याकाण्डम्Ayodhyā Kāṇḍa

अयोध्याकाण्डम्Ayodhyā Kāṇḍa

सर्गः ४१ · २१ श्लोकाःSarga 41 · 21 ślokas
अशोधित पाठ · unverified — गीताप्रेस शोधन शेष
॥ २ · ४१ · १ ॥
तस्मिम्स्तु पुरुषव्याघ्रे विनिर्याति कृताञ्जलौ । आर्तशब्दोऽथ सम्जज्ञे स्त्रीणामन्तह्पुते तदा ॥

tasmimstu puruṣavyāghre viniryāti kṛtāñjalau ।
ārtaśabdo'tha samjajñe strīṇāmantahpute tadā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ४१ · २ ॥
अनाथस्य जनस्य अस्य दुर्बलस्य तपस्विनः । यो गतिम् शरणम् आसीत् नाथः क्व नु गच्चति ॥

anāthasya janasya asya durbalasya tapasvinaḥ ।
yo gatim śaraṇam ca āsīt sa nāthaḥ kva nu gaccati ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ४१ · ३ ॥
क्रुध्यति अभिशस्तः अपि क्रोधनीयानि वर्जयन् । क्रुद्धान् प्रसादयन् सर्वान् सम दुह्खः क्व गच्चति ॥

na krudhyati abhiśastaḥ api krodhanīyāni varjayan ।
kruddhān prasādayan sarvān sama duhkhaḥ kva gaccati ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ४१ · ४ ॥
कौसल्यायाम् महा तेजा यथा मातरि वर्तते । तथा यो वर्तते अस्मासु महात्मा क्व नु गच्चति ॥

kausalyāyām mahā tejā yathā mātari vartate ।
tathā yo vartate asmāsu mahātmā kva nu gaccati ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ४१ · ५ ॥
कैकेय्या क्लिश्यमानेन राज्ञा सम्चोदितः वनम् । परित्राता जनस्य अस्य जगतः क्व नु गच्चति ॥

kaikeyyā kliśyamānena rājñā samcoditaḥ vanam ।
paritrātā janasya asya jagataḥ kva nu gaccati ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ४१ · ६ ॥
अहो निश्चेतनो राजा जीव लोकस्य सम्प्रियम् । धर्म्यम् सत्य व्रतम् रामम् वन वासो प्रवत्स्यति ॥

aho niścetano rājā jīva lokasya sampriyam ।
dharmyam satya vratam rāmam vana vāso pravatsyati ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ४१ · ७ ॥
इति सर्वा महिष्यः ता विवत्साइव धेनवः । रुरुदुः चैव दुह्ख आर्ताः सस्वरम् विचुक्रुशुः ॥

iti sarvā mahiṣyaḥ tā vivatsāiva dhenavaḥ ।
ruruduḥ caiva duhkha ārtāḥ sasvaram ca vicukruśuḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ४१ · ८ ॥
तम् अन्तः पुरे घोरम् आर्त शब्दम् मही पतिः । पुत्र शोक अभिसम्तप्तः श्रुत्वा आसीत् सुदुह्खितः ॥

sa tam antaḥ pure ghoram ārta śabdam mahī patiḥ ।
putra śoka abhisamtaptaḥ śrutvā ca āsīt suduhkhitaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ४१ · ९ ॥
अग्नि होत्राणि अहूयन्त सूर्यः अन्तर् अधीयत । व्यसृजन् कवलान् नागा गावो वत्सान् पाययन् ॥

na agni hotrāṇi ahūyanta sūryaḥ ca antar adhīyata ।
vyasṛjan kavalān nāgā gāvo vatsān na pāyayan ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ४१ · १० ॥
व्यसृजन् कबलान्नागा गावो वत्सान्न पाययन् । पुत्रम् प्रथमजम् लब्ध्वा जननी नाभ्यनन्दत ॥

vyasṛjan kabalānnāgā gāvo vatsānna pāyayan ।
putram prathamajam labdhvā jananī nābhyanandata ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ४१ · ११ ॥
त्रिशन्कुर् लोहित अन्गः बृहस्पति बुधाव् अपि । दारुणाः सोमम् अभ्येत्य ग्रहाः सर्वे व्यवस्थिताः ॥

triśankur lohita angaḥ ca bṛhaspati budhāv api ।
dāruṇāḥ somam abhyetya grahāḥ sarve vyavasthitāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ४१ · १२ ॥
नक्षत्राणि गत अर्चीम्षि ग्रहाः गत तेजसः । विशाखाः सधूमाः नभसि प्रचकाशिरे ॥

nakṣatrāṇi gata arcīmṣi grahāḥ ca gata tejasaḥ ।
viśākhāḥ ca sadhūmāḥ ca nabhasi pracakāśire ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ४१ · १३ ॥
कालिकानिलवेगेन महोदधिरिवोत्थितः । रामे वनम् प्रव्रजिते नगरम् प्रचचाल तत् ॥

kālikānilavegena mahodadhirivotthitaḥ ।
rāme vanam pravrajite nagaram pracacāla tat ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ४१ · १४ ॥
दिशः पर्याकुलाः सर्वा स्तिमिरेणेव सम्वृताः । ग्रहो नापि नक्षत्रं प्रचकाशे किंचन ॥

diśaḥ paryākulāḥ sarvā stimireṇeva samvṛtāḥ ।
na graho nāpi nakṣatraṁ pracakāśe na kiṁcana ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ४१ · १५ ॥
अकस्मान् नागरः सर्वो जनो दैन्यम् उपागमत् । आहारे वा विहारे वा कश्चित् अकरोन् मनः ॥

akasmān nāgaraḥ sarvo jano dainyam upāgamat ।
āhāre vā vihāre vā na kaścit akaron manaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ४१ · १६ ॥
शोकपर्यायसन्तप्तः सततं दीर्घमुच्छ्वसन् । अयोध्यायाम् जनः सर्वः शुशोच जगतीपतिम् ॥

śokaparyāyasantaptaḥ satataṁ dīrghamucchvasan ।
ayodhyāyām janaḥ sarvaḥ śuśoca jagatīpatim ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ४१ · १७ ॥
बाष्प पर्याकुल मुखो राज मार्ग गतः जनः । हृष्टः लक्ष्यते कश्चित् सर्वः शोक परायणः ॥

bāṣpa paryākula mukho rāja mārga gataḥ janaḥ ।
na hṛṣṭaḥ lakṣyate kaścit sarvaḥ śoka parāyaṇaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ४१ · १८ ॥
वाति पवनः शीतः शशी सौम्य दर्शनः । सूर्यः तपते लोकम् सर्वम् पर्याकुलम् जगत् ॥

na vāti pavanaḥ śītaḥ na śaśī saumya darśanaḥ ।
na sūryaḥ tapate lokam sarvam paryākulam jagat ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ४१ · १९ ॥
अनर्थिनः सुताः स्त्रीणाम् भर्तारः भ्रातरः तथा । सर्वे सर्वम् परित्यज्य रामम् एव अन्वचिन्तयन् ॥

anarthinaḥ sutāḥ strīṇām bhartāraḥ bhrātaraḥ tathā ।
sarve sarvam parityajya rāmam eva anvacintayan ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ४१ · २० ॥
ये तु रामस्य सुहृदः सर्वे ते मूढ चेतसः । शोक भारेण आक्रान्ताः शयनम् जुहुस् तदा ॥

ye tu rāmasya suhṛdaḥ sarve te mūḍha cetasaḥ ।
śoka bhāreṇa ca ākrāntāḥ śayanam na juhus tadā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ४१ · २१ ॥
ततः तु अयोध्या रहिता महात्मना । पुरम्दरेण इव मही सपर्वता । चचाल घोरम् भय भार पीडिता । सनाग योध अश्व गणा ननाद च ॥

tataḥ tu ayodhyā rahitā mahātmanā ।
puramdareṇa iva mahī saparvatā ।
cacāla ghoram bhaya bhāra pīḍitā ।
sanāga yodha aśva gaṇā nanāda ca ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.