वाल्मीकि रामायणम् · अयोध्याकाण्डम्Ayodhyā Kāṇḍa

अयोध्याकाण्डम्Ayodhyā Kāṇḍa

सर्गः २६ · ३८ श्लोकाःSarga 26 · 38 ślokas
अशोधित पाठ · unverified — गीताप्रेस शोधन शेष
॥ २ · २६ · १ ॥
अभिवाद्य तु कौसल्याम् रामः सम्प्रस्थितः वनम् । कृत स्वस्त्ययनो मात्रा धर्मिष्ठे वर्त्मनि स्थितः ॥

abhivādya tu kausalyām rāmaḥ samprasthitaḥ vanam ।
kṛta svastyayano mātrā dharmiṣṭhe vartmani sthitaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २६ · २ ॥
विराजयन् राज सुतः राज मार्गम् नरैः वृतम् । हृदयानि आममन्थ इव जनस्य गुणवत्तया ॥

virājayan rāja sutaḥ rāja mārgam naraiḥ vṛtam ।
hṛdayāni āmamantha iva janasya guṇavattayā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २६ · ३ ॥
वैदेही अपि तत् सर्वम् शुश्राव तपस्विनी । तत् एव हृदि तस्याः यौवराज्य अभिषेचनम् ॥

vaidehī ca api tat sarvam na śuśrāva tapasvinī ।
tat eva hṛdi tasyāḥ ca yauvarājya abhiṣecanam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २६ · ४ ॥
देव कार्यम् स्म सा कृत्वा कृतज्ञा हृष्ट चेतना । अभिज्ञा राज धर्मानाम् राज पुत्रम् प्रतीक्षते ॥

deva kāryam sma sā kṛtvā kṛtajñā hṛṣṭa cetanā ।
abhijñā rāja dharmānām rāja putram pratīkṣate ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २६ · ५ ॥
प्रविवेश अथ रामः तु स्व वेश्म सुविभूषितम् । प्रहृष्ट जन सम्पूर्णम् ह्रिया किम्चित् अवान् मुखः ॥

praviveśa atha rāmaḥ tu sva veśma suvibhūṣitam ।
prahṛṣṭa jana sampūrṇam hriyā kimcit avān mukhaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २६ · ६ ॥
अथ सीता समुत्पत्य वेपमाना तम् पतिम् । अपश्यत् शोक सम्तप्तम् चिन्ता व्याकुलिल इन्द्रियम् ॥

atha sītā samutpatya vepamānā ca tam patim ।
apaśyat śoka samtaptam cintā vyākulila indriyam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २६ · ७ ॥
ताम् दृष्ट्वा हि धर्मात्मा शशाक मनोगतम् । तम् शोकम् राघवह् सोढुम् ततो विवृतताम् गतः ॥

tām dṛṣṭvā sa hi dharmātmā na śaśāka manogatam ।
tam śokam rāghavah soḍhum tato vivṛtatām gataḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २६ · ८ ॥
विवर्ण वदनम् दृष्ट्वा तम् प्रस्विन्नम् अमर्षणम् । आह दुह्ख अभिसम्तप्ता किम् इदानीम् इदम् प्रभो ॥

vivarṇa vadanam dṛṣṭvā tam prasvinnam amarṣaṇam ।
āha duhkha abhisamtaptā kim idānīm idam prabho ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २६ · ९ ॥
अद्य बार्हस्पतः श्रीमान् युक्तः पुष्यो राघव । प्रोच्यते ब्राह्मणैः प्राज्ञैः केन त्वम् असि दुर्मनाः ॥

adya bārhaspataḥ śrīmān yuktaḥ puṣyo na rāghava ।
procyate brāhmaṇaiḥ prājñaiḥ kena tvam asi durmanāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २६ · १० ॥
ते शत शलाकेन जल फेन निभेन च । आवृतम् वदनम् वल्गु चत्रेण अभिविराजते ॥

na te śata śalākena jala phena nibhena ca ।
āvṛtam vadanam valgu catreṇa abhivirājate ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २६ · ११ ॥
व्यजनाभ्याम् मुख्याभ्याम् शत पत्र निभ ईक्षणम् । चन्द्र हम्स प्रकाशाभ्याम् वीज्यते तव आननम् ॥

vyajanābhyām ca mukhyābhyām śata patra nibha īkṣaṇam ।
candra hamsa prakāśābhyām vījyate na tava ānanam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २६ · १२ ॥
वाग्मिनो बन्दिनः अपि प्रहृष्टाः त्वम् नर ऋषभ । स्तुवन्तः अद्य दृश्यन्ते मन्गलैः सूत मागधाः ॥

vāgmino bandinaḥ ca api prahṛṣṭāḥ tvam nara ṛṣabha ।
stuvantaḥ na adya dṛśyante mangalaiḥ sūta māgadhāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २६ · १३ ॥
ते क्षौद्रम् दधि ब्राह्मणा वेद पारगाः । मूर्ध्नि मूर्ध अवसिक्तस्य दधति स्म विधानतः ॥

na te kṣaudram ca dadhi ca brāhmaṇā veda pāragāḥ ।
mūrdhni mūrdha avasiktasya dadhati sma vidhānataḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २६ · १४ ॥
त्वाम् प्रकृतयः सर्वा श्रेणी मुख्याः भूषिताः । अनुव्रजितुम् इच्चन्ति पौर जापपदाः तथा ॥

na tvām prakṛtayaḥ sarvā śreṇī mukhyāḥ ca bhūṣitāḥ ।
anuvrajitum iccanti paura jāpapadāḥ tathā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २६ · १५ ॥
चतुर्भिर् वेग सम्पन्नैः हयैः कान्चन भूषणैः । मुख्यः पुष्य रथो युक्तः किम् गच्चति ते अग्रतः ॥

caturbhir vega sampannaiḥ hayaiḥ kāncana bhūṣaṇaiḥ ।
mukhyaḥ puṣya ratho yuktaḥ kim na gaccati te agrataḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २६ · १६ ॥
हस्ती अग्रतः श्रीमाम्स् तव लक्षण पूजितः । प्रयाणे लक्ष्यते वीर कृष्ण मेघ गिरि प्रभः ॥

na hastī ca agrataḥ śrīmāms tava lakṣaṇa pūjitaḥ ।
prayāṇe lakṣyate vīra kṛṣṇa megha giri prabhaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २६ · १७ ॥
कान्चन चित्रम् ते पश्यामि प्रिय दर्शन । भद्र आसनम् पुरः कृत्य यान्तम् वीर पुरह्सरम् ॥

na ca kāncana citram te paśyāmi priya darśana ।
bhadra āsanam puraḥ kṛtya yāntam vīra purahsaram ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २६ · १८ ॥
अभिषेको यदा सज्जः किम् इदानीम् इदम् तव । अपूर्वो मुख वर्णः प्रहर्षः लक्ष्यते ॥

abhiṣeko yadā sajjaḥ kim idānīm idam tava ।
apūrvo mukha varṇaḥ ca na praharṣaḥ ca lakṣyate ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २६ · १९ ॥
इति इव विलपन्तीम् ताम् प्रोवाच रघु नन्दनः । सीते तत्रभवाम्स् तात प्रव्राजयति माम् वनम् ॥

iti iva vilapantīm tām provāca raghu nandanaḥ ।
sīte tatrabhavāms tāta pravrājayati mām vanam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २६ · २० ॥
कुले महति सम्भूते धर्मज्ञे धर्म चारिणि । शृणु जानकि येन इदम् क्रमेण अभ्यागतम् मम ॥

kule mahati sambhūte dharmajñe dharma cāriṇi ।
śṛṇu jānaki yena idam krameṇa abhyāgatam mama ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २६ · २१ ॥
राज्ञा सत्य प्रतिज्ञेन पित्रा दशरथेन मे । कैकेय्यै प्रीत मनसा पुरा दत्तौ महा वरौ ॥

rājñā satya pratijñena pitrā daśarathena me ।
kaikeyyai prīta manasā purā dattau mahā varau ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २६ · २२ ॥
तया अद्य मम सज्जे अस्मिन्न् अभिषेके नृप उद्यते । प्रचोदितः समयो धर्मेण प्रतिनिर्जितः ॥

tayā adya mama sajje asminn abhiṣeke nṛpa udyate ।
pracoditaḥ sa samayo dharmeṇa pratinirjitaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २६ · २३ ॥
चतुर्दश हि वर्षाणि वस्तव्यम् दण्डके मया । पित्रा मे भरतः अपि यौवराज्ये नियोजितः ॥

caturdaśa hi varṣāṇi vastavyam daṇḍake mayā ।
pitrā me bharataḥ ca api yauvarājye niyojitaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २६ · २४ ॥
सो अहम् त्वाम् आगतः द्रष्टुम् प्रस्थितः विजनम् वनम् । भरतस्य समीपे ते अहम् कथ्यः कदाचन ॥

so aham tvām āgataḥ draṣṭum prasthitaḥ vijanam vanam ।
bharatasya samīpe te na aham kathyaḥ kadācana ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २६ · २५ ॥
ऋद्धि युक्ता हि पुरुषा सहन्ते पर स्तवम् । तस्मान् ते गुणाः कथ्या भरतस्य अग्रतः मम ॥

ṛddhi yuktā hi puruṣā na sahante para stavam ।
tasmān na te guṇāḥ kathyā bharatasya agrataḥ mama ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २६ · २६ ॥
अपि त्वम् तेन भर्तव्या विशेषेण कदाचनअनुकूलतया शक्यम् समीपे तस्य वर्तितुम् ॥

na api tvam tena bhartavyā viśeṣeṇa kadācanaanukūlatayā śakyam samīpe tasya vartitum ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २६ · २७ ॥
तस्मै दत्तम् नृवतिना यौवराज्यम् सनातनम् । प्रसाद्यस्त्वया सीते नृपतिश्च विशेषतः ॥

tasmai dattam nṛvatinā yauvarājyam sanātanam ।
sa prasādyastvayā sīte nṛpatiśca viśeṣataḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २६ · २८ ॥
अहम् अपि प्रतिज्ञाम् ताम् गुरोह् समनुपालयन् । वनम् अद्य एव यास्यामि स्थिरा भव मनस्विनि ॥

aham ca api pratijñām tām guroh samanupālayan ।
vanam adya eva yāsyāmi sthirā bhava manasvini ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २६ · २९ ॥
याते मयि कल्याणि वनम् मुनि निषेवितम् । व्रत उपवास रतया भवितव्यम् त्वया अनघे ॥

yāte ca mayi kalyāṇi vanam muni niṣevitam ।
vrata upavāsa ratayā bhavitavyam tvayā anaghe ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २६ · ३० ॥
काल्यम् उत्थाय देवानाम् कृत्वा पूजाम् यथा विधि । वन्दितव्यो दशरथः पिता मम नर ईश्वरः ॥

kālyam utthāya devānām kṛtvā pūjām yathā vidhi ।
vanditavyo daśarathaḥ pitā mama nara īśvaraḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २६ · ३१ ॥
माता मम कौसल्या वृद्धा सम्ताप कर्शिता । धर्मम् एव अग्रतः कृत्वा त्वत्तः सम्मानम् अर्हति ॥

mātā ca mama kausalyā vṛddhā samtāpa karśitā ।
dharmam eva agrataḥ kṛtvā tvattaḥ sammānam arhati ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २६ · ३२ ॥
वन्दितव्याः ते नित्यम् याः शेषा मम मातरः । स्नेह प्रणय सम्भोगैः समा हि मम मातरः ॥

vanditavyāḥ ca te nityam yāḥ śeṣā mama mātaraḥ ।
sneha praṇaya sambhogaiḥ samā hi mama mātaraḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २६ · ३३ ॥
भ्रातृ पुत्र समौ अपि द्रष्टव्यौ विशेषतः । त्वया लक्ष्मण शत्रुघ्नौ प्राणैः प्रियतरौ मम ॥

bhrātṛ putra samau ca api draṣṭavyau ca viśeṣataḥ ।
tvayā lakṣmaṇa śatrughnau prāṇaiḥ priyatarau mama ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २६ · ३४ ॥
विप्रियम् कर्तव्यम् भरतस्य कदाचन । हि राजा प्रभुः चैव देशस्य कुलस्य च ॥

vipriyam na ca kartavyam bharatasya kadācana ।
sa hi rājā prabhuḥ caiva deśasya ca kulasya ca ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २६ · ३५ ॥
आराधिता हि शीलेन प्रयत्नैः उपसेविताः । राजानः सम्प्रसीदन्ति प्रकुप्यन्ति विपर्यये ॥

ārādhitā hi śīlena prayatnaiḥ ca upasevitāḥ ।
rājānaḥ samprasīdanti prakupyanti viparyaye ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २६ · ३६ ॥
औरसान् अपि पुत्रान् हि त्यजन्ति अहित कारिणः । समर्थान् सम्प्रगृह्णन्ति जनान् अपि नर अधिपाः ॥

aurasān api putrān hi tyajanti ahita kāriṇaḥ ।
samarthān sampragṛhṇanti janān api nara adhipāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २६ · ३७ ॥
सा त्वम् वसेह कल्याणि राज्ञः समनुवर्तिनी । भरतस्य रता धर्मे सत्यव्रतपरायणा ॥

sā tvam vaseha kalyāṇi rājñaḥ samanuvartinī ।
bharatasya ratā dharme satyavrataparāyaṇā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २६ · ३८ ॥
अहम् गमिष्यामि महा वनम् प्रिये । त्वया हि वस्तव्यम् इह एव भामिनि । यथा व्यलीकम् कुरुषे कस्यचित् । तथा त्वया कार्यम् इदम् वचो मम ॥

aham gamiṣyāmi mahā vanam priye ।
tvayā hi vastavyam iha eva bhāmini ।
yathā vyalīkam kuruṣe na kasyacit ।
tathā tvayā kāryam idam vaco mama ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.