वाल्मीकि रामायणम् · अयोध्याकाण्डम्Ayodhyā Kāṇḍa

अयोध्याकाण्डम्Ayodhyā Kāṇḍa

सर्गः २८ · २६ श्लोकाःSarga 28 · 26 ślokas
अशोधित पाठ · unverified — गीताप्रेस शोधन शेष
॥ २ · २८ · १ ॥
सएवम् ब्रुवतीम् सीताम् धर्मज्ञो धर्म वत्सलः । निवर्तन अर्थे धर्म आत्मा वाक्यम् एतत् उवाच ह ॥

saevam bruvatīm sītām dharmajño dharma vatsalaḥ ।
nivartana arthe dharma ātmā vākyam etat uvāca ha ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २८ · २ ॥
सान्त्वयित्वा पुनस्ताम् तु बाष्पदूषितलोचनाम् । निवर्तनार्थे धर्मात्मा वाक्यमेतदुवाच ह ॥

sāntvayitvā punastām tu bāṣpadūṣitalocanām ।
nivartanārthe dharmātmā vākyametaduvāca ha ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २८ · ३ ॥
सीते महा कुलीना असि धर्मे निरता सदा । इह आचर स्वधर्मम् त्वम् मा यथा मनसः सुखम् ॥

sīte mahā kulīnā asi dharme ca niratā sadā ।
iha ācara svadharmam tvam mā yathā manasaḥ sukham ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २८ · ४ ॥
सीते यथा त्वाम् वक्ष्यामि तथा कार्यम् त्वया अबले । वने दोषा हि बहवो वदतः तान् निबोध मे ॥

sīte yathā tvām vakṣyāmi tathā kāryam tvayā abale ।
vane doṣā hi bahavo vadataḥ tān nibodha me ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २८ · ५ ॥
सीते विमुच्यताम् एषा वन वास कृता मतिः । बहु दोषम् हि कान्तारम् वनम् इति अभिधीयते ॥

sīte vimucyatām eṣā vana vāsa kṛtā matiḥ ।
bahu doṣam hi kāntāram vanam iti abhidhīyate ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २८ · ६ ॥
हित बुद्ध्या खलु वचो मया एतत् अभिधीयते । सदा सुखम् जानामि दुह्खम् एव सदा वनम् ॥

hita buddhyā khalu vaco mayā etat abhidhīyate ।
sadā sukham na jānāmi duhkham eva sadā vanam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २८ · ७ ॥
गिरि निर्झर सम्भूता गिरि कन्दर वासिनाम् । सिम्हानाम् निनदा दुह्खाः श्रोतुम् दुह्खम् अतः वनम् ॥

giri nirjhara sambhūtā giri kandara vāsinām ।
simhānām ninadā duhkhāḥ śrotum duhkham ataḥ vanam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २८ · ८ ॥
क्रीडमानाश्च विस्रब्धा मत्ताह् शून्ये महामृगाः । दृष्ट्वा समभिवर्तन्ते सीते दुःखमतो वनम् ॥

krīḍamānāśca visrabdhā mattāh śūnye mahāmṛgāḥ ।
dṛṣṭvā samabhivartante sīte duḥkhamato vanam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २८ · ९ ॥
सग्राहाः सरितश्चैव पङ्कवत्यश्च दुस्तराः । मत्तैरपि गजैर्नित्यमतो दुःखतरम् वनम् ॥

sagrāhāḥ saritaścaiva paṅkavatyaśca dustarāḥ ।
mattairapi gajairnityamato duḥkhataram vanam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २८ · १० ॥
लताकण्टकसम्पूर्णाः कृकवाकूपनादिताः । निरपाश्च सुदुर्गाश्च मार्गा दुःखमतो वनम् ॥

latākaṇṭakasampūrṇāḥ kṛkavākūpanāditāḥ ।
nirapāśca sudurgāśca mārgā duḥkhamato vanam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २८ · ११ ॥
सुप्यते पर्ण शय्यासु स्वयम् भग्नासु भू तले । रात्रिषु श्रम खिन्नेन तस्मात् दुह्खतरम् वनम् ॥

supyate parṇa śayyāsu svayam bhagnāsu bhū tale ।
rātriṣu śrama khinnena tasmāt duhkhataram vanam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २८ · १२ ॥
अहोरात्रम् सन्तोषः कर्तव्यो नियतात्मना । फलैर्वृक्षावपतितैः सीते दुःखमतो वनम् ॥

ahorātram ca santoṣaḥ kartavyo niyatātmanā ।
phalairvṛkṣāvapatitaiḥ sīte duḥkhamato vanam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २८ · १३ ॥
उपवासः कर्तव्या यथा प्राणेन मैथिलि । जटा भारः कर्तव्यो वल्कल अम्बर धारिणा ॥

upavāsaḥ ca kartavyā yathā prāṇena maithili ।
jaṭā bhāraḥ ca kartavyo valkala ambara dhāriṇā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २८ · १४ ॥
देवतानाम् पितृइणाम् चकर्तव्यम् विधिपूर्वकम् । प्राप्तानामतिथीनाम् नित्यशः प्रतिपूजनम् ॥

devatānām pitṛiṇām cakartavyam vidhipūrvakam ।
prāptānāmatithīnām ca nityaśaḥ pratipūjanam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २८ · १५ ॥
कार्यस्त्रीरभिषेकश्च काले काले नित्यशः । चरता नियमेनैव तस्माद्दुःखतरम् वनम् ॥

kāryastrīrabhiṣekaśca kāle kāle ca nityaśaḥ ।
caratā niyamenaiva tasmādduḥkhataram vanam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २८ · १६ ॥
उपहारश्च कर्तव्यः कुसुमैः स्वयमाहृतैः । आर्षेण विधिना वेद्याम् बाले दुःखमतो वनम् ॥

upahāraśca kartavyaḥ kusumaiḥ svayamāhṛtaiḥ ।
ārṣeṇa vidhinā vedyām bāle duḥkhamato vanam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २८ · १७ ॥
यथालब्धेन कर्तव्यः सन्तोष्स्तेन मैथिलि । यताहारैर्वनचरैः सीते दुःखमतो वनम् ॥

yathālabdhena kartavyaḥ santoṣstena maithili ।
yatāhārairvanacaraiḥ sīte duḥkhamato vanam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २८ · १८ ॥
अतीव वातः तिमिरम् बुभुक्षा अत्र नित्यशः । भयानि महान्ति अत्र ततः दुह्खतरम् वनम् ॥

atīva vātaḥ timiram bubhukṣā ca atra nityaśaḥ ।
bhayāni ca mahānti atra tataḥ duhkhataram vanam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २८ · १९ ॥
सरी सृपाः बहवो बहु रूपाः भामिनि । चरन्ति पृथिवीम् दर्पात् अतः दुखतरम् वनम् ॥

sarī sṛpāḥ ca bahavo bahu rūpāḥ ca bhāmini ।
caranti pṛthivīm darpāt ataḥ dukhataram vanam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २८ · २० ॥
नदी निलयनाः सर्पा नदी कुटिल गामिनः । तिष्ठन्ति आवृत्य पन्थानम् अतः दुह्खतरम् वनम् ॥

nadī nilayanāḥ sarpā nadī kuṭila gāminaḥ ।
tiṣṭhanti āvṛtya panthānam ataḥ duhkhataram vanam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २८ · २१ ॥
पतम्गा वृश्चिकाः कीटा दम्शाः मशकैः सह । बाधन्ते नित्यम् अबले सर्वम् दुह्खम् अतः वनम् ॥

patamgā vṛścikāḥ kīṭā damśāḥ ca maśakaiḥ saha ।
bādhante nityam abale sarvam duhkham ataḥ vanam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २८ · २२ ॥
द्रुमाः कण्टकिनः चैव कुश काशाः भामिनि । वने व्याकुल शाखा अग्राः तेन दुह्खतरम् वनम् ॥

drumāḥ kaṇṭakinaḥ caiva kuśa kāśāḥ ca bhāmini ।
vane vyākula śākhā agrāḥ tena duhkhataram vanam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २८ · २३ ॥
कायक्लेशाश्च बहवो भयानि विविधानि च । अरण्यवासे वसतो क्धुःखमेव ततो वनम् ॥

kāyakleśāśca bahavo bhayāni vividhāni ca ।
araṇyavāse vasato kdhuḥkhameva tato vanam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २८ · २४ ॥
क्रोधलोभे विमोक्तव्यौ कर्तव्या तपसे मतिः । भेतव्यम् भेतव्ये नित्यम् दुःखमतो वनम् ॥

krodhalobhe vimoktavyau kartavyā tapase matiḥ ।
na bhetavyam ca bhetavye nityam duḥkhamato vanam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २८ · २५ ॥
तत् अलम् ते वनम् गत्वा क्षमम् हि वनम् तव । विमृशन्न् इह पश्यामि बहु दोषतरम् वनम् ॥

tat alam te vanam gatvā kṣamam na hi vanam tava ।
vimṛśann iha paśyāmi bahu doṣataram vanam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २८ · २६ ॥
वनम् तु नेतुम् कृता मतिस् तदा । बभूव रामेण यदा महात्मना । तस्य सीता वचनम् चकार तत् । ततः अब्रवीद् रामम् इदम् सुदुह्खिता ॥

vanam tu netum na kṛtā matis tadā ।
babhūva rāmeṇa yadā mahātmanā ।
na tasya sītā vacanam cakāra tat ।
tataḥ abravīd rāmam idam suduhkhitā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.