वाल्मीकि रामायणम् · अयोध्याकाण्डम्Ayodhyā Kāṇḍa

अयोध्याकाण्डम्Ayodhyā Kāṇḍa

सर्गः ३७ · ३७ श्लोकाःSarga 37 · 37 ślokas
अशोधित पाठ · unverified — गीताप्रेस शोधन शेष
॥ २ · ३७ · १ ॥
महा मात्र वचः श्रुत्वा रामः दशरथम् तदा । अन्वभाषत वाक्यम् तु विनयज्ञो विनीतवत् ॥

mahā mātra vacaḥ śrutvā rāmaḥ daśaratham tadā ।
anvabhāṣata vākyam tu vinayajño vinītavat ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३७ · २ ॥
त्यक्त भोगस्य मे राजन् वने वन्येन जीवतः । किम् कार्यम् अनुयात्रेण त्यक्त सन्गस्य सर्वतः ॥

tyakta bhogasya me rājan vane vanyena jīvataḥ ।
kim kāryam anuyātreṇa tyakta sangasya sarvataḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३७ · ३ ॥
यो हि दत्त्वा द्विप श्रेष्ठम् कक्ष्यायाम् कुरुते मनः । रज्जु स्नेहेन किम् तस्य त्यजतः कुन्जर उत्तमम् ॥

yo hi dattvā dvipa śreṣṭham kakṣyāyām kurute manaḥ ।
rajju snehena kim tasya tyajataḥ kunjara uttamam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३७ · ४ ॥
तथा मम सताम् श्रेष्ठ किम् ध्वजिन्या जगत् पते । सर्वाणि एव अनुजानामि चीराणि एव आनयन्तु मे ॥

tathā mama satām śreṣṭha kim dhvajinyā jagat pate ।
sarvāṇi eva anujānāmi cīrāṇi eva ānayantu me ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३७ · ५ ॥
खनित्र पिटके उभे मम आनयत गच्चतः । चतुर् दश वने वासम् वर्षाणि वसतः मम ॥

khanitra piṭake ca ubhe mama ānayata gaccataḥ ।
catur daśa vane vāsam varṣāṇi vasataḥ mama ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३७ · ६ ॥
अथ चीराणि कैकेयी स्वयम् आहृत्य राघवम् । उवाच परिधत्स्व इति जन ओघे निरपत्रपा ॥

atha cīrāṇi kaikeyī svayam āhṛtya rāghavam ।
uvāca paridhatsva iti jana oghe nirapatrapā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३७ · ७ ॥
चीरे पुरुष व्याघ्रः कैकेय्याः प्रतिगृह्य ते । सूक्ष्म वस्त्रम् अवक्षिप्य मुनि वस्त्राणि अवस्त ह ॥

sa cīre puruṣa vyāghraḥ kaikeyyāḥ pratigṛhya te ।
sūkṣma vastram avakṣipya muni vastrāṇi avasta ha ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३७ · ८ ॥
लक्ष्मणः अपि तत्र एव विहाय वसने शुभे । तापसाच् चादने चैव जग्राह पितुर् अग्रतः ॥

lakṣmaṇaḥ ca api tatra eva vihāya vasane śubhe ।
tāpasāc cādane caiva jagrāha pitur agrataḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३७ · ९ ॥
अथ आत्म परिधान अर्थम् सीता कौशेय वासिनी । समीक्ष्य चीरम् सम्त्रस्ता पृषती वागुराम् इव ॥

atha ātma paridhāna artham sītā kauśeya vāsinī ।
samīkṣya cīram samtrastā pṛṣatī vāgurām iva ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३७ · १० ॥
सा व्यपत्रपमाणा इव प्रतिगृह्य दुर्मनाः । गन्धर्व राज प्रतिमम् भर्तारम् इदम् अब्रवीत् ॥

sā vyapatrapamāṇā iva pratigṛhya ca durmanāḥ ।
gandharva rāja pratimam bhartāram idam abravīt ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३७ · ११ ॥
अश्रुसंपूर्ण्नेत्रा धर्मज्ञा धर्मदर्शिनी । गन्धर्वराजप्रतिमम् भर्तारमिदमब्रवीत् ॥

aśrusaṁpūrṇnetrā ca dharmajñā dharmadarśinī ।
gandharvarājapratimam bhartāramidamabravīt ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३७ · १२ ॥
कथम् नु चीरम् बध्नन्ति मुनयो वन वासिनः । इति ह्यकुशला सीता सामुमोह मुहुर्मुहुः ॥

katham nu cīram badhnanti munayo vana vāsinaḥ ।
iti hyakuśalā sītā sāmumoha muhurmuhuḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३७ · १३ ॥
कृत्वा कण्ठे सा चीरम् एकम् आदाय पाणिना । तस्थौ हि अकुषला तत्र व्रीडिता जनक आत्मज ॥

kṛtvā kaṇṭhe ca sā cīram ekam ādāya pāṇinā ।
tasthau hi akuṣalā tatra vrīḍitā janaka ātmaja ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३७ · १४ ॥
तस्याः तत् क्षिप्रम् आगम्य रामः धर्मभृताम् वरः । चीरम् बबन्ध सीतायाः कौशेयस्य उपरि स्वयम् ॥

tasyāḥ tat kṣipram āgamya rāmaḥ dharmabhṛtām varaḥ ।
cīram babandha sītāyāḥ kauśeyasya upari svayam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३७ · १५ ॥
रामम् प्रेक्ष्य तु सीतायाः बध्नन्तम् चीरमुत्तमम् । अन्तःपुरगता नार्यो मुमुचुर्वारि नेत्रजम् ॥

rāmam prekṣya tu sītāyāḥ badhnantam cīramuttamam ।
antaḥpuragatā nāryo mumucurvāri netrajam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३७ · १६ ॥
उचुश्च परमायस्ता रामम् ज्वलिततेजसम् । वत्स नैवम् नियुक्तेयम् वनवासे मनस्विनी ॥

ucuśca paramāyastā rāmam jvalitatejasam ।
vatsa naivam niyukteyam vanavāse manasvinī ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३७ · १७ ॥
पितुर्वाक्यानुरोधेन गतस्य विजनम् वनम् । तावद्दर्शनमस्या नः सफलम् भवतु प्रभो ॥

piturvākyānurodhena gatasya vijanam vanam ।
tāvaddarśanamasyā naḥ saphalam bhavatu prabho ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३७ · १८ ॥
लक्ष्मणेन सहायेन वनम् गच्छस्व पुत्रक । नेयमर्हति कल्याणी वस्तुम् तापसवद्वने ॥

lakṣmaṇena sahāyena vanam gacchasva putraka ।
neyamarhati kalyāṇī vastum tāpasavadvane ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३७ · १९ ॥
कुरु नो याचनाम् पुत्र! सीता तिष्ठतु भामिनी । धर्मनित्यः स्वयम् स्थातुम् हीदानीम् त्वमिच्छसि ॥

kuru no yācanām putra! sītā tiṣṭhatu bhāminī ।
dharmanityaḥ svayam sthātum na hīdānīm tvamicchasi ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३७ · २० ॥
तासामेवम्विधा वाचः शृण्वन् दशरथात्मजः । बबन्धैव तदा चीरम् सीतया तुल्यशीलया ॥

tāsāmevamvidhā vācaḥ śṛṇvan daśarathātmajaḥ ।
babandhaiva tadā cīram sītayā tulyaśīlayā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३७ · २१ ॥
चीरे गृहीते तु तया समीक्ष्य नृपतेर्गुरुः । निवार्य सीताम् कैकेयीम् वसिष्ठो वाक्यमब्रवीत् ॥

cīre gṛhīte tu tayā samīkṣya nṛpaterguruḥ ।
nivārya sītām kaikeyīm vasiṣṭho vākyamabravīt ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३७ · २२ ॥
अतिप्रवृत्ते दुर्मेधे कैकेयि कुलपाम्सनि । वञ्यित्वा राजानम् प्रमाणेऽवतिष्ठसे ॥

atipravṛtte durmedhe kaikeyi kulapāmsani ।
vañyitvā ca rājānam na pramāṇe'vatiṣṭhase ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३७ · २३ ॥
गन्तव्यम् वनम् देव्या सीतया शीलवर्जिते । अनुष्ठास्यति रामस्य सीता प्रकृतमासनम् ॥

na gantavyam vanam devyā sītayā śīlavarjite ।
anuṣṭhāsyati rāmasya sītā prakṛtamāsanam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३७ · २४ ॥
आत्मा हि दाराः सर्वेषाम् दारसम्ग्रहवर्तिनाम् । आत्मेयमिति रामस्य पालयिष्यति मेदिनीम् ॥

ātmā hi dārāḥ sarveṣām dārasamgrahavartinām ।
ātmeyamiti rāmasya pālayiṣyati medinīm ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३७ · २५ ॥
अथ यास्यति वैदेही वनम् रामेण सम्गता । वयमप्यनुयास्यामः पुरम् चेदम् गमिष्यति ॥

atha yāsyati vaidehī vanam rāmeṇa samgatā ।
vayamapyanuyāsyāmaḥ puram cedam gamiṣyati ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३७ · २६ ॥
अन्तपालाश्च यास्यन्ति सदारो यत्र राघवः । सहोपजीव्यम् राष्ट्रम् पुरम् सपरिच्छदम् ॥

antapālāśca yāsyanti sadāro yatra rāghavaḥ ।
sahopajīvyam rāṣṭram ca puram ca saparicchadam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३७ · २७ ॥
भरतश्च सशत्रुघ्नश्चीरवासा वनेचरः । वने वसन्तम् काकुत्थ्समनुवत्स्यति पूर्वजम् ॥

bharataśca saśatrughnaścīravāsā vanecaraḥ ।
vane vasantam kākutthsamanuvatsyati pūrvajam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३७ · २८ ॥
ततह् शून्याम् गतजनाम् वसुधाम् पादपैः सह । त्वमेका शाधि दुर्वृत्ता प्रजानामहिते स्थिता ॥

tatah śūnyām gatajanām vasudhām pādapaiḥ saha ।
tvamekā śādhi durvṛttā prajānāmahite sthitā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३७ · २९ ॥
हि तद्भविता राष्ट्रम् यत्र रामो भूपतिः । तद्वनम् भविता राष्ट्रम् यत्र रामो निवत्स्यति ॥

na hi tadbhavitā rāṣṭram yatra rāmo na bhūpatiḥ ।
tadvanam bhavitā rāṣṭram yatra rāmo nivatsyati ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३७ · ३० ॥
ह्यदत्ताम् महीम् पित्रा भरतः शास्तुमर्हति । त्वयि वा पुत्रवद्वस्तुम् यदि जातो महीपतेः ॥

na hyadattām mahīm pitrā bharataḥ śāstumarhati ।
tvayi vā putravadvastum yadi jāto mahīpateḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३७ · ३१ ॥
यद्यपि त्वम् क्षितितलाद्गगनम् चोत्पतिष्यसि । पितुर्व्म्शचरित्रज्ञः सोऽन्यथा करिष्यति ॥

yadyapi tvam kṣititalādgaganam cotpatiṣyasi ।
piturvmśacaritrajñaḥ so'nyathā na kariṣyati ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३७ · ३२ ॥
तत्त्वया पुत्रगर्धिन्या पुत्रस्य कृतमप्रियम् । लोके हि विद्येत यो राममनुव्रतः ॥

tattvayā putragardhinyā putrasya kṛtamapriyam ।
loke hi sa na vidyeta yo na rāmamanuvrataḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३७ · ३३ ॥
द्रक्ष्यस्यद्यैव कैकेयि पशुव्याLअमृगद्विजान् । गच्छतः सह रामेण पादपाम्श्च तदुन्मुखान् ॥

drakṣyasyadyaiva kaikeyi paśuvyāLamṛgadvijān ।
gacchataḥ saha rāmeṇa pādapāmśca tadunmukhān ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३७ · ३४ ॥
अथोत्तमान्याभरणानि देवि । देहि स्नुषायै व्यपनीय चीरम् । चीरमस्याः प्रविधीयतेति । न्यवारयत् तद्वसनम् वसिष्ठः ॥

athottamānyābharaṇāni devi ।
dehi snuṣāyai vyapanīya cīram ।
na cīramasyāḥ pravidhīyateti ।
nyavārayat tadvasanam vasiṣṭhaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३७ · ३५ ॥
एकस्य रामस्य वने निवास । स्त्वया वृतह् केकयराजपुत्रि । विभूषितेयम् प्रतिकर्मनित्या । वसत्वरण्ये सह राघवेण ॥

ekasya rāmasya vane nivāsa ।
stvayā vṛtah kekayarājaputri ।
vibhūṣiteyam pratikarmanityā ।
vasatvaraṇye saha rāghaveṇa ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३७ · ३६ ॥
यानैश्च मुख्यैः परिचारकैश्च । सुसम्वृता गच्छतु राजपुत्री । वस्रैश्च सर्वैः सहितैर्विधानै । र्नेयम् वृता ते वरसम्प्रदाने ॥

yānaiśca mukhyaiḥ paricārakaiśca ।
susamvṛtā gacchatu rājaputrī ।
vasraiśca sarvaiḥ sahitairvidhānai ।
rneyam vṛtā te varasampradāne ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३७ · ३७ ॥
तस्मिम्स्तथा जल्पति विप्रमुख्ये । गुरौ नृपस्याप्रतिमप्रभावे । नैव स्म सीता विनिवृत्तभावा । प्रियस्य भर्तुः प्रतिकारकामा ॥

tasmimstathā jalpati vipramukhye ।
gurau nṛpasyāpratimaprabhāve ।
naiva sma sītā vinivṛttabhāvā ।
priyasya bhartuḥ pratikārakāmā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.