वाल्मीकि रामायणम् · अयोध्याकाण्डम्Ayodhyā Kāṇḍa

अयोध्याकाण्डम्Ayodhyā Kāṇḍa

सर्गः ३४ · ६१ श्लोकाःSarga 34 · 61 ślokas
अशोधित पाठ · unverified — गीताप्रेस शोधन शेष
॥ २ · ३४ · १ ॥
ततःकमलपत्राक्षः श्यामो निरुपमो महान् । उवाच रामस्तम् सूतं पितुराख्याहि मामिति ॥

tataḥkamalapatrākṣaḥ śyāmo nirupamo mahān ।
uvāca rāmastam sūtaṁ piturākhyāhi māmiti ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३४ · २ ॥
राम प्रेषितः क्षिप्रम् सम्ताप कलुष इन्द्रियः । प्रविश्य नृपतिम् सूतः निह्श्वसन्तम् ददर्श ह ॥

sa rāma preṣitaḥ kṣipram samtāpa kaluṣa indriyaḥ ।
praviśya nṛpatim sūtaḥ nihśvasantam dadarśa ha ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३४ · ३ ॥
उपरक्तमिवादित्यं भस्मच्छन्नमिवानलम् । तटाकमिव निस्तोयमपश्यज्जगतीपतिम् ॥

uparaktamivādityaṁ bhasmacchannamivānalam ।
taṭākamiva nistoyamapaśyajjagatīpatim ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३४ · ४ ॥
आलोक्य तु महा प्राज्ञः परम आकुल चेतसम् । रामम् एव अनुशोचन्तम् सूतः प्रान्जलिर् आसदत् ॥

ālokya tu mahā prājñaḥ parama ākula cetasam ।
rāmam eva anuśocantam sūtaḥ prānjalir āsadat ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३४ · ५ ॥
तम् वर्धयित्वा राजानम् सूतः पूर्वम् जयाशिषा । भयविक्लबया वाचा मन्दया श्लक्ष्णमब्रवीत् ॥

tam vardhayitvā rājānam sūtaḥ pūrvam jayāśiṣā ।
bhayaviklabayā vācā mandayā ślakṣṇamabravīt ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३४ · ६ ॥
अयम् पुरुष व्याघ्र द्वारि तिष्ठति ते सुतः । ब्राह्मणेभ्यो धनम् दत्त्वा सर्वम् चैव उपजीविनाम् ॥

ayam sa puruṣa vyāghra dvāri tiṣṭhati te sutaḥ ।
brāhmaṇebhyo dhanam dattvā sarvam caiva upajīvinām ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३४ · ७ ॥
त्वा पश्यतु भद्रम् ते रामः सत्य पराक्रमः । सर्वान् सुहृदाअपृच्च्य त्वाम् इदानीम् दिदृक्षते ॥

sa tvā paśyatu bhadram te rāmaḥ satya parākramaḥ ।
sarvān suhṛdāapṛccya tvām idānīm didṛkṣate ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३४ · ८ ॥
गमिष्यति महा अरण्यम् तम् पश्य जगती पते । वृतम् राज गुणैः सर्वैः आदित्यम् इव रश्मिभिः ॥

gamiṣyati mahā araṇyam tam paśya jagatī pate ।
vṛtam rāja guṇaiḥ sarvaiḥ ādityam iva raśmibhiḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३४ · ९ ॥
सत्य वादी धर्म आत्मा गाम्भीर्यात् सागर उपमः । आकाशैव निष्पन्को नर इन्द्रः प्रत्युवाच तम् ॥

sa satya vādī dharma ātmā gāmbhīryāt sāgara upamaḥ ।
ākāśaiva niṣpanko nara indraḥ pratyuvāca tam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३४ · १० ॥
सुमन्त्र आनय मे दारान् ये केचित् इह मामकाः । दारैः परिवृतः सर्वैः द्रष्टुम् इच्चामि राघवम् ॥

sumantra ānaya me dārān ye kecit iha māmakāḥ ।
dāraiḥ parivṛtaḥ sarvaiḥ draṣṭum iccāmi rāghavam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३४ · ११ ॥
सो अन्तः पुरम् अतीत्य एव स्त्रियः ता वाक्यम् अब्रवीत् । आर्यो ह्वयति वो राजा गम्यताम् तत्र माचिरम् ॥

so antaḥ puram atītya eva striyaḥ tā vākyam abravīt ।
āryo hvayati vo rājā gamyatām tatra māciram ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३४ · १२ ॥
एवम् उक्ताः स्त्रियः सर्वाः सुमन्त्रेण नृप आज्ञया । प्रचक्रमुस् तत् भवनम् भर्तुर् आज्ञाय शासनम् ॥

evam uktāḥ striyaḥ sarvāḥ sumantreṇa nṛpa ājñayā ।
pracakramus tat bhavanam bhartur ājñāya śāsanam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३४ · १३ ॥
अर्ध सप्त शताः ताः तु प्रमदाः ताम्र लोचनाः । कौसल्याम् परिवार्य अथ शनैः जग्मुर् धृत व्रताः ॥

ardha sapta śatāḥ tāḥ tu pramadāḥ tāmra locanāḥ ।
kausalyām parivārya atha śanaiḥ jagmur dhṛta vratāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३४ · १४ ॥
आगतेषु दारेषु समवेक्ष्य मही पतिः । उवाच राजा तम् सूतम् सुमन्त्र आनय मे सुतम् ॥

āgateṣu ca dāreṣu samavekṣya mahī patiḥ ।
uvāca rājā tam sūtam sumantra ānaya me sutam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३४ · १५ ॥
सूतः रामम् आदाय लक्ष्मणम् मैथिलीम् तदा । जगाम अभिमुखः तूर्णम् सकाशम् जगती पतेः ॥

sa sūtaḥ rāmam ādāya lakṣmaṇam maithilīm tadā ।
jagāma abhimukhaḥ tūrṇam sakāśam jagatī pateḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३४ · १६ ॥
राजा पुत्रम् आयान्तम् दृष्ट्वा दूरात् कृत अन्जलिम् । उत्पपात आसनात् तूर्णम् आर्तः स्त्री जन सम्वृतः ॥

sa rājā putram āyāntam dṛṣṭvā dūrāt kṛta anjalim ।
utpapāta āsanāt tūrṇam ārtaḥ strī jana samvṛtaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३४ · १७ ॥
सो अभिदुद्राव वेगेन रामम् दृष्ट्वा विशाम् पतिः । तम् असम्प्राप्य दुह्ख आर्तः पपात भुवि मूर्चितः ॥

so abhidudrāva vegena rāmam dṛṣṭvā viśām patiḥ ।
tam asamprāpya duhkha ārtaḥ papāta bhuvi mūrcitaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३४ · १८ ॥
तम् रामः अभ्यपातत् क्षिप्रम् लक्ष्मणः महा रथः । विसम्ज्ञम् इव दुह्खेन सशोकम् नृपतिम् तदा ॥

tam rāmaḥ abhyapātat kṣipram lakṣmaṇaḥ ca mahā rathaḥ ।
visamjñam iva duhkhena saśokam nṛpatim tadā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३४ · १९ ॥
स्त्री सहस्र निनादः सम्जज्ञे राज वेश्मनि । हाहा राम इति सहसा भूषण ध्वनि मूर्चितः ॥

strī sahasra ninādaḥ ca samjajñe rāja veśmani ।
hāhā rāma iti sahasā bhūṣaṇa dhvani mūrcitaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३४ · २० ॥
तम् परिष्वज्य बाहुभ्याम् ताव् उभौ राम लक्ष्मणौ । पर्यन्के सीतया सार्धम् रुदन्तः समवेशयन् ॥

tam pariṣvajya bāhubhyām tāv ubhau rāma lakṣmaṇau ।
paryanke sītayā sārdham rudantaḥ samaveśayan ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३४ · २१ ॥
अथ रामः मुहूर्तेन लब्ध सम्ज्ञम् मही पतिम् । उवाच प्रान्जलिर् भूत्वा शोक अर्णव परिप्लुतम् ॥

atha rāmaḥ muhūrtena labdha samjñam mahī patim ।
uvāca prānjalir bhūtvā śoka arṇava pariplutam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३४ · २२ ॥
आपृच्चे त्वाम् महा राज सर्वेषाम् ईश्वरः असि नः । प्रस्थितम् दण्डक अरण्यम् पश्य त्वम् कुशलेन माम् ॥

āpṛcce tvām mahā rāja sarveṣām īśvaraḥ asi naḥ ।
prasthitam daṇḍaka araṇyam paśya tvam kuśalena mām ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३४ · २३ ॥
लक्ष्मणम् अनुजानीहि सीता अन्वेति माम् वनम् । कारणैः बहुभिस् तथ्यैः वार्यमाणौ इच्चतः ॥

lakṣmaṇam ca anujānīhi sītā ca anveti mām vanam ।
kāraṇaiḥ bahubhis tathyaiḥ vāryamāṇau na ca iccataḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३४ · २४ ॥
अनुजानीहि सर्वान् नः शोकम् उत्सृज्य मानद । लक्ष्मणम् माम् सीताम् प्रजापतिर् इव प्रजाः ॥

anujānīhi sarvān naḥ śokam utsṛjya mānada ।
lakṣmaṇam mām ca sītām ca prajāpatir iva prajāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३४ · २५ ॥
प्रतीक्षमाणम् अव्यग्रम् अनुज्ञाम् जगती पतेः । उवाच रर्जा सम्प्रेक्ष्य वन वासाय राघवम् ॥

pratīkṣamāṇam avyagram anujñām jagatī pateḥ ।
uvāca rarjā samprekṣya vana vāsāya rāghavam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३४ · २६ ॥
अहम् राघव कैकेय्या वर दानेन मोहितः । अयोध्यायाः त्वम् एव अद्य भव राजा निगृह्य माम् ॥

aham rāghava kaikeyyā vara dānena mohitaḥ ।
ayodhyāyāḥ tvam eva adya bhava rājā nigṛhya mām ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३४ · २७ ॥
एवम् उक्तः नृपतिना रामः धर्मभृताम् वरः । प्रत्युवाच अन्जलिम् कृत्वा पितरम् वाक्य कोविदः ॥

evam uktaḥ nṛpatinā rāmaḥ dharmabhṛtām varaḥ ।
pratyuvāca anjalim kṛtvā pitaram vākya kovidaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३४ · २८ ॥
भवान् वर्ष सहस्राय पृथिव्या नृपते पतिः । अहम् तु अरण्ये वत्स्यामि मे कार्यम् त्वया अनृतम् ॥

bhavān varṣa sahasrāya pṛthivyā nṛpate patiḥ ।
aham tu araṇye vatsyāmi na me kāryam tvayā anṛtam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३४ · २९ ॥
नव पञ्च वर्षाणि वनवासे विहृत्य ते । पुनः पादौ ग्रहीष्यामि प्रतिज्ञान्ते नराधिपः ॥

nava pañca ca varṣāṇi vanavāse vihṛtya te ।
punaḥ pādau grahīṣyāmi pratijñānte narādhipaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३४ · ३० ॥
रुदन्नाह प्रियम् पुत्रं सत्यपाशेन संयतः । कैकेय्या चोद्यमान्स्तु मिथो राजा तमब्रवीत् ॥

rudannāha priyam putraṁ satyapāśena saṁyataḥ ।
kaikeyyā codyamānstu mitho rājā tamabravīt ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३४ · ३१ ॥
श्रेयसे वृद्धये तात पुनर् आगमनाय च । गच्चस्व अरिष्टम् अव्यग्रः पन्थानम् अकुतः भयम् ॥

śreyase vṛddhaye tāta punar āgamanāya ca ।
gaccasva ariṣṭam avyagraḥ panthānam akutaḥ bhayam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३४ · ३२ ॥
हि सत्यात्मनस्तात धर्माभिमनसस्तव । विनिवर्त यितुं बुद्धि शक्यते रघुनन्दन ॥

na hi satyātmanastāta dharmābhimanasastava ।
vinivarta yituṁ buddhi śakyate raghunandana ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३४ · ३३ ॥
अद्य तु इदानीम् रजनीम् पुत्र मा गच्च सर्वथा । मातरम् माम् सम्पश्यन् वस इमाम् अद्य शर्वरीम् ॥

adya tu idānīm rajanīm putra mā gacca sarvathā ।
mātaram mām ca sampaśyan vasa imām adya śarvarīm ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३४ · ३४ ॥
मातरं माम् सम्पश्यन् वसेमामद्य शर्वरीम् । तर्पितः सर्वकामैस्त्वम् स्वः काले साधयिष्यसि ॥

mātaraṁ mām ca sampaśyan vasemāmadya śarvarīm ।
tarpitaḥ sarvakāmaistvam svaḥ kāle sādhayiṣyasi ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३४ · ३५ ॥
दुष्करम् क्रियते पुत्र सर्वथा राघव तया । मत्प्रियार्थम् प्रियाम्स्त्यक्त्वा यद्यासि विजनम् वनम् ॥

duṣkaram kriyate putra sarvathā rāghava tayā ।
matpriyārtham priyāmstyaktvā yadyāsi vijanam vanam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३४ · ३६ ॥
चैतन्मे प्रियम् पुत्र शपे सत्येन राघव । छन्नया छलितस्त्वस्नु स्त्रुया छन्नाग्निकल्पया ॥

na caitanme priyam putra śape satyena rāghava ।
channayā chalitastvasnu struyā channāgnikalpayā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३४ · ३७ ॥
पञ्चना या तु लब्धा मे तां त्वम् निस्तर्तुमिच्छसि । अनया वृत्तसादिन्या कैकेय्याऽभिप्रचोदितः ॥

pañcanā yā tu labdhā me tāṁ tvam nistartumicchasi ।
anayā vṛttasādinyā kaikeyyā'bhipracoditaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३४ · ३८ ॥
चैतदाश्चर्यतमम् यत्तज्ज्येष्ठस्सुतो मम । अपानृतकथम् पुत्र पितरम् कर्तुमिच्छ्सि ॥

na caitadāścaryatamam yattajjyeṣṭhassuto mama ।
apānṛtakatham putra pitaram kartumicchsi ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३४ · ३९ ॥
अथ रामः तथा श्रुत्वा पितुर् आर्तस्य भाषितम् । लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा दीनो वचनम् अब्रवीत् ॥

atha rāmaḥ tathā śrutvā pitur ārtasya bhāṣitam ।
lakṣmaṇena saha bhrātrā dīno vacanam abravīt ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३४ · ४० ॥
प्राप्स्यामि यान् अद्य गुणान् को मे श्वस्तान् प्रदास्यति । अपक्रमणम् एव अतः सर्व कामैः अहम् वृणे ॥

prāpsyāmi yān adya guṇān ko me śvastān pradāsyati ।
apakramaṇam eva ataḥ sarva kāmaiḥ aham vṛṇe ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३४ · ४१ ॥
इयम् सराष्ट्रा सजना धन धान्य समाकुला । मया विसृष्टा वसुधा भरताय प्रदीयताम् ॥

iyam sarāṣṭrā sajanā dhana dhānya samākulā ।
mayā visṛṣṭā vasudhā bharatāya pradīyatām ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३४ · ४२ ॥
वनवासकृता बुद्धिर्न मेऽद्य चलिष्यति । यस्तुष्टेन वरो दत्तः कैकेय्यै वरद त्वया ॥

vanavāsakṛtā buddhirna ca me'dya caliṣyati ।
yastuṣṭena varo dattaḥ kaikeyyai varada tvayā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३४ · ४३ ॥
दीयताम् निखिलेनैव सत्यस्त्वम् भव पार्थिव । अहम् निदेशम् भवतो यथोक्तमनुपालयन् ॥

dīyatām nikhilenaiva satyastvam bhava pārthiva ।
aham nideśam bhavato yathoktamanupālayan ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३४ · ४४ ॥
चतुर्दश समा वत्स्ये वने वनचरैः सह । मा विमर्शो वसुमती भरताय प्रदीयताम् ॥

caturdaśa samā vatsye vane vanacaraiḥ saha ।
mā vimarśo vasumatī bharatāya pradīyatām ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३४ · ४५ ॥
हि मे काम्क्षितम् राज्यम् सुखमात्मनि वा प्रियम् । यथा निदेशम् कर्तुम् वै तवैव रघुनन्धन ॥

na hi me kāmkṣitam rājyam sukhamātmani vā priyam ।
yathā nideśam kartum vai tavaiva raghunandhana ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३४ · ४६ ॥
अपगच्चतु ते दुह्खम् मा भूर् बाष्प परिप्लुतः । हि क्षुभ्यति दुर्धर्षः समुद्रः सरिताम् पतिः ॥

apagaccatu te duhkham mā bhūr bāṣpa pariplutaḥ ।
na hi kṣubhyati durdharṣaḥ samudraḥ saritām patiḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३४ · ४७ ॥
एव अहम् राज्यम् इच्चामि सुखम् मैथिलीम् । त्वाम् अहम् सत्यम् इच्चामि अनृतम् पुरुष ऋषभ ॥

na eva aham rājyam iccāmi na sukham na ca maithilīm ।
tvām aham satyam iccāmi na anṛtam puruṣa ṛṣabha ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३४ · ४८ ॥
त्वामहम् सत्यमिच्छामि नानृतम् पुरुषर्षभ । प्रत्यक्षम् तव सत्येन सुकृतेन ते शपे ॥

tvāmaham satyamicchāmi nānṛtam puruṣarṣabha ।
pratyakṣam tava satyena sukṛtena ca te śape ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३४ · ४९ ॥
शख्यम् मया तात स्थातुम् क्षणमपि प्रभो । शोकम् ध्रारयस्वेमम् हि मेऽस्ति विपर्ययः ॥

na ca śakhyam mayā tāta sthātum kṣaṇamapi prabho ।
sa śokam dhrārayasvemam na hi me'sti viparyayaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३४ · ५० ॥
अर्थितो ह्यस्मि कैकेय्या वनम् गच्छेति राघव । मया चोक्तं प्रजामीति तत्सत्यमनुपालये ॥

arthito hyasmi kaikeyyā vanam gaccheti rāghava ।
mayā coktaṁ prajāmīti tatsatyamanupālaye ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३४ · ५१ ॥
मा चोत्कण्थां कृथा देव वने रम्स्यामहे वयम् । प्रशान्तहरिणाकीर्णे नानाशकुनिनादिते ॥

mā cotkaṇthāṁ kṛthā deva vane ramsyāmahe vayam ।
praśāntahariṇākīrṇe nānāśakuninādite ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३४ · ५२ ॥
पिता हि दैवतम् तात देवतानामपि स्मृतम् । तस्माद्दैवतमित्येव करिष्यामि पितुर्वचः ॥

pitā hi daivatam tāta devatānāmapi smṛtam ।
tasmāddaivatamityeva kariṣyāmi piturvacaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३४ · ५३ ॥
चतुर्धशसु वर्षेषु गतेषु नरसत्तम । पुनर्द्रक्ष्यसि माम् प्राप्तम् सन्तापोऽयम् विमुच्यताम् ॥

caturdhaśasu varṣeṣu gateṣu narasattama ।
punardrakṣyasi mām prāptam santāpo'yam vimucyatām ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३४ · ५४ ॥
येन सम्स्तम्भनीयोऽयम् सर्वो बाष्पगLओ जनः । त्वम् पुरुषशार्दूल किमर्थम् विक्रियाम् गतः ॥

yena samstambhanīyo'yam sarvo bāṣpagaLo janaḥ ।
sa tvam puruṣaśārdūla kimartham vikriyām gataḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३४ · ५५ ॥
पुरम् राष्ट्रम् मही केवला । मया निसृष्टा भरताय दीयताम् । अहम् निदेशम् भवतः अनुपालयन् । वनम् गमिष्यामि चिराय सेवितुम् ॥

puram ca rāṣṭram ca mahī ca kevalā ।
mayā nisṛṣṭā bharatāya dīyatām ।
aham nideśam bhavataḥ anupālayan ।
vanam gamiṣyāmi cirāya sevitum ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३४ · ५६ ॥
मया निसृष्टाम् भरतः महीम् इमाम् । सशैल खण्डाम् सपुराम् सकाननाम् । शिवाम् सुसीमाम् अनुशास्तु केवलम् । त्वया यद् उक्तम् नृपते यथा अस्तु तत् ॥

mayā nisṛṣṭām bharataḥ mahīm imām ।
saśaila khaṇḍām sapurām sakānanām ।
śivām susīmām anuśāstu kevalam ।
tvayā yad uktam nṛpate yathā astu tat ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३४ · ५७ ॥
मे तथा पार्थिव धीयते मनो । महत्सु कामेषु आत्मनः प्रिये । यथा निदेशे तव शिष्ट सम्मते । व्यपैतु दुह्खम् तव मत् कृते अनघ ॥

na me tathā pārthiva dhīyate mano ।
mahatsu kāmeṣu na ca ātmanaḥ priye ।
yathā nideśe tava śiṣṭa sammate ।
vyapaitu duhkham tava mat kṛte anagha ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३४ · ५८ ॥
तत् अद्य एव अनघ राज्यम् अव्ययम् । सर्व कामान् सुखम् मैथिलीम् । जीवितम् त्वाम् अनृतेन योजयन् । वृणीय सत्यम् व्रतम् अस्तु ते तथा ॥

tat adya na eva anagha rājyam avyayam ।
na sarva kāmān na sukham na maithilīm ।
na jīvitam tvām anṛtena yojayan ।
vṛṇīya satyam vratam astu te tathā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३४ · ५९ ॥
फलानि मूलानि भक्षयन् वने । गिरीमः पश्यन् सरितः सराम्सि च । वनम् प्रविश्य एव विचित्र पादपम् । सुखी भविष्यामि तव अस्तु निर्वृतिः ॥

phalāni mūlāni ca bhakṣayan vane ।
girīmaḥ ca paśyan saritaḥ sarāmsi ca ।
vanam praviśya eva vicitra pādapam ।
sukhī bhaviṣyāmi tava astu nirvṛtiḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३४ · ६० ॥
एवम् राजा व्यसनाभिपन्नः । शोकेन दुःखेन ताम्यमानः । आलिङ्ग्य पुत्रम् सुविनष्टसम्ज्ञो । मोहम् गतो नैव चिचेश्ट किम्चित् ॥

evam sa rājā vyasanābhipannaḥ ।
śokena duḥkhena ca tāmyamānaḥ ।
āliṅgya putram suvinaṣṭasamjño ।
moham gato naiva ciceśṭa kimcit ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३४ · ६१ ॥
देव्यस्ततः सम्रुरुदुः समेता । स्ताम् वर्जयित्वा नरदेवपत्नीम् । रुदन् सुमन्त्रोऽपि जगाम मूर्छाम् । हा हा कृतम् तत्र बभूव सर्वम् ॥

devyastataḥ samruruduḥ sametā ।
stām varjayitvā naradevapatnīm ।
rudan sumantro'pi jagāma mūrchām ।
hā hā kṛtam tatra babhūva sarvam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.