वाल्मीकि रामायणम् · अयोध्याकाण्डम्Ayodhyā Kāṇḍa

अयोध्याकाण्डम्Ayodhyā Kāṇḍa

सर्गः २२ · ३० श्लोकाःSarga 22 · 30 ślokas
अशोधित पाठ · unverified — गीताप्रेस शोधन शेष
॥ २ · २२ · १ ॥
अथ तम् व्यथया दीनम् सविशेषम् अमर्षितम् । श्वसन्तम् इव नाग इन्द्रम् रोष विस्फारित ईक्षणम् ॥

atha tam vyathayā dīnam saviśeṣam amarṣitam ।
śvasantam iva nāga indram roṣa visphārita īkṣaṇam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २२ · २ ॥
आसद्य रामः सौमित्रिम् सुह्Rदम् भ्रातरम् प्रियम् । उवाच इदम् स धैर्येण धारयन् सत्त्वम् आत्मवान् ॥

āsadya rāmaḥ saumitrim suhRdam bhrātaram priyam ।
uvāca idam sa dhairyeṇa dhārayan sattvam ātmavān ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २२ · ३ ॥
निगृह्य रोषं शोकं च खैर्यमाश्रित्य केवलम् । अवमानम् निरस्येमम् गृहीत्वा हर्षमुत्तमम् ॥

nigṛhya roṣaṁ śokaṁ ca khairyamāśritya kevalam ।
avamānam nirasyemam gṛhītvā harṣamuttamam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २२ · ४ ॥
उपक्लुप्तम् हि यत्किम्चिदभिषेकार्थमद्य मे । स्र्वम् विसर्जय क्षिप्रम् कुरु कार्यम् निरत्ययम् ॥

upakluptam hi yatkimcidabhiṣekārthamadya me ।
srvam visarjaya kṣipram kuru kāryam niratyayam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २२ · ५ ॥
सौमित्रे यो अभिषेक अर्थे मम सम्भार सम्भ्रमः । अभिषेक निवृत्ति अर्थे सो अस्तु सम्भार सम्भ्रमः ॥

saumitre yo abhiṣeka arthe mama sambhāra sambhramaḥ ।
abhiṣeka nivṛtti arthe so astu sambhāra sambhramaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २२ · ६ ॥
यस्या मद् अभिषेक अर्थम् मानसम् परितप्यते । माता नः सा यथा न स्यात् सविशन्का तथा कुरु ॥

yasyā mad abhiṣeka artham mānasam paritapyate ।
mātā naḥ sā yathā na syāt saviśankā tathā kuru ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २२ · ७ ॥
तस्याः शन्कामयम् दुह्खम् मुहूर्तम् अपि न उत्सहे । मनसि प्रतिसम्जातम् सौमित्रे अहम् उपेक्षितुम् ॥

tasyāḥ śankāmayam duhkham muhūrtam api na utsahe ।
manasi pratisamjātam saumitre aham upekṣitum ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २२ · ८ ॥
न बुद्धि पूर्वम् न अबुद्धम् स्मरामि इह कदाचन । मातृणाम् वा पितुर् वाहम् कृतम् अल्पम् च विप्रियम् ॥

na buddhi pūrvam na abuddham smarāmi iha kadācana ।
mātṛṇām vā pitur vāham kṛtam alpam ca vipriyam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २२ · ९ ॥
सत्यः सत्य अभिसम्धः च नित्यम् सत्य पराक्रमः । पर लोक भयात् भीतः निर्भयो अस्तु पिता मम ॥

satyaḥ satya abhisamdhaḥ ca nityam satya parākramaḥ ।
para loka bhayāt bhītaḥ nirbhayo astu pitā mama ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २२ · १० ॥
तस्य अपि हि भवेद् अस्मिन् कर्मणि अप्रतिसम्ह्Rते । सत्यम् न इति मनः तापः तस्य तापः तपेच् च माम् ॥

tasya api hi bhaved asmin karmaṇi apratisamhRte ।
satyam na iti manaḥ tāpaḥ tasya tāpaḥ tapec ca mām ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २२ · ११ ॥
अभिषेक विधानम् तु तस्मात् सम्हृत्य लक्ष्मण । अन्वग् एव अहम् इच्चामि वनम् गन्तुम् इतः पुनः ॥

abhiṣeka vidhānam tu tasmāt samhṛtya lakṣmaṇa ।
anvag eva aham iccāmi vanam gantum itaḥ punaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २२ · १२ ॥
मम प्रव्राजनात् अद्य कृत कृत्या नृपात्मजा । सुतम् भरतम् अव्यग्रम् अभिषेचयिता ततः ॥

mama pravrājanāt adya kṛta kṛtyā nṛpātmajā ।
sutam bharatam avyagram abhiṣecayitā tataḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २२ · १३ ॥
मयि चीर अजिन धरे जटा मण्डल धारिणि । गते अरण्यम् च कैकेय्या भविष्यति मनः सुखम् ॥

mayi cīra ajina dhare jaṭā maṇḍala dhāriṇi ।
gate araṇyam ca kaikeyyā bhaviṣyati manaḥ sukham ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २२ · १४ ॥
बुद्धिः प्रणीता येन इयम् मनः च सुसमाहितम् । तत् तु न अर्हामि सम्क्लेष्टुम् प्रव्रजिष्यामि माचिरम् ॥

buddhiḥ praṇītā yena iyam manaḥ ca susamāhitam ।
tat tu na arhāmi samkleṣṭum pravrajiṣyāmi māciram ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २२ · १५ ॥
कृत अन्तः तु एव सौमित्रे द्रष्टव्यो मत् प्रवासने । राज्यस्य च वितीर्णस्य पुनर् एव निवर्तने ॥

kṛta antaḥ tu eva saumitre draṣṭavyo mat pravāsane ।
rājyasya ca vitīrṇasya punar eva nivartane ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २२ · १६ ॥
कैकेय्याः प्रतिपत्तिर् हि कथम् स्यान् मम पीडने । यदि भावो न दैवो अयम् कृत अन्त विहितः भवेत् ॥

kaikeyyāḥ pratipattir hi katham syān mama pīḍane ।
yadi bhāvo na daivo ayam kṛta anta vihitaḥ bhavet ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २२ · १७ ॥
जानासि हि यथा सौम्य न मातृषु मम अन्तरम् । भूत पूर्वम् विशेषो वा तस्या मयि सुते अपि वा ॥

jānāsi hi yathā saumya na mātṛṣu mama antaram ।
bhūta pūrvam viśeṣo vā tasyā mayi sute api vā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २२ · १८ ॥
सो अभिषेक निवृत्ति अर्थैः प्रवास अर्थैः च दुर्वचैः । उग्रैः वाक्यैः अहम् तस्या न अन्यद् दैवात् समर्थये ॥

so abhiṣeka nivṛtti arthaiḥ pravāsa arthaiḥ ca durvacaiḥ ।
ugraiḥ vākyaiḥ aham tasyā na anyad daivāt samarthaye ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २२ · १९ ॥
कथम् प्रकृति सम्पन्ना राज पुत्री तथा अगुणा । ब्रूयात् सा प्राकृता इव स्त्री मत् पीडाम् भर्तृ सम्निधौ ॥

katham prakṛti sampannā rāja putrī tathā aguṇā ।
brūyāt sā prākṛtā iva strī mat pīḍām bhartṛ samnidhau ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २२ · २० ॥
यद् अचिन्त्यम् तु तत् दैवम् भूतेष्व् अपि न हन्यते । व्यक्तम् मयि च तस्याम् च पतितः हि विपर्ययः ॥

yad acintyam tu tat daivam bhūteṣv api na hanyate ।
vyaktam mayi ca tasyām ca patitaḥ hi viparyayaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २२ · २१ ॥
कश्चित् दैवेन सौमित्रे योद्धुम् उत्सहते पुमान् । यस्य न ग्रहणम् किम्चित् कर्मणो अन्यत्र दृश्यते ॥

kaścit daivena saumitre yoddhum utsahate pumān ।
yasya na grahaṇam kimcit karmaṇo anyatra dṛśyate ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २२ · २२ ॥
सुख दुह्खे भय क्रोधौ लाभ अलाभौ भव अभवौ । यस्य किम्चित् तथा भूतम् ननु दैवस्य कर्म तत् ॥

sukha duhkhe bhaya krodhau lābha alābhau bhava abhavau ।
yasya kimcit tathā bhūtam nanu daivasya karma tat ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २२ · २३ ॥
ऋषयो प्युग्रतपसो दैवेनाभिप्रपीडिताः । उत्सृज्य नियमाम् स्तीव्रान् भ्रश्यन्ते काममन्युभिः ॥

ṛṣayo pyugratapaso daivenābhiprapīḍitāḥ ।
utsṛjya niyamām stīvrān bhraśyante kāmamanyubhiḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २२ · २४ ॥
असम्क्ल्पितमेवेह यदकस्मात् प्रवर्तते । निवर्त्यारम्भमारब्धम् ननु दैवस्य कर्म तत् ॥

asamklpitameveha yadakasmāt pravartate ।
nivartyārambhamārabdham nanu daivasya karma tat ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २२ · २५ ॥
एतया तत्त्वया बुद्ध्या सम्स्तभ्यात्मानमात्मना । व्याहते अपि अभिषेके मे परितापो न विद्यते ॥

etayā tattvayā buddhyā samstabhyātmānamātmanā ।
vyāhate api abhiṣeke me paritāpo na vidyate ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २२ · २६ ॥
तस्मात् अपरितापः सम्स् त्वम् अपि अनुविधाय माम् । प्रतिसम्हारय क्षिप्रम् आभिषेचनिकीम् क्रियाम् ॥

tasmāt aparitāpaḥ sams tvam api anuvidhāya mām ।
pratisamhāraya kṣipram ābhiṣecanikīm kriyām ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २२ · २७ ॥
एभिरेव घटैः सर्वैरभिषेचनसम्भृतैः । मम लक्स्मण तापस्ये व्रतस्नानम् भविष्यति ॥

ebhireva ghaṭaiḥ sarvairabhiṣecanasambhṛtaiḥ ।
mama laksmaṇa tāpasye vratasnānam bhaviṣyati ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २२ · २८ ॥
अथवा किम् ममैतेन राजद्रव्यमयेन तु । उद्धृतम् मे स्वयम् तो यम् व्रतादेशम् करिष्यति ॥

athavā kim mamaitena rājadravyamayena tu ।
uddhṛtam me svayam to yam vratādeśam kariṣyati ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २२ · २९ ॥
मा च लक्ष्मण सम्तापम् कार्षीर्लक्ष्म्या विपर्यये । राज्यम् वा वनवासो वा वनवासो महोदयः ॥

mā ca lakṣmaṇa samtāpam kārṣīrlakṣmyā viparyaye ।
rājyam vā vanavāso vā vanavāso mahodayaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २२ · ३० ॥
न लक्ष्मण अस्मिन् मम राज्य विघ्ने । माता यवीयस्य् अतिशन्कनीया । दैव अभिपन्ना हि वदन्ति अनिष्टम् । जानासि दैवम् च तथा प्रभावम् ॥

na lakṣmaṇa asmin mama rājya vighne ।
mātā yavīyasy atiśankanīyā ।
daiva abhipannā hi vadanti aniṣṭam ।
jānāsi daivam ca tathā prabhāvam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.