वाल्मीकि रामायणम् · अयोध्याकाण्डम्Ayodhyā Kāṇḍa

अयोध्याकाण्डम्Ayodhyā Kāṇḍa

सर्गः ३० · ४७ श्लोकाःSarga 30 · 47 ślokas
अशोधित पाठ · unverified — गीताप्रेस शोधन शेष
॥ २ · ३० · १ ॥
सान्त्व्यमाना तु रामेण मैथिली जनक आत्मजा । वन वास निमित्ताय भर्तारम् इदम् अब्रवीत् ॥

sāntvyamānā tu rāmeṇa maithilī janaka ātmajā ।
vana vāsa nimittāya bhartāram idam abravīt ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३० · २ ॥
सा तम् उत्तम सम्विग्ना सीता विपुल वक्षसम् । प्रणयाच् अभिमानाच् परिचिक्षेप राघवम् ॥

sā tam uttama samvignā sītā vipula vakṣasam ।
praṇayāc ca abhimānāc ca paricikṣepa rāghavam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३० · ३ ॥
किम् त्वा अमन्यत वैदेहः पिता मे मिथिला अधिपः । राम जामातरम् प्राप्य स्त्रियम् पुरुष विग्रहम् ॥

kim tvā amanyata vaidehaḥ pitā me mithilā adhipaḥ ।
rāma jāmātaram prāpya striyam puruṣa vigraham ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३० · ४ ॥
अनृतम् बल लोको अयम् अज्ञानात् यद्द् हि वक्ष्यति । तेजो अस्ति परम् रामे तपति इव दिवा करे ॥

anṛtam bala loko ayam ajñānāt yadd hi vakṣyati ।
tejo na asti param rāme tapati iva divā kare ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३० · ५ ॥
किम् हि कृत्वा विषण्णः त्वम् कुतः वा भयम् अस्ति ते । यत् परित्यक्तु कामः त्वम् माम् अनन्य परायणाम् ॥

kim hi kṛtvā viṣaṇṇaḥ tvam kutaḥ vā bhayam asti te ।
yat parityaktu kāmaḥ tvam mām ananya parāyaṇām ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३० · ६ ॥
द्युमत्सेन सुतम् वीर सत्यवन्तम् अनुव्रताम् । सावित्रीम् इव माम् विद्धि त्वम् आत्म वश वर्तिनीम् ॥

dyumatsena sutam vīra satyavantam anuvratām ।
sāvitrīm iva mām viddhi tvam ātma vaśa vartinīm ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३० · ७ ॥
तु अहम् मनसा अपि अन्यम् द्रष्टा अस्मि त्वद् ऋते अनघ । त्वया राघव गच्चेयम् यथा अन्या कुल पाम्सनी ॥

na tu aham manasā api anyam draṣṭā asmi tvad ṛte anagha ।
tvayā rāghava gacceyam yathā anyā kula pāmsanī ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३० · ८ ॥
स्वयम् तु भार्याम् कौमारीम् चिरम् अध्युषिताम् सतीम् । शैलूषैव माम् राम परेभ्यो दातुम् इच्चसि ॥

svayam tu bhāryām kaumārīm ciram adhyuṣitām satīm ।
śailūṣaiva mām rāma parebhyo dātum iccasi ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३० · ९ ॥
यस्य पथ्यम् रामात्थ यस्य चार्थेऽवरुध्यसे । त्वम् तस्य भव वश्यश्च विधेयश्छ सदानघ ॥

yasya pathyam ca rāmāttha yasya cārthe'varudhyase ।
tvam tasya bhava vaśyaśca vidheyaścha sadānagha ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३० · १० ॥
माम् अनादाय वनम् त्वम् प्रस्थातुम् अर्हसि । तपो वा यदि वा अरण्यम् स्वर्गो वा स्यात् सह त्वया ॥

sa mām anādāya vanam na tvam prasthātum arhasi ।
tapo vā yadi vā araṇyam svargo vā syāt saha tvayā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३० · ११ ॥
मे भविता तत्र कश्चित् पथि परिश्रमः । पृष्ठतः तव गच्चन्त्या विहार शयनेष्व् अपि ॥

na ca me bhavitā tatra kaścit pathi pariśramaḥ ।
pṛṣṭhataḥ tava gaccantyā vihāra śayaneṣv api ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३० · १२ ॥
कुश काश शर इषीका ये कण्टकिनो द्रुमाः । तूल अजिन सम स्पर्शा मार्गे मम सह त्वया ॥

kuśa kāśa śara iṣīkā ye ca kaṇṭakino drumāḥ ।
tūla ajina sama sparśā mārge mama saha tvayā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३० · १३ ॥
महा वात समुद्धूतम् यन् माम् अवकरिष्यति । रजो रमण तन् मन्ये पर अर्ध्यम् इव चन्दनम् ॥

mahā vāta samuddhūtam yan mām avakariṣyati ।
rajo ramaṇa tan manye para ardhyam iva candanam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३० · १४ ॥
शाद्वलेषु यद् आसिष्ये वन अन्ते वन गोरचा । कुथा आस्तरण तल्पेषु किम् स्यात् सुखतरम् ततः ॥

śādvaleṣu yad āsiṣye vana ante vana goracā ।
kuthā āstaraṇa talpeṣu kim syāt sukhataram tataḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३० · १५ ॥
पत्रम् मूलम् फलम् यत् त्वम् अल्पम् वा यदि वा बहु । दास्यसि स्वयम् आहृत्य तन् मे अमृत रस उपमम् ॥

patram mūlam phalam yat tvam alpam vā yadi vā bahu ।
dāsyasi svayam āhṛtya tan me amṛta rasa upamam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३० · १६ ॥
मातुर् पितुस् तत्र स्मरिष्यामि वेश्मनः । आर्तवानि उपभुन्जाना पुष्पाणि फलानि च ॥

na mātur na pitus tatra smariṣyāmi na veśmanaḥ ।
ārtavāni upabhunjānā puṣpāṇi ca phalāni ca ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३० · १७ ॥
तत्र गतः किम्चित् द्रष्टुम् अर्हसि विप्रियम् । मत् कृते ते शोको भविष्यामि दुर्भरा ॥

na ca tatra gataḥ kimcit draṣṭum arhasi vipriyam ।
mat kṛte na ca te śoko na bhaviṣyāmi durbharā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३० · १८ ॥
यः त्वया सह स्वर्गो निरयो यः त्वया विना । इति जानन् पराम् प्रीतिम् गच्च राम मया सह ॥

yaḥ tvayā saha sa svargo nirayo yaḥ tvayā vinā ।
iti jānan parām prītim gacca rāma mayā saha ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३० · १९ ॥
अथ माम् एवम् अव्यग्राम् वनम् एव नयिष्यसि । विषम् अद्य एव पास्यामि मा विशम् द्विषताम् वशम् ॥

atha mām evam avyagrām vanam na eva nayiṣyasi ।
viṣam adya eva pāsyāmi mā viśam dviṣatām vaśam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३० · २० ॥
पश्चात् अपि हि दुह्खेन मम एव अस्ति जीवितम् । उज्झितायाः त्वया नाथ तदा एव मरणम् वरम् ॥

paścāt api hi duhkhena mama na eva asti jīvitam ।
ujjhitāyāḥ tvayā nātha tadā eva maraṇam varam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३० · २१ ॥
इदम् हि सहितुम् शोकम् मुहूर्तम् अपि उत्सहे । किम् पुनर् दश वर्षाणि त्रीणि एकम् दुह्खिता ॥

idam hi sahitum śokam muhūrtam api na utsahe ।
kim punar daśa varṣāṇi trīṇi ca ekam ca duhkhitā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३० · २२ ॥
इति सा शोक सम्तप्ता विलप्य करुणम् बहु । चुक्रोश पतिम् आयस्ता भृशम् आलिन्ग्य सस्वरम् ॥

iti sā śoka samtaptā vilapya karuṇam bahu ।
cukrośa patim āyastā bhṛśam ālingya sasvaram ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३० · २३ ॥
सा विद्धा बहुभिर् वाक्यैः दिग्धैः इव गज अन्गना । चिर सम्नियतम् बाष्पम् मुमोच अग्निम् इव अरणिः ॥

sā viddhā bahubhir vākyaiḥ digdhaiḥ iva gaja anganā ।
cira samniyatam bāṣpam mumoca agnim iva araṇiḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३० · २४ ॥
तस्याः स्फटिक सम्काशम् वारि सम्ताप सम्भवम् । नेत्राभ्याम् परिसुस्राव पन्कजाभ्याम् इव उदकम् ॥

tasyāḥ sphaṭika samkāśam vāri samtāpa sambhavam ।
netrābhyām parisusrāva pankajābhyām iva udakam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३० · २५ ॥
तच्चैवामलचन्ध्रभम् मुखमायतलोचनम् । पर्यशुष्यत बाष्पेण जलोद्धृतमिवामुबुजम् ॥

taccaivāmalacandhrabham mukhamāyatalocanam ।
paryaśuṣyata bāṣpeṇa jaloddhṛtamivāmubujam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३० · २६ ॥
ताम् परिष्वज्य बाहुभ्याम् विसम्ज्ञाम् इव दुह्खिताम् । उवाच वचनम् रामः परिविश्वासयम्स् तदा ॥

tām pariṣvajya bāhubhyām visamjñām iva duhkhitām ।
uvāca vacanam rāmaḥ pariviśvāsayams tadā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३० · २७ ॥
देवि तव दुह्खेन स्वर्गम् अपि अभिरोचये । हि मे अस्ति भयम् किम्चित् स्वयम्भोर् इव सर्वतः ॥

na devi tava duhkhena svargam api abhirocaye ।
na hi me asti bhayam kimcit svayambhor iva sarvataḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३० · २८ ॥
तव सर्वम् अभिप्रायम् अविज्ञाय शुभ आनने । वासम् रोचये अरण्ये शक्तिमान् अपि रक्षणे ॥

tava sarvam abhiprāyam avijñāya śubha ānane ।
vāsam na rocaye araṇye śaktimān api rakṣaṇe ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३० · २९ ॥
यत् सृष्टा असि मया सार्धम् वन वासाय मैथिलि । विहातुम् मया शक्या कीर्तिर् आत्मवता यथा ॥

yat sṛṣṭā asi mayā sārdham vana vāsāya maithili ।
na vihātum mayā śakyā kīrtir ātmavatā yathā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३० · ३० ॥
धर्मः तु गज नास ऊरु सद्भिर् आचरितः पुरा । तम् अहम् अनुवर्ते अद्य यथा सूर्यम् सुवर्चला ॥

dharmaḥ tu gaja nāsa ūru sadbhir ācaritaḥ purā ।
tam ca aham anuvarte adya yathā sūryam suvarcalā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३० · ३१ ॥
खल्वहम् गच्छेयम् वनम् जनकनन्दिनि । वचनम् त्न्नयति माम् पितुः सत्योपबृंहितम् ॥

na khalvaham na gaccheyam vanam janakanandini ।
vacanam tnnayati mām pituḥ satyopabṛṁhitam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३० · ३२ ॥
एष धर्मः तु सुश्रोणि पितुर् मातुः वश्यता । अतः आज्ञाम् व्यतिक्रम्य अहम् जीवितुम् उत्सहे ॥

eṣa dharmaḥ tu suśroṇi pitur mātuḥ ca vaśyatā ।
ataḥ ca ājñām vyatikramya na aham jīvitum utsahe ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३० · ३३ ॥
अस्वाधीनम् कथम् दैवम् प्रकारैरभिराध्यते । स्वाधीनम् समतिक्रम्य मातरम् पितरम् गुरुम् ॥

asvādhīnam katham daivam prakārairabhirādhyate ।
svādhīnam samatikramya mātaram pitaram gurum ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३० · ३४ ॥
यत्त्रयम् तत्त्रयो लोकाः पवित्रम् तत्समम् भुवि । नान्यदस्ति शुभापाङ्गे तेनेदमभिराध्यते ॥

yattrayam tattrayo lokāḥ pavitram tatsamam bhuvi ।
nānyadasti śubhāpāṅge tenedamabhirādhyate ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३० · ३५ ॥
सत्यम् दानमानौ वा यज्ञाश्चाप्तदक्षिणाः । तथा बलकराः सीते यथा सेवा पितुर्मता ॥

na satyam dānamānau vā na yajñāścāptadakṣiṇāḥ ।
tathā balakarāḥ sīte yathā sevā piturmatā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३० · ३६ ॥
स्वर्गो धनम् वा धान्यम् वा विद्याः पुत्राः सुखानि च । गुरुवृत्त्यनुरोधेन किम्चित्\दपि दुर्लभम् ॥

svargo dhanam vā dhānyam vā vidyāḥ putrāḥ sukhāni ca ।
guruvṛttyanurodhena na kimcit\dapi durlabham ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३० · ३७ ॥
देवगन्धर्वगोलोकान् ब्रह्मलोकम् तथापरान् । प्राप्नुवन्ति महात्मानो मातापितृपरायणाः ॥

devagandharvagolokān brahmalokam tathāparān ।
prāpnuvanti mahātmāno mātāpitṛparāyaṇāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३० · ३८ ॥
माम् पिता यथा शास्ति सत्य धर्म पथे स्थितः । तथा वर्तितुम् इच्चामि हि धर्मः सनातनः ॥

sa mām pitā yathā śāsti satya dharma pathe sthitaḥ ।
tathā vartitum iccāmi sa hi dharmaḥ sanātanaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३० · ३९ ॥
मम सन्ना मतिः सीते त्वाम् नेतुम् दण्डकावनम् । वसिष्यामीति सात्वम् मामनुयातुम् सुनिश्चिता ॥

mama sannā matiḥ sīte tvām netum daṇḍakāvanam ।
vasiṣyāmīti sātvam māmanuyātum suniścitā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३० · ४० ॥
सा हि दिष्टाऽनवद्याङ्गी वनाय वदिरेक्षणे । अनुगच्चस्व माम् भीरु सह धर्म चरी भव ॥

sā hi diṣṭā'navadyāṅgī vanāya vadirekṣaṇe ।
anugaccasva mām bhīru saha dharma carī bhava ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३० · ४१ ॥
सर्वथा सदृशम् सीते मम स्वस्य कुलस्य च । व्यवसायमनुक्रान्ता कान्ते त्वमतिशोभनम् ॥

sarvathā sadṛśam sīte mama svasya kulasya ca ।
vyavasāyamanukrāntā kānte tvamatiśobhanam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३० · ४२ ॥
आरभस्व शुभश्रोणि वनवासक्षमाः क्रियाः । नेदानीम् त्वदृते सीते स्वर्गोऽपि मम रोचते ॥

ārabhasva śubhaśroṇi vanavāsakṣamāḥ kriyāḥ ।
nedānīm tvadṛte sīte svargo'pi mama rocate ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३० · ४३ ॥
ब्राह्मणेभ्यः रत्नानि भिक्षुकेभ्यः भोजनम् । देहि आशम्समानेभ्यः सम्त्वरस्व माचिरम् ॥

brāhmaṇebhyaḥ ca ratnāni bhikṣukebhyaḥ ca bhojanam ।
dehi ca āśamsamānebhyaḥ samtvarasva ca māciram ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३० · ४४ ॥
भूषणानि महार्हाणि वरवस्त्राणि यानि च । रमणीयाश्च ये केचित्क्रीडार्थाश्चापुयुपस्कराः ॥

bhūṣaṇāni mahārhāṇi varavastrāṇi yāni ca ।
ramaṇīyāśca ye kecitkrīḍārthāścāpuyupaskarāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३० · ४५ ॥
शयनीयानि यानानि मम चान्यानि यानि च । देहि स्वभृत्यवर्गस्य ब्राह्मणानामनन्तरम् ॥

śayanīyāni yānāni mama cānyāni yāni ca ।
dehi svabhṛtyavargasya brāhmaṇānāmanantaram ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३० · ४६ ॥
अनुकूलम् तु सा भर्तुर् ज्ञात्वा गमनम् आत्मनः । क्षिप्रम् प्रमुदिता देवी दातुम् एव उपचक्रमे ॥

anukūlam tu sā bhartur jñātvā gamanam ātmanaḥ ।
kṣipram pramuditā devī dātum eva upacakrame ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ३० · ४७ ॥
ततः प्रहृष्टा परिपूर्ण मानसा । यशस्विनी भर्तुर् अवेक्ष्य भाषितम् । धनानि रत्नानि दातुम् अन्गना । प्रचक्रमे धर्मभृताम् मनस्विनी ॥

tataḥ prahṛṣṭā paripūrṇa mānasā ।
yaśasvinī bhartur avekṣya bhāṣitam ।
dhanāni ratnāni ca dātum anganā ।
pracakrame dharmabhṛtām manasvinī ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.