वाल्मीकि रामायणम् · अयोध्याकाण्डम्Ayodhyā Kāṇḍa

अयोध्याकाण्डम्Ayodhyā Kāṇḍa

सर्गः २१ · ६३ श्लोकाःSarga 21 · 63 ślokas
अशोधित पाठ · unverified — गीताप्रेस शोधन शेष
॥ २ · २१ · १ ॥
तथा तु विलपन्तीम् ताम् कौसल्याम् राम मातरम् । उवाच लक्ष्मणो दीनः तत् काल सदृशम् वचः ॥

tathā tu vilapantīm tām kausalyām rāma mātaram ।
uvāca lakṣmaṇo dīnaḥ tat kāla sadṛśam vacaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २१ · २ ॥
रोचते मम अपि एतत् आर्ये यद् राघवो वनम् । त्यक्त्वा राज्य श्रियम् गच्चेत् स्त्रिया वाक्य वशम् गतः ॥

na rocate mama api etat ārye yad rāghavo vanam ।
tyaktvā rājya śriyam gaccet striyā vākya vaśam gataḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २१ · ३ ॥
विपरीतः वृद्धः विषयैः प्रधर्षितः । नृपः किम् इव ब्रूयाच् चोद्यमानः समन्मथः ॥

viparītaḥ ca vṛddhaḥ ca viṣayaiḥ ca pradharṣitaḥ ।
nṛpaḥ kim iva na brūyāc codyamānaḥ samanmathaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २१ · ४ ॥
अस्य अपराधम् पश्यामि अपि दोषम् तथा विधम् । येन निर्वास्यते राष्ट्रात् वन वासाय राघवः ॥

na asya aparādham paśyāmi na api doṣam tathā vidham ।
yena nirvāsyate rāṣṭrāt vana vāsāya rāghavaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २१ · ५ ॥
तम् पश्याम्य् अहम् लोके परोक्षम् अपि यो नरः । स्वमित्रोऽपि निरस्तोऽपि योऽस्यदोषमुदाहरेत् ॥

na tam paśyāmy aham loke parokṣam api yo naraḥ ।
svamitro'pi nirasto'pi yo'syadoṣamudāharet ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २१ · ६ ॥
देव कल्पम् ऋजुम् दान्तम् रिपूणाम् अपि वत्सलम् । अवेक्षमाणः को धर्मम् त्यजेत् पुत्रम् अकारणात् ॥

deva kalpam ṛjum dāntam ripūṇām api vatsalam ।
avekṣamāṇaḥ ko dharmam tyajet putram akāraṇāt ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २१ · ७ ॥
तत् इदम् वचनम् राज्ञः पुनर् बाल्यम् उपेयुषः । पुत्रः को हृदये कुर्यात् राज व्Rत्तम् अनुस्मरन् ॥

tat idam vacanam rājñaḥ punar bālyam upeyuṣaḥ ।
putraḥ ko hṛdaye kuryāt rāja vRttam anusmaran ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २१ · ८ ॥
यावद् एव जानाति कश्चित् अर्थम् इमम् नरः । तावद् एव मया साधम् आत्मस्थम् कुरु शासनम् ॥

yāvad eva na jānāti kaścit artham imam naraḥ ।
tāvad eva mayā sādham ātmastham kuru śāsanam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २१ · ९ ॥
मया पार्श्वे सधनुषा तव गुप्तस्य राघव । कः समर्थो अधिकम् कर्तुम् कृत अन्तस्य इव तिष्ठतः ॥

mayā pārśve sadhanuṣā tava guptasya rāghava ।
kaḥ samartho adhikam kartum kṛta antasya iva tiṣṭhataḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २१ · १० ॥
निर्मनुष्याम् इमाम् सर्वाम् अयोध्याम् मनुज ऋषभ । करिष्यामि शरैअः तीक्ष्णैः यदि स्थास्यति विप्रिये ॥

nirmanuṣyām imām sarvām ayodhyām manuja ṛṣabha ।
kariṣyāmi śaraiaḥ tīkṣṇaiḥ yadi sthāsyati vipriye ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २१ · ११ ॥
भरतस्य अथ पक्ष्यो वा यो वा अस्य हितम् इच्चति । सर्वान् एतान् वधिष्यामि मृदुर् हि परिभूयते ॥

bharatasya atha pakṣyo vā yo vā asya hitam iccati ।
sarvān etān vadhiṣyāmi mṛdur hi paribhūyate ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २१ · १२ ॥
प्रोत्साहितोऽयम् कैकेय्या दुष्टो यदिः पिता । अमित्रभूतो निस्सङ्गम् वध्यताम् बध्यतामपि ॥

protsāhito'yam kaikeyyā sa duṣṭo yadiḥ pitā ।
amitrabhūto nissaṅgam vadhyatām badhyatāmapi ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २१ · १३ ॥
गुरोरप्यवलिप्तस्य कार्याकार्यमजानतः । उत्फथम् प्रतिपन्नस्य कार्यम् भवति शासन्म् ॥

gurorapyavaliptasya kāryākāryamajānataḥ ।
utphatham pratipannasya kāryam bhavati śāsanm ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २१ · १४ ॥
बलमेष किमाश्रित्य हेतुम् वा पुरुषर्षभ । दातुमिच्छति कैकेय्य राज्यम् स्थितमिदम् तव ॥

balameṣa kimāśritya hetum vā puruṣarṣabha ।
dātumicchati kaikeyya rājyam sthitamidam tava ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २१ · १५ ॥
त्वया चैव मया चैव कृत्वा वैरम् अनुत्तमम् । कस्य शक्तिः श्रियम् दातुम् भरताय अरि शासन ॥

tvayā caiva mayā caiva kṛtvā vairam anuttamam ।
kasya śaktiḥ śriyam dātum bharatāya ari śāsana ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २१ · १६ ॥
अनुरक्तः अस्मि भावेन भ्रातरम् देवि तत्त्वतः । सत्येन धनुषा चैव दत्तेन इष्टेन ते शपे ॥

anuraktaḥ asmi bhāvena bhrātaram devi tattvataḥ ।
satyena dhanuṣā caiva dattena iṣṭena te śape ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २१ · १७ ॥
दीप्तम् अग्निम् अरण्यम् वा यदि रामः प्रवेक्ष्यते । प्रविष्टम् तत्र माम् देवि त्वम् पूर्वम् अवधारय ॥

dīptam agnim araṇyam vā yadi rāmaḥ pravekṣyate ।
praviṣṭam tatra mām devi tvam pūrvam avadhāraya ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २१ · १८ ॥
हरामि वीर्यात् दुह्खम् ते तमः सूर्यैव उदितः । देवी पश्यतु मे वीर्यम् राघवः चैव पश्यतु ॥

harāmi vīryāt duhkham te tamaḥ sūryaiva uditaḥ ।
devī paśyatu me vīryam rāghavaḥ caiva paśyatu ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २१ · १९ ॥
एतत् तु वचनम् श्रुत्वा लक्ष्मणस्य महात्मनः । उवाच रामम् कौसल्या रुदन्ती शोक लालसा ॥

etat tu vacanam śrutvā lakṣmaṇasya mahātmanaḥ ।
uvāca rāmam kausalyā rudantī śoka lālasā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २१ · २० ॥
भ्रातुस् ते वदतः पुत्र लक्ष्मणस्य श्रुतम् त्वया । यद् अत्र अनन्तरम् तत् त्वम् कुरुष्व यदि रोचते ॥

bhrātus te vadataḥ putra lakṣmaṇasya śrutam tvayā ।
yad atra anantaram tat tvam kuruṣva yadi rocate ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २१ · २१ ॥
अधर्म्यम् वचः श्रुत्वा सपत्न्या मम भाषितम् । विहाय शोक सम्तप्ताम् गन्तुम् अर्हसि माम् इतः ॥

na ca adharmyam vacaḥ śrutvā sapatnyā mama bhāṣitam ।
vihāya śoka samtaptām gantum arhasi mām itaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २१ · २२ ॥
धर्मज्ञ यदि धर्मिष्ठो धर्मम् चरितुम् इच्चसि । शुश्रूष माम् इहस्थः त्वम् चर धर्मम् अनुत्तमम् ॥

dharmajña yadi dharmiṣṭho dharmam caritum iccasi ।
śuśrūṣa mām ihasthaḥ tvam cara dharmam anuttamam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २१ · २३ ॥
शुश्रूषुर् जननीम् पुत्र स्व गृहे नियतः वसन् । परेण तपसा युक्तः काश्यपः त्रिदिवम् गतः ॥

śuśrūṣur jananīm putra sva gṛhe niyataḥ vasan ।
pareṇa tapasā yuktaḥ kāśyapaḥ tridivam gataḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २१ · २४ ॥
यथा एव राजा पूज्यः ते गौरवेण तथा हि अहम् । त्वाम् अहम् अनुजानामि गन्तव्यम् इतः वनम् ॥

yathā eva rājā pūjyaḥ te gauraveṇa tathā hi aham ।
tvām na aham anujānāmi na gantavyam itaḥ vanam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २१ · २५ ॥
त्वद् वियोगान् मे कार्यम् जीवितेन सुखेन वा । त्वया सह मम श्रेयः तृणानाम् अपि भक्षणम् ॥

tvad viyogān na me kāryam jīvitena sukhena vā ।
tvayā saha mama śreyaḥ tṛṇānām api bhakṣaṇam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २१ · २६ ॥
यदि त्वम् यास्यसि वनम् त्यक्त्वा माम् शोक लालसाम् । अहम् प्रायम् इह आसिष्ये हि शक्ष्यामि जीवितुम् ॥

yadi tvam yāsyasi vanam tyaktvā mām śoka lālasām ।
aham prāyam iha āsiṣye na hi śakṣyāmi jīvitum ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २१ · २७ ॥
ततः स्त्वम् प्राप्स्यसे पुत्र निरयम् लोक विश्रुतम् । ब्रह्म हत्याम् इव अधर्मात् समुद्रः सरिताम् पतिः ॥

tataḥ stvam prāpsyase putra nirayam loka viśrutam ।
brahma hatyām iva adharmāt samudraḥ saritām patiḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २१ · २८ ॥
विलपन्तीम् तथा दीनाम् कौसल्याम् जननीम् ततः । उवाच रामः धर्म अत्मा वचनम् धर्म सम्हितम् ॥

vilapantīm tathā dīnām kausalyām jananīm tataḥ ।
uvāca rāmaḥ dharma atmā vacanam dharma samhitam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २१ · २९ ॥
अस्ति शक्तिः पितुर् वाक्यम् समतिक्रमितुम् मम । प्रसादये त्वाम् शिरसा गन्तुम् इच्चाम्य् अहम् वनम् ॥

na asti śaktiḥ pitur vākyam samatikramitum mama ।
prasādaye tvām śirasā gantum iccāmy aham vanam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २१ · ३० ॥
ऋषिणा पितुर् वाक्यम् कुर्वता व्रत चारिणा । गौर् हता जानता धर्मम् कण्डुना अपि विपश्चिता ॥

ṛṣiṇā ca pitur vākyam kurvatā vrata cāriṇā ।
gaur hatā jānatā dharmam kaṇḍunā api vipaścitā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २१ · ३१ ॥
अस्माकम् कुले पूर्वम् सगरस्य आज्ञया पितुः । खनद्भिः सागरैः भूतिम् अवाप्तः सुमहान् वधः ॥

asmākam ca kule pūrvam sagarasya ājñayā pituḥ ।
khanadbhiḥ sāgaraiḥ bhūtim avāptaḥ sumahān vadhaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २१ · ३२ ॥
जामदग्न्येन रामेण रेणुका जननी स्वयम् । कृत्ता परशुना अरण्ये पितुर् वचन कारिणा ॥

jāmadagnyena rāmeṇa reṇukā jananī svayam ।
kṛttā paraśunā araṇye pitur vacana kāriṇā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २१ · ३३ ॥
एतैरन्यैश्च बहुभिर्देवि देवसमैः कृतम् । पितुर्वचनमक्लीबम् करिष्यामि पितुर्शितम् ॥

etairanyaiśca bahubhirdevi devasamaiḥ kṛtam ।
piturvacanamaklībam kariṣyāmi piturśitam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २१ · ३४ ॥
खल्व् एतन् मया एकेन क्रियते पितृ शासनम् । एतैरपि कृतम् देवि ये मया तव कीर्तिताः ॥

na khalv etan mayā ekena kriyate pitṛ śāsanam ।
etairapi kṛtam devi ye mayā tava kīrtitāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २१ · ३५ ॥
नाहम् धर्ममपूर्वम् ते प्रतिकूलम् प्रवर्तये । पूर्वैः अयम् अभिप्रेतः गतः मार्गो अनुगम्यते ॥

nāham dharmamapūrvam te pratikūlam pravartaye ।
pūrvaiḥ ayam abhipretaḥ gataḥ mārgo anugamyate ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २१ · ३६ ॥
तत् एतत् तु मया कार्यम् क्रियते भुवि अन्यथा । पितुर् हि वचनम् कुर्वन् कश्चिन् नाम हीयते ॥

tat etat tu mayā kāryam kriyate bhuvi na anyathā ।
pitur hi vacanam kurvan na kaścin nāma hīyate ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २१ · ३७ ॥
ताम् एवम् उक्त्वा जननीम् लक्ष्मणम् पुनर् अब्रवीत् । तव लक्ष्मण जानामि मयि स्नेहम् अनुत्तमम् ॥

tām evam uktvā jananīm lakṣmaṇam punar abravīt ।
tava lakṣmaṇa jānāmi mayi sneham anuttamam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २१ · ३८ ॥
तव लक्ष्मण जानामि मयि स्नेहमनुत्तमम् । विक्रमम् चैव सत्यम् तेजश्च सुदुरासदम् ॥

tava lakṣmaṇa jānāmi mayi snehamanuttamam ।
vikramam caiva satyam ca tejaśca sudurāsadam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २१ · ३९ ॥
मम मातुर्महद्दुःखमतुलम् शुभलक्षम्ण । अभिप्रायम् अविज्ञाय सत्यस्य शमस्य च ॥

mama māturmahadduḥkhamatulam śubhalakṣamṇa ।
abhiprāyam avijñāya satyasya ca śamasya ca ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २१ · ४० ॥
धर्मः हि परमः लोके धर्मे सत्यम् प्रतिष्ठितम् । धर्म सम्श्रितम् एतच् पितुर् वचनम् उत्तमम् ॥

dharmaḥ hi paramaḥ loke dharme satyam pratiṣṭhitam ।
dharma samśritam etac ca pitur vacanam uttamam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २१ · ४१ ॥
सम्श्रुत्य पितुर् वाक्यम् मातुर् वा ब्राह्मणस्य वा । कर्तव्यम् वृथा वीर धर्मम् आश्रित्य तिष्ठता ॥

samśrutya ca pitur vākyam mātur vā brāhmaṇasya vā ।
na kartavyam vṛthā vīra dharmam āśritya tiṣṭhatā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २१ · ४२ ॥
सो अहम् शक्ष्यामि पितुर् नियोगम् अतिवर्तितुम् । पितुर् हि वचनात् वीर कैकेय्या अहम् प्रचोदितः ॥

so aham na śakṣyāmi pitur niyogam ativartitum ।
pitur hi vacanāt vīra kaikeyyā aham pracoditaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २१ · ४३ ॥
तत् एनाम् विसृज अनार्याम् क्षत्र धर्म आश्रिताम् मतिम् । धर्मम् आश्रय मा तैक्ष्ण्यम् मद् बुद्धिर् अनुगम्यताम् ॥

tat enām visṛja anāryām kṣatra dharma āśritām matim ।
dharmam āśraya mā taikṣṇyam mad buddhir anugamyatām ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २१ · ४४ ॥
तम् एवम् उक्त्वा सौहार्दात् भ्रातरम् लक्ष्मण अग्रजः । उवाच भूयः कौसल्याम् प्रान्जलिः शिरसा आनतः ॥

tam evam uktvā sauhārdāt bhrātaram lakṣmaṇa agrajaḥ ।
uvāca bhūyaḥ kausalyām prānjaliḥ śirasā ānataḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २१ · ४५ ॥
अनुमन्यस्व माम् देवि गमिष्यन्तम् इतः वनम् । शापिता असि मम प्राणैः कुरु स्वस्त्ययनानि मे ॥

anumanyasva mām devi gamiṣyantam itaḥ vanam ।
śāpitā asi mama prāṇaiḥ kuru svastyayanāni me ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २१ · ४६ ॥
तीर्ण प्रतिज्ञः वनात् पुनर् एष्याम्य् अहम् पुरीम् । ययातिरिव राजर्षिः पुरा हित्वा पुनर्धिवम् ॥

tīrṇa pratijñaḥ ca vanāt punar eṣyāmy aham purīm ।
yayātiriva rājarṣiḥ purā hitvā punardhivam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २१ · ४७ ॥
शोकस्सम्धार्यताम् मातर्हृदये साधु मा शुचः । वनवासादिहैष्यामि पुनः कृत्वा पितुर्वचः ॥

śokassamdhāryatām mātarhṛdaye sādhu mā śucaḥ ।
vanavāsādihaiṣyāmi punaḥ kṛtvā piturvacaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २१ · ४८ ॥
त्वया मया वैदेह्या लक्ष्मणेन सुमित्रया । पितुर्नियोगे स्थातव्यमेष धर्मः सनाअनः ॥

tvayā mayā ca vaidehyā lakṣmaṇena sumitrayā ।
piturniyoge sthātavyameṣa dharmaḥ sanāanaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २१ · ४९ ॥
अम्ब सम्हृत्य सम्भारान् दुःखम् हृदि निगृह्य च । वनवासकृता बुद्धिर्मम धर्म्यानुवर्त्यताम् ॥

amba samhṛtya sambhārān duḥkham hṛdi nigṛhya ca ।
vanavāsakṛtā buddhirmama dharmyānuvartyatām ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २१ · ५० ॥
एतद्वच स्तस्य निशम्य माता । सुधर्म्यमव्यग्रमविक्लबम् च । मृतेव सम्ज्ञाम् प्रतिलभ्य देवी । समीक्ष्य रामम् पुनरित्युवाच ॥

etadvaca stasya niśamya mātā ।
sudharmyamavyagramaviklabam ca ।
mṛteva samjñām pratilabhya devī ।
samīkṣya rāmam punarityuvāca ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २१ · ५१ ॥
यथैव ते पुत्र पिता तथाहम् । गुरुः स्वधर्मेण सुहृत्तया च । त्वानुजानामि मांविहाय । सुदुःखितामर्हसि गन्तुमेवम् ॥

yathaiva te putra pitā tathāham ।
guruḥ svadharmeṇa suhṛttayā ca ।
na tvānujānāmi na māṁvihāya ।
suduḥkhitāmarhasi gantumevam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २१ · ५२ ॥
किम् जीवितेनेह विना त्वया मे । लोकेन वा किम् स्वधयाऽमृतेन । श्रेयो मुहूर्तम् तव सन्निधानम् । ममेह कृत्स्नादपि जीवलोकात् ॥

kim jīviteneha vinā tvayā me ।
lokena vā kim svadhayā'mṛtena ।
śreyo muhūrtam tava sannidhānam ।
mameha kṛtsnādapi jīvalokāt ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २१ · ५३ ॥
नरैरिवोल्काभिरपोह्यमानो । महागजोऽध्वानमनुप्रविष्टः । भूयः प्रजज्वाल विलापमेवम् । निशम्य रामः करुणम् जनन्या ॥

narairivolkābhirapohyamāno ।
mahāgajo'dhvānamanupraviṣṭaḥ ।
bhūyaḥ prajajvāla vilāpamevam ।
niśamya rāmaḥ karuṇam jananyā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २१ · ५४ ॥
मातरम् चैव विसम्ज्ञकल्पा । मार्तम् सौमित्रि मभिप्रतप्तम् । धर्मे स्थितो धर्म्यमुवाच वाक्यम् । यथा एवार्हति तत्र वक्तुम् ॥

sa mātaram caiva visamjñakalpā ।
mārtam ca saumitri mabhiprataptam ।
dharme sthito dharmyamuvāca vākyam ।
yathā sa evārhati tatra vaktum ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २१ · ५५ ॥
अहम् हि ते लक्ष्मण नित्यमेव । जानामि भक्तिम् पराक्रमम् च । मम त्वभिप्राय मसन्निरीक्ष्य । मात्रा सहाभ्यर्दसि मा सुदुःखम् ॥

aham hi te lakṣmaṇa nityameva ।
jānāmi bhaktim ca parākramam ca ।
mama tvabhiprāya masannirīkṣya ।
mātrā sahābhyardasi mā suduḥkham ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २१ · ५६ ॥
धर्मार्थकामाः खलु तात लोके । समीक्षिता धर्मफलोदयेषु । ते तत्र सर्वे स्युरसम्शयम् मे । भार्येव वश्याभिमता सुपुत्रा ॥

dharmārthakāmāḥ khalu tāta loke ।
samīkṣitā dharmaphalodayeṣu ।
te tatra sarve syurasamśayam me ।
bhāryeva vaśyābhimatā suputrā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २१ · ५७ ॥
यस्मिम्स्तु सर्वे स्युरसन्निविष्टा । धर्मो यतः स्यात् तदुपक्रमेत । द्वेष्यो भवत्यर्थपरो हि लोके । कामात्मता खल्वपि प्रशस्ता ॥

yasmimstu sarve syurasanniviṣṭā ।
dharmo yataḥ syāt tadupakrameta ।
dveṣyo bhavatyarthaparo hi loke ।
kāmātmatā khalvapi na praśastā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २१ · ५८ ॥
गुरुश्च राजा पिता वृद्धः । क्रोधात्प्रहर्ष द्यदि वापि कामात् । यद्व्यादिशेत् कार्यमवेक्ष्य धर्मम् । कस्तन्न कुर्यादनृदनृशम्सवृत्तिः ॥

guruśca rājā ca pitā ca vṛddhaḥ ।
krodhātpraharṣa dyadi vāpi kāmāt ।
yadvyādiśet kāryamavekṣya dharmam ।
kastanna kuryādanṛdanṛśamsavṛttiḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २१ · ५९ ॥
सवै शक्नोमि पितुः प्रतिज्ञा । मिमामकर्तुम् सकलम् यथावत् । ह्यवयोस्तत गुरुर्नियोगे । देवाश्च भर्ता गतिस्स धर्मः ॥

savai na śaknomi pituḥ pratijñā ।
mimāmakartum sakalam yathāvat ।
sa hyavayostata gururniyoge ।
devāśca bhartā sa gatissa dharmaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २१ · ६० ॥
तस्मिन् पुनर्जीवति धर्मराजे । विशेषतः स्वे पथि वर्तमाने । देवी मया सार्थमितोऽपगच्छेत् । कथम् स्विदन्या विधवेव नारी ॥

tasmin punarjīvati dharmarāje ।
viśeṣataḥ sve pathi vartamāne ।
devī mayā sārthamito'pagacchet ।
katham svidanyā vidhaveva nārī ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २१ · ६१ ॥
सा मानुमन्यस्व वनम् व्रजन्तम् । कुरुष्व नः स्वस्त्ययनानि देवि । यथा समाप्ते पुनराव्रजेयम् । यथा हि स्त्येन पुनर्ययातिः ॥

sā mānumanyasva vanam vrajantam ।
kuruṣva naḥ svastyayanāni devi ।
yathā samāpte punarāvrajeyam ।
yathā hi styena punaryayātiḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २१ · ६२ ॥
यशो ह्यहम् केवलराज्यकारणात् । पृष्ठतः कर्तुमलम् महोदयम् । अदीर्घकाले तु देवि जीविते । वृणेऽवरामद्य महीमधर्मतः ॥

yaśo hyaham kevalarājyakāraṇāt ।
na pṛṣṭhataḥ kartumalam mahodayam ।
adīrghakāle na tu devi jīvite ।
vṛṇe'varāmadya mahīmadharmataḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २१ · ६३ ॥
प्रसादयन् नर वृषभः मातरम् । पराक्रमाज्जिगमिषुरेव दोम्डकान् । अथ अनुजम् भ्Rशम् अनुशास्य दर्शनम् । चकार ताम् ह्Rदि जननीम् प्रदक्षिणम् ॥

prasādayan nara vṛṣabhaḥ sa mātaram ।
parākramājjigamiṣureva domḍakān ।
atha anujam bhRśam anuśāsya darśanam ।
cakāra tām hRdi jananīm pradakṣiṇam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.