वाल्मीकि रामायणम् · अयोध्याकाण्डम्Ayodhyā Kāṇḍa

अयोध्याकाण्डम्Ayodhyā Kāṇḍa

सर्गः २० · ५५ श्लोकाःSarga 20 · 55 ślokas
अशोधित पाठ · unverified — गीताप्रेस शोधन शेष
॥ २ · २० · १ ॥
तस्मिम्स्तु पुरुष्व्याघ्रे निष्क्रामति कृताञ्जलौ । आर्तशच्दो महान् जज्ञे स्त्रीणाम न्तःपुरे तदा ॥

tasmimstu puruṣvyāghre niṣkrāmati kṛtāñjalau ।
ārtaśacdo mahān jajñe strīṇāma ntaḥpure tadā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २० · २ ॥
क्R^त्येष्वचोदितः पित्रा सर्वस्यान्तः पुरस्य च । गतिर्यः शरणम् चासीत् रोओमोऽद्य प्रवत्स्यति ॥

kR^tyeṣvacoditaḥ pitrā sarvasyāntaḥ purasya ca ।
gatiryaḥ śaraṇam cāsīt sa roomo'dya pravatsyati ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २० · ३ ॥
कौसल्यायाम् यथा युक्तो जनन्याम् वर्तते सदा । तथैव वर्ततेऽस्मासु जन्मप्रभृति राघवः ॥

kausalyāyām yathā yukto jananyām vartate sadā ।
tathaiva vartate'smāsu janmaprabhṛti rāghavaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २० · ४ ॥
क्रुध्यत्यभिशस्तोऽपि क्रोधनीयानि वर्जयन् । कृद्धान् प्रसादयन् सर्वान् इतोऽद्य प्रवत्स्यति ॥

na krudhyatyabhiśasto'pi krodhanīyāni varjayan ।
kṛddhān prasādayan sarvān sa ito'dya pravatsyati ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २० · ५ ॥
अभुद्धिर्बत नो राजा जीवलोकम् चरत्ययम् । यो गतिम् सर्वभूतानाम् परित्यजति राघवम् ॥

abhuddhirbata no rājā jīvalokam caratyayam ।
yo gatim sarvabhūtānām parityajati rāghavam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २० · ६ ॥
इति सर्वा महिष्यस्ता विवत्सा इव धेनवः । पतिमाचुक्रुशुश्चैव सस्वरम् चापि चुक्रुशुः ॥

iti sarvā mahiṣyastā vivatsā iva dhenavaḥ ।
patimācukruśuścaiva sasvaram cāpi cukruśuḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २० · ७ ॥
हि चान्तः पुरे घोरमार्तशब्धम् महीपतिः । पुत्रशोकाभिसन्तप्तः श्रुत्वा व्यालीयतासने ॥

sa hi cāntaḥ pure ghoramārtaśabdham mahīpatiḥ ।
putraśokābhisantaptaḥ śrutvā vyālīyatāsane ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २० · ८ ॥
रामः तु भ्Rशम् आयस्तः निह्श्वसन्न् इव कुन्जरः । जगाम सहितः भ्रात्रा मातुर् अन्तः पुरम् वशी ॥

rāmaḥ tu bhRśam āyastaḥ nihśvasann iva kunjaraḥ ।
jagāma sahitaḥ bhrātrā mātur antaḥ puram vaśī ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २० · ९ ॥
सो अपश्यत् पुरुषम् तत्र व्Rद्धम् परम पूजितम् । उपविष्टम् ग्Rह द्वारि तिष्ठतः अपरान् बहून् ॥

so apaśyat puruṣam tatra vRddham parama pūjitam ।
upaviṣṭam gRha dvāri tiṣṭhataḥ ca aparān bahūn ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २० · १० ॥
द्R^ष्ट्वै तु तदा रामं ते सर्वे सहसोत्थिताः । जयेन जयताम् श्रेष्ठम् वर्धयन्ति स्म राघवम् ॥

dR^ṣṭvai tu tadā rāmaṁ te sarve sahasotthitāḥ ।
jayena jayatām śreṣṭham vardhayanti sma rāghavam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २० · ११ ॥
प्रविश्य प्रथमाम् कक्ष्याम् द्वितीयायाम् ददर्श सः । ब्राह्मणान् वेद सम्पन्नान् व्Rद्धान् राज्ञा अभिसत्क्Rतान् ॥

praviśya prathamām kakṣyām dvitīyāyām dadarśa saḥ ।
brāhmaṇān veda sampannān vRddhān rājñā abhisatkRtān ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २० · १२ ॥
प्रणम्य रामः तान् व्Rद्धाम्स् त्Rतीयायाम् ददर्श सः । स्त्रियो व्Rद्धाः बालाः द्वार रक्षण तत्पराः ॥

praṇamya rāmaḥ tān vRddhāms tRtīyāyām dadarśa saḥ ।
striyo vRddhāḥ ca bālāḥ ca dvāra rakṣaṇa tatparāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २० · १३ ॥
वर्धयित्वा प्रह्Rष्टाः ताः प्रविश्य ग्Rहम् स्त्रियः । न्यवेदयन्त त्वरिता राम मातुः प्रियम् तदा ॥

vardhayitvā prahRṣṭāḥ tāḥ praviśya ca gRham striyaḥ ।
nyavedayanta tvaritā rāma mātuḥ priyam tadā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २० · १४ ॥
कौसल्या अपि तदा देवी रात्रिम् स्थित्वा समाहिता । प्रभाते तु अकरोत् पूजाम् विष्णोह् पुत्र हित एषिणी ॥

kausalyā api tadā devī rātrim sthitvā samāhitā ।
prabhāte tu akarot pūjām viṣṇoh putra hita eṣiṇī ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २० · १५ ॥
सा क्षौम वसना ह्Rष्टा नित्यम् व्रत परायणा । अग्निम् जुहोति स्म तदा मन्त्रवत् क्Rत मन्गला ॥

sā kṣauma vasanā hRṣṭā nityam vrata parāyaṇā ।
agnim juhoti sma tadā mantravat kRta mangalā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २० · १६ ॥
प्रविश्य तदा रामः मातुर् अन्तः पुरम् शुभम् । ददर्श मातरम् तत्र हावयन्तीम् हुत अशनम् ॥

praviśya ca tadā rāmaḥ mātur antaḥ puram śubham ।
dadarśa mātaram tatra hāvayantīm huta aśanam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २० · १७ ॥
देवकार्यनिमित्तम् तत्रापश्यत् समुद्यतम् । दध्यक्षतम् घृतम् चैव मोदकान् हविषस्तदा ॥

devakāryanimittam ca tatrāpaśyat samudyatam ।
dadhyakṣatam ghṛtam caiva modakān haviṣastadā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २० · १८ ॥
लाजान् माल्यानि शुक्लानि पायसम् कृसरम् तथा । समिधः पूर्णकुम्भाम्श्छ ददर्श रघुनम्दनः ॥

lājān mālyāni śuklāni pāyasam kṛsaram tathā ।
samidhaḥ pūrṇakumbhāmścha dadarśa raghunamdanaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २० · १९ ॥
ताम् शुक्लक्षौमसम्वीताम् व्रतयोगेन कर्शिताम् । तर्पयन्तीम् ददर्शाद्भिः देवताम् देववर्णिनीम् ॥

tām śuklakṣaumasamvītām vratayogena karśitām ।
tarpayantīm dadarśādbhiḥ devatām devavarṇinīm ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २० · २० ॥
सा चिरस्य आत्मजम् द्Rष्ट्वा मात्R नन्दनम् आगतम् । अभिचक्राम सम्ह्Rष्टा किशोरम् वडवा यथा ॥

sā cirasya ātmajam dRṣṭvā mātR nandanam āgatam ।
abhicakrāma samhRṣṭā kiśoram vaḍavā yathā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २० · २१ ॥
मातरमभिक्रान्तामुपसम्गृह्य राघवः । परिष्वक्तश्च बाहुभ्यामुपाग्रातश्च मूर्धनि ॥

sa mātaramabhikrāntāmupasamgṛhya rāghavaḥ ।
pariṣvaktaśca bāhubhyāmupāgrātaśca mūrdhani ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २० · २२ ॥
तम् उवाच दुराधर्षम् राघवम् सुतम् आत्मनः । कौसल्या पुत्र वात्सल्यात् इदम् प्रिय हितम् वचः ॥

tam uvāca durādharṣam rāghavam sutam ātmanaḥ ।
kausalyā putra vātsalyāt idam priya hitam vacaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २० · २३ ॥
व्Rद्धानाम् धर्म शीलानाम् राजर्षीणाम् महात्मनाम् । प्राप्नुहि आयुः कीर्तिम् धर्मम् उपहितम् कुले ॥

vRddhānām dharma śīlānām rājarṣīṇām mahātmanām ।
prāpnuhi āyuḥ ca kīrtim ca dharmam ca upahitam kule ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २० · २४ ॥
सत्य प्रतिज्ञम् पितरम् राजानम् पश्य राघव । अद्य एव हि त्वाम् धर्म आत्मा यौवराज्ये अभिषेक्ष्यति ॥

satya pratijñam pitaram rājānam paśya rāghava ।
adya eva hi tvām dharma ātmā yauvarājye abhiṣekṣyati ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २० · २५ ॥
दत्तमासनमालभ्य भोजनेन निमन्त्रितः । मातरम् राघवः किम्चित् प्रसार्य अन्जलिम् अब्रवीत् ॥

dattamāsanamālabhya bhojanena nimantritaḥ ।
mātaram rāghavaḥ kimcit prasārya anjalim abravīt ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २० · २६ ॥
स्वभाव विनीतः गौरवाच् तदा आनतः । प्रस्थितो दण्डकारण्यमाप्रष्टुमुपचक्रमे ॥

sa svabhāva vinītaḥ ca gauravāc ca tadā ānataḥ ।
prasthito daṇḍakāraṇyamāpraṣṭumupacakrame ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २० · २७ ॥
देवि नूनम् जानीषे महद् भयम् उपस्थितम् । इदम् तव दुह्खाय वैदेह्या लक्ष्मणस्य च ॥

devi nūnam na jānīṣe mahad bhayam upasthitam ।
idam tava ca duhkhāya vaidehyā lakṣmaṇasya ca ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २० · २८ ॥
गमिष्ये दण्डकारण्यम् किमनेनासनेन मे । विष्टरासनयोग्यो हि कालोऽयम् मामुपस्थितः ॥

gamiṣye daṇḍakāraṇyam kimanenāsanena me ।
viṣṭarāsanayogyo hi kālo'yam māmupasthitaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २० · २९ ॥
चतुर्दश हि वर्षाणि वत्स्यामि विजने वने । मधु मूल फलैः जीवन् हित्वा मुनिवद् आमिषम् ॥

caturdaśa hi varṣāṇi vatsyāmi vijane vane ।
madhu mūla phalaiḥ jīvan hitvā munivad āmiṣam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २० · ३० ॥
भरताय महा राजो यौवराज्यम् प्रयच्चति । माम् पुनर् दण्डक अरण्यम् विवासयति तापसम् ॥

bharatāya mahā rājo yauvarājyam prayaccati ।
mām punar daṇḍaka araṇyam vivāsayati tāpasam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २० · ३१ ॥
ष्ट्चाअष्टौ वर्षाणि वत्स्यामि विजने वने । आसेवमानो वन्यानि फलमूलैश्च चर्तयन् ॥

sa ṣṭcāaṣṭau ca varṣāṇi vatsyāmi vijane vane ।
āsevamāno vanyāni phalamūlaiśca cartayan ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २० · ३२ ॥
सा निकृत्तैव सालस्य यष्टिः परशुना वने । पपात सहसा देवी देवतेव दिवश्च्युता ॥

sā nikṛttaiva sālasya yaṣṭiḥ paraśunā vane ।
papāta sahasā devī devateva divaścyutā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २० · ३३ ॥
ताम् अदुह्ख उचिताम् द्Rष्ट्वा पतिताम् कदलीम् इव । रामः तु उत्थापयाम् आस मातरम् गत चेतसम् ॥

tām aduhkha ucitām dRṣṭvā patitām kadalīm iva ।
rāmaḥ tu utthāpayām āsa mātaram gata cetasam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २० · ३४ ॥
उपाव्Rत्य उत्थिताम् दीनाम् वडवाम् इव वाहिताम् । पाम्शु गुण्ठित सर्व अग्नीम् विममर्श पाणिना ॥

upāvRtya utthitām dīnām vaḍavām iva vāhitām ।
pāmśu guṇṭhita sarva agnīm vimamarśa ca pāṇinā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २० · ३५ ॥
सा राघवम् उपासीनम् असुख आर्ता सुख उचिता । उवाच पुरुष व्याघ्रम् उपश्Rण्वति लक्ष्मणे ॥

sā rāghavam upāsīnam asukha ārtā sukha ucitā ।
uvāca puruṣa vyāghram upaśRṇvati lakṣmaṇe ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २० · ३६ ॥
यदि पुत्र जायेथा मम शोकाय राघव । स्म दुह्खम् अतः भूयः पश्येयम् अहम् अप्रजा ॥

yadi putra na jāyethā mama śokāya rāghava ।
na sma duhkham ataḥ bhūyaḥ paśyeyam aham aprajā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २० · ३७ ॥
एकएव हि वन्ध्यायाः शोको भवति मानवः । अप्रजा अस्मि इति सम्तापो हि अन्यः पुत्र विद्यते ॥

ekaeva hi vandhyāyāḥ śoko bhavati mānavaḥ ।
aprajā asmi iti samtāpo na hi anyaḥ putra vidyate ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २० · ३८ ॥
द्Rष्ट पूर्वम् कल्याणम् सुखम् वा पति पौरुषे । अपि पुत्रे विपश्येयम् इति राम आस्थितम् मया ॥

na dRṣṭa pūrvam kalyāṇam sukham vā pati pauruṣe ।
api putre vipaśyeyam iti rāma āsthitam mayā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २० · ३९ ॥
सा बहूनि अमनोज्ञानि वाक्यानि ह्Rदयच्चिदाम् । अहम् श्रोष्ये सपत्नीनाम् अवराणाम् वरा सती ॥

sā bahūni amanojñāni vākyāni hRdayaccidām ।
aham śroṣye sapatnīnām avarāṇām varā satī ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २० · ४० ॥
अतः दुह्खतरम् किम् नु प्रमदानाम् भविष्यति । त्वयि सम्निहिते अपि एवम् अहम् आसम् निराक्Rता ॥

ataḥ duhkhataram kim nu pramadānām bhaviṣyati ।
tvayi samnihite api evam aham āsam nirākRtā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २० · ४१ ॥
त्वयि सन्निहितेऽप्येवमहमासं निराकृता । किम् पुनः प्रोषिते तात ध्रुवम् मरणम् एव मे ॥

tvayi sannihite'pyevamahamāsaṁ nirākṛtā ।
kim punaḥ proṣite tāta dhruvam maraṇam eva me ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २० · ४२ ॥
अत्यन्तनिगृहीतास्मि भर्तुर्नित्य्मतन्त्रिता । परिवारेण कैकेय्या समा वाप्यथवाऽवरा ॥

atyantanigṛhītāsmi bharturnitymatantritā ।
parivāreṇa kaikeyyā samā vāpyathavā'varā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २० · ४३ ॥
यो हि माम् सेवते कश्चित् अथ वा अपि अनुवर्तते । कैकेय्याः पुत्रम् अन्वीक्ष्य जनो अभिभाषते ॥

yo hi mām sevate kaścit atha vā api anuvartate ।
kaikeyyāḥ putram anvīkṣya sa jano na abhibhāṣate ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २० · ४४ ॥
नित्यक्रोधतया तस्याः कथं नु खरवादि तत् । कैकेय्या वदनम् द्रष्टुम् पुत्र शक्ष्यामि दुर्गता ॥

nityakrodhatayā tasyāḥ kathaṁ nu kharavādi tat ।
kaikeyyā vadanam draṣṭum putra śakṣyāmi durgatā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २० · ४५ ॥
दश सप्त वर्षाणि तव जातस्य राघव । असितानि प्रकान्क्षन्त्या मया दुह्ख परिक्षयम् ॥

daśa sapta ca varṣāṇi tava jātasya rāghava ।
asitāni prakānkṣantyā mayā duhkha parikṣayam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २० · ४६ ॥
तदक्षयम् महाद्दुःखम् नोत्सहे सहितुम् चिरम् । विप्रकारम् सपत्नीनामेवम् जीर्णापि राघव ॥

tadakṣayam mahādduḥkham notsahe sahitum ciram ।
viprakāram sapatnīnāmevam jīrṇāpi rāghava ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २० · ४७ ॥
अपश्यन्ती तव मुखम् परिपूर्णशशिप्रभम् । कृपणा वर्तयिष्यामि कथम् कृपणजीविकाम् ॥

apaśyantī tava mukham paripūrṇaśaśiprabham ।
kṛpaṇā vartayiṣyāmi katham kṛpaṇajīvikām ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २० · ४८ ॥
उपवासैः योगैः बहुभिः परिश्रमैः । दुह्खम् सम्वर्धितः मोघम् त्वम् हि दुर्गतया मया ॥

upavāsaiḥ ca yogaiḥ ca bahubhiḥ ca pariśramaiḥ ।
duhkham samvardhitaḥ mogham tvam hi durgatayā mayā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २० · ४९ ॥
स्थिरम् तु हृदयम् मन्ये मम इदम् यन् दीर्यते । प्रावृषि इव महा नद्याः स्पृष्टम् कूलम् नव अम्भसा ॥

sthiram tu hṛdayam manye mama idam yan na dīryate ।
prāvṛṣi iva mahā nadyāḥ spṛṣṭam kūlam nava ambhasā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २० · ५० ॥
मम एव नूनम् मरणम् विद्यते । अवकाशो अस्ति यम क्षये मम । यद् अन्तको अद्य एव माम् जिहीर्षति । प्रसह्य सिम्हो रुदतीम् म्Rगीम् इव ॥

mama eva nūnam maraṇam na vidyate ।
na ca avakāśo asti yama kṣaye mama ।
yad antako adya eva na mām jihīrṣati ।
prasahya simho rudatīm mRgīm iva ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २० · ५१ ॥
स्थिरम् हि नूनम् हृदयम् मम आयसम् । भिद्यते यद् भुवि अवदीर्यते । अनेन दुःखेन देहम् अर्पितम् । ध्रुवम् हि अकाले मरणम् विद्यते ॥

sthiram hi nūnam hṛdayam mama āyasam ।
na bhidyate yad bhuvi na avadīryate ।
anena duḥkhena ca deham arpitam ।
dhruvam hi akāle maraṇam na vidyate ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २० · ५२ ॥
इदम् तु दुःखम् यद् अनर्थकानि मे । व्रतानि दानानि सम्यमाः हि । तपः तप्तम् यद् अपत्य कारणात् । सुनिष्फलम् बीजम् इव उप्तम् ऊषरे ॥

idam tu duḥkham yad anarthakāni me ।
vratāni dānāni ca samyamāḥ ca hi ।
tapaḥ ca taptam yad apatya kāraṇāt ।
suniṣphalam bījam iva uptam ūṣare ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २० · ५३ ॥
यदि हि अकाले मरणम् स्वया इच्चया । लभेत कश्चित् गुरु दुःख कर्शितः । गता अहम् अद्य एव परेत सम्सदम् । विना त्वया धेनुर् इव आत्मजेन वै ॥

yadi hi akāle maraṇam svayā iccayā ।
labheta kaścit guru duḥkha karśitaḥ ।
gatā aham adya eva pareta samsadam ।
vinā tvayā dhenur iva ātmajena vai ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २० · ५४ ॥
अथापि किम् जीवित मद्य मे वृथा । त्वया विना च्न्द्रनिभाननप्रभ । अनुव्रजिष्यामि वनम् त्वयैव गौः । सुदुर्बला वत्समिवानुकाङ्क्षया ॥

athāpi kim jīvita madya me vṛthā ।
tvayā vinā cndranibhānanaprabha ।
anuvrajiṣyāmi vanam tvayaiva gauḥ ।
sudurbalā vatsamivānukāṅkṣayā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · २० · ५५ ॥
भृशम् असुखम् अमर्षिता तदा । बहु विललाप समीक्ष्य राघवम् । व्यसनम् उपनिशाम्य सा महत् । सुतम् इव बद्धम् अवेक्ष्य किम्नरी ॥

bhṛśam asukham amarṣitā tadā ।
bahu vilalāpa samīkṣya rāghavam ।
vyasanam upaniśāmya sā mahat ।
sutam iva baddham avekṣya kimnarī ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.