वाल्मीकि रामायणम् · अयोध्याकाण्डम्Ayodhyā Kāṇḍa

अयोध्याकाण्डम्Ayodhyā Kāṇḍa

सर्गः १९ · ४० श्लोकाःSarga 19 · 40 ślokas
अशोधित पाठ · unverified — गीताप्रेस शोधन शेष
॥ २ · १९ · १ ॥
तत् अप्रियम् अमित्रघ्नः वचनम् मरण उपमम् । श्रुत्वा विव्यथे रामः कैकेयीम् इदम् अब्रवीत् ॥

tat apriyam amitraghnaḥ vacanam maraṇa upamam ।
śrutvā na vivyathe rāmaḥ kaikeyīm ca idam abravīt ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १९ · २ ॥
एवम् अस्तु गमिष्यामि वनम् वस्तुम् अहम् तु अतः । जटा चीर धरः राज्ञः प्रतिज्ञाम् अनुपालयन् ॥

evam astu gamiṣyāmi vanam vastum aham tu ataḥ ।
jaṭā cīra dharaḥ rājñaḥ pratijñām anupālayan ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १९ · ३ ॥
इदम् तु ज्ञातुम् इच्चामि किम् अर्थम् माम् मही पतिः । अभिनन्दति दुर्धर्षो यथा पुरम् अरिम् दमः ॥

idam tu jñātum iccāmi kim artham mām mahī patiḥ ।
na abhinandati durdharṣo yathā puram arim damaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १९ · ४ ॥
मन्युर् त्वया कार्यो देवि ब्रूहि तव अग्रतः । यास्यामि भव सुप्रीता वनम् चीर जटा धरः ॥

manyur na ca tvayā kāryo devi brūhi tava agrataḥ ।
yāsyāmi bhava suprītā vanam cīra jaṭā dharaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १९ · ५ ॥
हितेन गुरुणा पित्रा क्Rतज्ञेन न्Rपेण च । नियुज्यमानो विश्रब्धम् किम् कुर्यात् अहम् प्रियम् ॥

hitena guruṇā pitrā kRtajñena nRpeṇa ca ।
niyujyamāno viśrabdham kim na kuryāt aham priyam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १९ · ६ ॥
अलीकम् मानसम् तु एकम् ह्Rदयम् दहति इव मे । स्वयम् यन् आह माम् राजा भरतस्य अभिषेचनम् ॥

alīkam mānasam tu ekam hRdayam dahati iva me ।
svayam yan na āha mām rājā bharatasya abhiṣecanam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १९ · ७ ॥
अहम् हि सीताम् राज्यम् प्राणान् इष्टान् धनानि च । ह्Rष्टः भ्रात्रे स्वयम् दद्याम् भरताय अप्रचोदितः ॥

aham hi sītām rājyam ca prāṇān iṣṭān dhanāni ca ।
hRṣṭaḥ bhrātre svayam dadyām bharatāya apracoditaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १९ · ८ ॥
किम् पुनर् मनुज इन्द्रेण स्वयम् पित्रा प्रचोदितः । तव प्रिय काम अर्थम् प्रतिज्ञाम् अनुपालयन् ॥

kim punar manuja indreṇa svayam pitrā pracoditaḥ ।
tava ca priya kāma artham pratijñām anupālayan ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १९ · ९ ॥
तत् आश्वासय हि इमम् त्वम् किम् न्व् इदम् यन् मही पतिः । वसुधा आसक्त नयनो मन्दम् अश्रूणि मुन्चति ॥

tat āśvāsaya hi imam tvam kim nv idam yan mahī patiḥ ।
vasudhā āsakta nayano mandam aśrūṇi muncati ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १९ · १० ॥
गच्चन्तु एव आनयितुम् दूताः शीघ्र जवैः हयैः । भरतम् मातुल कुलात् अद्य एव न्Rप शासनात् ॥

gaccantu ca eva ānayitum dūtāḥ śīghra javaiḥ hayaiḥ ।
bharatam mātula kulāt adya eva nRpa śāsanāt ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १९ · ११ ॥
दण्डक अरण्यम् एषो अहम् इतः गच्चामि सत्वरः । अविचार्य पितुर् वाक्यम् समावस्तुम् चतुर् दश ॥

daṇḍaka araṇyam eṣo aham itaḥ gaccāmi satvaraḥ ।
avicārya pitur vākyam samāvastum catur daśa ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १९ · १२ ॥
सा ह्Rष्टा तस्य तत् वाक्यम् श्रुत्वा रामस्य कैकयी । प्रस्थानम् श्रद्दधाना हि त्वरयाम् आस राघवम् ॥

sā hRṣṭā tasya tat vākyam śrutvā rāmasya kaikayī ।
prasthānam śraddadhānā hi tvarayām āsa rāghavam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १९ · १३ ॥
एवम् भवतु यास्यन्ति दूताः शीघ्र जवैः हयैः । भरतम् मातुल कुलात् उपावर्तयितुम् नराः ॥

evam bhavatu yāsyanti dūtāḥ śīghra javaiḥ hayaiḥ ।
bharatam mātula kulāt upāvartayitum narāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १९ · १४ ॥
तव तु अहम् क्षमम् मन्ये उत्सुकस्य विलम्बनम् । राम तस्मात् इतः शीघ्रम् वनम् त्वम् गन्तुम् अर्हसि ॥

tava tu aham kṣamam manye na utsukasya vilambanam ।
rāma tasmāt itaḥ śīghram vanam tvam gantum arhasi ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १९ · १५ ॥
व्रीडा अन्वितः स्वयम् यच् न्Rपः त्वाम् अभिभाषते । एतत् किम्चिन् नर श्रेष्ठ मन्युर् एषो अपनीयताम् ॥

vrīḍā anvitaḥ svayam yac ca nRpaḥ tvām na abhibhāṣate ।
na etat kimcin nara śreṣṭha manyur eṣo apanīyatām ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १९ · १६ ॥
यावत् त्वम् वनम् यातः पुरात् अस्मात् अभित्वरन् । पिता तावन् ते राम स्नास्यते भोक्ष्यते अपि वा ॥

yāvat tvam na vanam yātaḥ purāt asmāt abhitvaran ।
pitā tāvan na te rāma snāsyate bhokṣyate api vā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १९ · १७ ॥
धिक् कष्टम् इति निह्श्वस्य राजा शोक परिप्लुतः । मूर्चितः न्यपतत् तस्मिन् पर्यन्के हेम भूषिते ॥

dhik kaṣṭam iti nihśvasya rājā śoka pariplutaḥ ।
mūrcitaḥ nyapatat tasmin paryanke hema bhūṣite ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १९ · १८ ॥
रामः अपि उत्थाप्य राजानम् कैकेय्या अभिप्रचोदितः । कशया इव आहतः वाजी वनम् गन्तुम् क्Rत त्वरः ॥

rāmaḥ api utthāpya rājānam kaikeyyā abhipracoditaḥ ।
kaśayā iva āhataḥ vājī vanam gantum kRta tvaraḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १९ · १९ ॥
तत् अप्रियम् अनार्याया वचनम् दारुण उदरम् । श्रुत्वा गत व्यथो रामः कैकेयीम् वाक्यम् अब्रवीत् ॥

tat apriyam anāryāyā vacanam dāruṇa udaram ।
śrutvā gata vyatho rāmaḥ kaikeyīm vākyam abravīt ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १९ · २० ॥
अहम् अर्थ परः देवि लोकम् आवस्तुम् उत्सहे । विद्धि माम् Rषिभिस् तुल्यम् केवलम् धर्मम् आस्थितम् ॥

na aham artha paraḥ devi lokam āvastum utsahe ।
viddhi mām Rṣibhis tulyam kevalam dharmam āsthitam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १९ · २१ ॥
यद् अत्रभवतः किम्चित् शक्यम् कर्तुम् प्रियम् मया । प्राणान् अपि परित्यज्य सर्वथा क्Rतम् एव तत् ॥

yad atrabhavataḥ kimcit śakyam kartum priyam mayā ।
prāṇān api parityajya sarvathā kRtam eva tat ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १९ · २२ ॥
हि अतः धर्म चरणम् किम्चित् अस्ति महत्तरम् । यथा पितरि शुश्रूषा तस्य वा वचन क्रिया ॥

na hi ataḥ dharma caraṇam kimcit asti mahattaram ।
yathā pitari śuśrūṣā tasya vā vacana kriyā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १९ · २३ ॥
अनुक्तः अपि अत्रभवता भवत्या वचनात् अहम् । वने वत्स्यामि विजने वर्षाणि इह चतुर् दश ॥

anuktaḥ api atrabhavatā bhavatyā vacanāt aham ।
vane vatsyāmi vijane varṣāṇi iha catur daśa ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १९ · २४ ॥
नूनम् मयि कैकेयि किम्चित् आशम्ससे गुणम् । यद् राजानम् अवोचः त्वम् मम ईश्वरतरा सती ॥

na nūnam mayi kaikeyi kimcit āśamsase guṇam ।
yad rājānam avocaḥ tvam mama īśvaratarā satī ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १९ · २५ ॥
यावन् मातरम् आप्Rच्चे सीताम् अनुनयाम्य् अहम् । ततः अद्य एव गमिष्यामि दण्डकानाम् महद् वनम् ॥

yāvan mātaram āpRcce sītām ca anunayāmy aham ।
tataḥ adya eva gamiṣyāmi daṇḍakānām mahad vanam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १९ · २६ ॥
भरतः पालयेद् राज्यम् शुश्रूषेच् पितुर् यथा । तहा भवत्या कर्तव्यम् हि धर्मः सनातनः ॥

bharataḥ pālayed rājyam śuśrūṣec ca pitur yathā ।
tahā bhavatyā kartavyam sa hi dharmaḥ sanātanaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १९ · २७ ॥
रामस्य वचः श्रुत्वा भ्Rशम् दुह्ख हतः पिता । शोकात् अशक्नुवन् बाष्पम् प्ररुरोद महा स्वनम् ॥

sa rāmasya vacaḥ śrutvā bhRśam duhkha hataḥ pitā ।
śokāt aśaknuvan bāṣpam praruroda mahā svanam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १९ · २८ ॥
वन्दित्वा चरणौ रामः विसम्ज्ञस्य पितुस् तदा । कैकेय्याः अपि अनार्याया निष्पपात महा द्युतिः ॥

vanditvā caraṇau rāmaḥ visamjñasya pitus tadā ।
kaikeyyāḥ ca api anāryāyā niṣpapāta mahā dyutiḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १९ · २९ ॥
रामः पितरम् क्Rत्वा कैकेयीम् प्रदक्षिणम् । निष्क्रम्य अन्तः पुरात् तस्मात् स्वम् ददर्श सुह्Rज् जनम् ॥

sa rāmaḥ pitaram kRtvā kaikeyīm ca pradakṣiṇam ।
niṣkramya antaḥ purāt tasmāt svam dadarśa suhRj janam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १९ · ३० ॥
तम् बाष्प परिपूर्ण अक्षः प्Rष्ठतः अनुजगाम ह । लक्ष्मणः परम क्रुद्धः सुमित्र आनन्द वर्धनः ॥

tam bāṣpa paripūrṇa akṣaḥ pRṣṭhataḥ anujagāma ha ।
lakṣmaṇaḥ parama kruddhaḥ sumitra ānanda vardhanaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १९ · ३१ ॥
आभिषेचनिकम् भाण्डम् क्Rत्वा रामः प्रदक्षिणम् । शनैः जगाम सापेक्षो द्Rष्टिम् तत्र अविचालयन् ॥

ābhiṣecanikam bhāṇḍam kRtvā rāmaḥ pradakṣiṇam ।
śanaiḥ jagāma sāpekṣo dRṣṭim tatra avicālayan ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १९ · ३२ ॥
अस्य महतीम् लक्ष्मीम् राज्य नाशो अपकर्षति । लोक कान्तस्य कान्तत्वम् शीत रश्मेर् इव क्षपा ॥

na ca asya mahatīm lakṣmīm rājya nāśo apakarṣati ।
loka kāntasya kāntatvam śīta raśmer iva kṣapā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १९ · ३३ ॥
वनम् गन्तु कामस्य त्यजतः वसुम्धराम् । सर्व लोक अतिगस्य इव लक्ष्यते चित्त विक्रिया ॥

na vanam gantu kāmasya tyajataḥ ca vasumdharām ।
sarva loka atigasya iva lakṣyate citta vikriyā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १९ · ३४ ॥
प्रतिषिद्ध्य शुभम् छत्रं व्यजने स्वलंकृते । विसर्जयित्वा स्वजनं रथम् पौरास्तथा जन्नान् ॥

pratiṣiddhya śubham chatraṁ vyajane ca svalaṁkṛte ।
visarjayitvā svajanaṁ ratham paurāstathā jannān ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १९ · ३५ ॥
धारयन् मनसा दुह्खम् इन्द्रियाणि निग्Rह्य च । प्रविवेश आत्मवान् वेश्म मातुर प्रिय शम्सिवान् ॥

dhārayan manasā duhkham indriyāṇi nigRhya ca ।
praviveśa ātmavān veśma mātura priya śamsivān ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १९ · ३६ ॥
सर्वो ह्यभिजनः श्रीमान् श्रीमतः सत्यवादिनः । नालक्षयत् रामस्य किम्चिदाकारमानने ॥

sarvo hyabhijanaḥ śrīmān śrīmataḥ satyavādinaḥ ।
nālakṣayat rāmasya kimcidākāramānane ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १९ · ३७ ॥
उचितम् महाबाहुर्न जहौ हर्षमात्मनः । शारदः समुदीर्णाम्शुश्चन्द्रस्तेज इवात्मजम् ॥

ucitam ca mahābāhurna jahau harṣamātmanaḥ ।
śāradaḥ samudīrṇāmśuścandrasteja ivātmajam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १९ · ३८ ॥
वाचा मधुरया रामः स्र्वं सम्मानयन् जनम् । मातुस्समीपं धीरात्मा प्रविवेश महायशाः ॥

vācā madhurayā rāmaḥ srvaṁ sammānayan janam ।
mātussamīpaṁ dhīrātmā praviveśa mahāyaśāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १९ · ३९ ॥
तं गुणैस्समतां प्राप्तो भ्राता विपुलविक्रमः । सौमित्रिरनुवव्राज धारयन् दुःखमात्मजम् ॥

taṁ guṇaissamatāṁ prāpto bhrātā vipulavikramaḥ ।
saumitriranuvavrāja dhārayan duḥkhamātmajam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १९ · ४० ॥
प्रविश्य वेश्म अतिभ्Rशम् मुदा अन्वितम् । समीक्ष्य ताम् अर्थ विपत्तिम् आगताम् । चैव रामः अत्र जगाम विक्रियाम् । सुह्Rज् जनस्य आत्म विपत्ति शन्कया ॥

praviśya veśma atibhRśam mudā anvitam ।
samīkṣya tām ca artha vipattim āgatām ।
na caiva rāmaḥ atra jagāma vikriyām ।
suhRj janasya ātma vipatti śankayā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.