वाल्मीकि रामायणम् · अयोध्याकाण्डम्Ayodhyā Kāṇḍa

अयोध्याकाण्डम्Ayodhyā Kāṇḍa

सर्गः ३६ · ३३ श्लोकाःSarga 36 · 33 ślokas
अशोधित पाठ · unverified — गीताप्रेस शोधन शेष
॥ २ · ३६ · १ ॥
ततः सुमन्त्रम् ऐक्ष्वाकः पीडितः अत्र प्रतिज्ञया । सबाष्पम् अतिनिह्श्वस्य जगाद इदम् पुनः पुनः ॥

tataḥ sumantram aikṣvākaḥ pīḍitaḥ atra pratijñayā ।
sabāṣpam atinihśvasya jagāda idam punaḥ punaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३६ · २ ॥
सूत रत्न सुसम्पूर्णा चतुर् विध बला चमूः । रागवस्य अनुयात्रा अर्थम् क्षिप्रम् प्रतिविधीयताम् ॥

sūta ratna susampūrṇā catur vidha balā camūḥ ।
rāgavasya anuyātrā artham kṣipram pratividhīyatām ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३६ · ३ ॥
रूप आजीवा शालिन्यो वणिजः महा धनाः । शोभयन्तु कुमारस्य वाहिनीम् सुप्रसारिताः ॥

rūpa ājīvā ca śālinyo vaṇijaḥ ca mahā dhanāḥ ।
śobhayantu kumārasya vāhinīm suprasāritāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३६ · ४ ॥
ये एनम् उपजीवन्ति रमते यैः वीर्यतः । तेषाम् बहु विधम् दत्त्वा तान् अपि अत्र नियोजय ॥

ye ca enam upajīvanti ramate yaiḥ ca vīryataḥ ।
teṣām bahu vidham dattvā tān api atra niyojaya ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३६ · ५ ॥
आयुधानि मुख्यानि नागराः शकटानि च । अनुगच्छन्तु काकुत्थ्सम् व्याधाश्चारण्यगोचराः ॥

āyudhāni ca mukhyāni nāgarāḥ śakaṭāni ca ।
anugacchantu kākutthsam vyādhāścāraṇyagocarāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३६ · ६ ॥
निघ्नन् मृगान् कुन्जरामः पिबमः आरण्यकम् मधु । नदीः विविधाः पश्यन् राज्यम् सम्स्मरिष्यति ॥

nighnan mṛgān kunjarāmaḥ ca pibamaḥ ca āraṇyakam madhu ।
nadīḥ ca vividhāḥ paśyan na rājyam samsmariṣyati ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३६ · ७ ॥
धान्य कोशः यः कश्चित् धन कोशः मामकः । तौ रामम् अनुगच्चेताम् वसन्तम् निर्जने वने ॥

dhānya kośaḥ ca yaḥ kaścit dhana kośaḥ ca māmakaḥ ।
tau rāmam anugaccetām vasantam nirjane vane ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३६ · ८ ॥
यजन् पुण्येषु देशेषु विसृजमः आप्त दक्षिणाः । ऋषिभिः समागम्य प्रवत्स्यति सुखम् वने ॥

yajan puṇyeṣu deśeṣu visṛjamaḥ ca āpta dakṣiṇāḥ ।
ṛṣibhiḥ ca samāgamya pravatsyati sukham vane ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३६ · ९ ॥
भरतः महा बाहुर् अयोध्याम् पालयिष्यति । सर्व कामैः पुनः श्रीमान् रामः सम्साध्यताम् इति ॥

bharataḥ ca mahā bāhur ayodhyām pālayiṣyati ।
sarva kāmaiḥ punaḥ śrīmān rāmaḥ samsādhyatām iti ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३६ · १० ॥
एवम् ब्रुवति काकुत्स्थे कैकेय्या भयम् आगतम् । मुखम् अपि अगमात् शेषम् स्वरः अपि न्यरुध्यत ॥

evam bruvati kākutsthe kaikeyyā bhayam āgatam ।
mukham ca api agamāt śeṣam svaraḥ ca api nyarudhyata ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३६ · ११ ॥
सा विषण्णा सम्त्रस्ता कैकेयी वाक्यम् अब्रवीत् । राजानमेवाभिमुखी कैकेयी वाक्यमब्रवीत् ॥

sā viṣaṇṇā ca samtrastā kaikeyī vākyam abravīt ।
rājānamevābhimukhī kaikeyī vākyamabravīt ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३६ · १२ ॥
राज्यम् गत जनम् साधो पीत मण्डाम् सुराम् इव । निरास्वाद्यतमम् शून्यम् भरतः अभिपत्स्यते ॥

rājyam gata janam sādho pīta maṇḍām surām iva ।
nirāsvādyatamam śūnyam bharataḥ na abhipatsyate ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३६ · १३ ॥
कैकेय्याम् मुक्त लज्जायाम् वदन्त्याम् अतिदारुणम् । राजा दशरथो वाक्यम् उवाच आयत लोचनाम् ॥

kaikeyyām mukta lajjāyām vadantyām atidāruṇam ।
rājā daśaratho vākyam uvāca āyata locanām ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३६ · १४ ॥
वहन्तम् किम् तुदसि माम् नियुज्य धुरि मा आहिते । अनार्ये कृत्यमार्ब्धम् किम् पूर्वमुपारुधः ॥

vahantam kim tudasi mām niyujya dhuri mā āhite ।
anārye kṛtyamārbdham kim na pūrvamupārudhaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३६ · १५ ॥
तस्यैतत्क्रोधसम्युक्तमुक्तम् श्रुत्वा वराङ्गना । कैकेयी द्वि गुणम् क्रुद्धा राजानम् इदम् अब्रवीत् ॥

tasyaitatkrodhasamyuktamuktam śrutvā varāṅganā ।
kaikeyī dvi guṇam kruddhā rājānam idam abravīt ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३६ · १६ ॥
तव एव वम्शे सगरः ज्येष्ठम् पुत्रम् उपारुधत् । असमन्जैति ख्यातम् तथा अयम् गन्तुम् अर्हति ॥

tava eva vamśe sagaraḥ jyeṣṭham putram upārudhat ।
asamanjaiti khyātam tathā ayam gantum arhati ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३६ · १७ ॥
एवम् उक्तः धिग् इति एव राजा दशरथो अब्रवीत् । व्रीडितः जनः सर्वः सा तन् अवबुध्यत ॥

evam uktaḥ dhig iti eva rājā daśaratho abravīt ।
vrīḍitaḥ ca janaḥ sarvaḥ sā ca tan na avabudhyata ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३६ · १८ ॥
तत्र वृद्धो महा मात्रः सिद्ध अर्थो नाम नामतः । शुचिर् बहु मतः राज्ञः कैकेयीम् इदम् अब्रवीत् ॥

tatra vṛddho mahā mātraḥ siddha artho nāma nāmataḥ ।
śucir bahu mataḥ rājñaḥ kaikeyīm idam abravīt ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३६ · १९ ॥
असमन्जो गृहीत्वा तु क्रीडितः पथि दारकान् । सरय्वाः प्रक्षिपन्न् अप्सु रमते तेन दुर्मतिः ॥

asamanjo gṛhītvā tu krīḍitaḥ pathi dārakān ।
sarayvāḥ prakṣipann apsu ramate tena durmatiḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३६ · २० ॥
तम् दृष्ट्वा नागरः सर्वे क्रुद्धा राजानम् अब्रुवन् । असमन्जम् वृषीण्व एकम् अस्मान् वा राष्ट्र वर्धन ॥

tam dṛṣṭvā nāgaraḥ sarve kruddhā rājānam abruvan ।
asamanjam vṛṣīṇva ekam asmān vā rāṣṭra vardhana ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३६ · २१ ॥
तान् उवाच ततः राजा किम् निमित्तम् इदम् भयम् । ताः अपि राज्ञा सम्पृष्टा वाक्यम् प्रकृतयो अब्रुवन् ॥

tān uvāca tataḥ rājā kim nimittam idam bhayam ।
tāḥ ca api rājñā sampṛṣṭā vākyam prakṛtayo abruvan ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३६ · २२ ॥
क्रीडितः तु एष नः पुत्रान् बालान् उद्भ्रान्त चेतनः । सरय्वाम् प्रक्षिपन् मौर्ख्यात् अतुलाम् प्रीतिम् अश्नुते ॥

krīḍitaḥ tu eṣa naḥ putrān bālān udbhrānta cetanaḥ ।
sarayvām prakṣipan maurkhyāt atulām prītim aśnute ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३६ · २३ ॥
तासाम् वचनम् श्रुत्वा प्रकृतीनाम् नर अधिप । तम् तत्याज अहितम् पुत्रम् तासाम् प्रिय चिकीर्षया ॥

sa tāsām vacanam śrutvā prakṛtīnām nara adhipa ।
tam tatyāja ahitam putram tāsām priya cikīrṣayā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३६ · २४ ॥
तम् यानम् श्रीघ्रमारोप्य सभार्यम् सपरिच्छदम् । यावज्जीवम् विवास्योऽयमिति स्वानन्वशात् पिता ॥

tam yānam śrīghramāropya sabhāryam saparicchadam ।
yāvajjīvam vivāsyo'yamiti svānanvaśāt pitā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३६ · २५ ॥
फालपिटकम् गृह्य गिरिदुर्गान्यलोडयत् । दिशः सर्वास्त्वनुचरन् यथा पापकर्मकृत् ॥

sa phālapiṭakam gṛhya giridurgānyaloḍayat ।
diśaḥ sarvāstvanucaran sa yathā pāpakarmakṛt ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३६ · २६ ॥
इति एवम् अत्यजद् राजा सगरः वै सुधार्मिकः । रामः किम् अकरोत् पापम् येन एवम् उपरुध्यते ॥

iti evam atyajad rājā sagaraḥ vai sudhārmikaḥ ।
rāmaḥ kim akarot pāpam yena evam uparudhyate ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३६ · २७ ॥
हि कम्चन पश्यामो राघवस्यागुणम् वयम् । दुर्लभो यस्य निरयः श्शाङ्कस्येव कल्मषम् ॥

na hi kamcana paśyāmo rāghavasyāguṇam vayam ।
durlabho yasya nirayaḥ śśāṅkasyeva kalmaṣam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३६ · २८ ॥
अथवा देवि दोषम् त्वं कंचित्पश्यसि राघवे । तमद्य ब्रूहि तत्वैन तदा रोमो विवास्यताम् ॥

athavā devi doṣam tvaṁ kaṁcitpaśyasi rāghave ।
tamadya brūhi tatvaina tadā romo vivāsyatām ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३६ · २९ ॥
अदुष्टस्य हि सम्त्यागः सत्पथे निरतस्य च । निर्दहे दपि शक्रस्य द्युतिम् धर्मनिरोधनात् ॥

aduṣṭasya hi samtyāgaḥ satpathe niratasya ca ।
nirdahe dapi śakrasya dyutim dharmanirodhanāt ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३६ · ३० ॥
तदलम् देवि रामस्य श्रिया विहतया त्वया । लोकतोऽप् हि ते रक्ष्यः परिवादः शुभानने ॥

tadalam devi rāmasya śriyā vihatayā tvayā ।
lokato'p hi te rakṣyaḥ parivādaḥ śubhānane ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३६ · ३१ ॥
श्रुत्वा तु सिद्ध अर्थ वचो राजा श्रान्ततर स्वनः । शोक उपहतया वाचा कैकेयीम् इदम् अब्रवीत् ॥

śrutvā tu siddha artha vaco rājā śrāntatara svanaḥ ।
śoka upahatayā vācā kaikeyīm idam abravīt ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३६ · ३२ ॥
एतद्वचो नेच्छ्सि पापवृत्ते । हितम् जानासि ममात्मनो वा । आस्थाय मार्गम् कृपणम् कुचेष्टा । चेष्टा हि ते साधुपदादपेता ॥

etadvaco necchsi pāpavṛtte ।
hitam na jānāsi mamātmano vā ।
āsthāya mārgam kṛpaṇam kuceṣṭā ।
ceṣṭā hi te sādhupadādapetā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३६ · ३३ ॥
अनुव्रजिष्याम्य् अहम् अद्य रामम् । राज्यम् परित्यज्य सुखम् धनम् च । सह एव राज्ञा भरतेन त्वम् । यथा सुखम् भुन्क्ष्व चिराय राज्यम् ॥

anuvrajiṣyāmy aham adya rāmam ।
rājyam parityajya sukham dhanam ca ।
saha eva rājñā bharatena ca tvam ।
yathā sukham bhunkṣva cirāya rājyam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.