वाल्मीकि रामायणम् · अयोध्याकाण्डम्Ayodhyā Kāṇḍa

अयोध्याकाण्डम्Ayodhyā Kāṇḍa

सर्गः १८ · ४१ श्लोकाःSarga 18 · 41 ślokas
अशोधित पाठ · unverified — गीताप्रेस शोधन शेष
॥ २ · १८ · १ ॥
ददर्श आसने रामः निषण्णम् पितरम् शुभे । कैकेयी सहितम् दीनम् मुखेन परिशुष्यता ॥

sa dadarśa āsane rāmaḥ niṣaṇṇam pitaram śubhe ।
kaikeyī sahitam dīnam mukhena pariśuṣyatā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १८ · २ ॥
पितुः चरणौ पूर्वम् अभिवाद्य विनीतवत् । ततः ववन्दे चरणौ कैकेय्याः सुसमाहितः ॥

sa pituḥ caraṇau pūrvam abhivādya vinītavat ।
tataḥ vavande caraṇau kaikeyyāḥ susamāhitaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १८ · ३ ॥
राम इति उक्त्वा वचनम् वाष्प पर्याकुल ईक्षणः । शशाक न्Rपतिर् दीनो ईक्षितुम् अभिभाषितुम् ॥

rāma iti uktvā ca vacanam vāṣpa paryākula īkṣaṇaḥ ।
śaśāka nRpatir dīno na īkṣitum na abhibhāṣitum ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १८ · ४ ॥
तत् अपूर्वम् नर पतेर् द्Rष्ट्वा रूपम् भय आवहम् । रामः अपि भयम् आपन्नः पदा स्प्Rष्ट्वा इव पन्नगम् ॥

tat apūrvam nara pater dRṣṭvā rūpam bhaya āvaham ।
rāmaḥ api bhayam āpannaḥ padā spRṣṭvā iva pannagam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १८ · ५ ॥
इन्द्रियैः अप्रह्Rष्टैअः तम् शोक सम्ताप कर्शितम् । निह्श्वसन्तम् महा राजम् व्यथित आकुल चेतसम् ॥

indriyaiḥ aprahRṣṭaiaḥ tam śoka samtāpa karśitam ।
nihśvasantam mahā rājam vyathita ākula cetasam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १८ · ६ ॥
ऊर्मि मालिनम् अक्षोभ्यम् क्षुभ्यन्तम् इव सागरम् । उपप्लुतम् इव आदित्यम् उक्त अन्Rतम् Rषिम् यथा ॥

ūrmi mālinam akṣobhyam kṣubhyantam iva sāgaram ।
upaplutam iva ādityam ukta anRtam Rṣim yathā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १८ · ७ ॥
अचिन्त्य कल्पम् हि पितुस् तम् शोकम् उपधारयन् । बभूव सम्रब्धतरः समुद्रैव पर्वणि ॥

acintya kalpam hi pitus tam śokam upadhārayan ।
babhūva samrabdhataraḥ samudraiva parvaṇi ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १८ · ८ ॥
चिन्तयाम् आस तदा रामः पित्R हिते रतः । किम्स्विद् अद्य एव न्Rपतिर् माम् प्रत्यभिनन्दति ॥

cintayām āsa ca tadā rāmaḥ pitR hite rataḥ ।
kimsvid adya eva nRpatir na mām pratyabhinandati ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १८ · ९ ॥
अन्यदा माम् पिता द्Rष्ट्वा कुपितः अपि प्रसीदति । तस्य माम् अद्य सम्प्रेक्ष्य किम् आयासः प्रवर्तते ॥

anyadā mām pitā dRṣṭvā kupitaḥ api prasīdati ।
tasya mām adya samprekṣya kim āyāsaḥ pravartate ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १८ · १० ॥
दीनैव शोक आर्तः विषण्ण वदन द्युतिः । कैकेयीम् अभिवाद्य एव रामः वचनम् अब्रवीत् ॥

sa dīnaiva śoka ārtaḥ viṣaṇṇa vadana dyutiḥ ।
kaikeyīm abhivādya eva rāmaḥ vacanam abravīt ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १८ · ११ ॥
कच्चिन् मया अपराधम् अज्ञानात् येन मे पिता । कुपितः तन् मम आचक्ष्व त्वम् चैव एनम् प्रसादय ॥

kaccin mayā na aparādham ajñānāt yena me pitā ।
kupitaḥ tan mama ācakṣva tvam caiva enam prasādaya ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १८ · १२ ॥
अप्रसन्नमनाः किम् नु सदा मां प्रति वत्सलः । विवर्ण वदनो दीनो हि माम् अभिभाषते ॥

aprasannamanāḥ kim nu sadā māṁ prati vatsalaḥ ।
vivarṇa vadano dīno na hi mām abhibhāṣate ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १८ · १३ ॥
शारीरः मानसो वा अपि कच्चित् एनम् बाधते । सम्तापो वा अभितापो वा दुर्लभम् हि सदा सुखम् ॥

śārīraḥ mānaso vā api kaccit enam na bādhate ।
samtāpo vā abhitāpo vā durlabham hi sadā sukham ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १८ · १४ ॥
कच्चिन् किम्चित् भरते कुमारे प्रिय दर्शने । शत्रुघ्ने वा महा सत्त्वे मात्RRणाम् वा मम अशुभम् ॥

kaccin na kimcit bharate kumāre priya darśane ।
śatrughne vā mahā sattve mātRRṇām vā mama aśubham ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १८ · १५ ॥
अतोषयन् महा राजम् अकुर्वन् वा पितुर् वचः । मुहूर्तम् अपि इच्चेयम् जीवितुम् कुपिते न्Rपे ॥

atoṣayan mahā rājam akurvan vā pitur vacaḥ ।
muhūrtam api na icceyam jīvitum kupite nRpe ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १८ · १६ ॥
यतः मूलम् नरः पश्येत् प्रादुर्भावम् इह आत्मनः । कथम् तस्मिन् वर्तेत प्रत्यक्षे सति दैवते ॥

yataḥ mūlam naraḥ paśyet prādurbhāvam iha ātmanaḥ ।
katham tasmin na varteta pratyakṣe sati daivate ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १८ · १७ ॥
कच्चित् ते परुषम् किम्चित् अभिमानात् पिता मम । उक्तः भवत्या कोपेन यत्र अस्य लुलितम् मनः ॥

kaccit te paruṣam kimcit abhimānāt pitā mama ।
uktaḥ bhavatyā kopena yatra asya lulitam manaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १८ · १८ ॥
एतत् आचक्ष्व मे देवि तत्त्वेन परिप्Rच्चतः । किम् निमित्तम् अपूर्वो अयम् विकारः मनुज अधिपे ॥

etat ācakṣva me devi tattvena paripRccataḥ ।
kim nimittam apūrvo ayam vikāraḥ manuja adhipe ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १८ · १९ ॥
एवमुक्ता तु कैकेयी राघवेण महात्मना । उवाचेदं सुनिर्लज्जा धृष्टमात्महितं वचः ॥

evamuktā tu kaikeyī rāghaveṇa mahātmanā ।
uvācedaṁ sunirlajjā dhṛṣṭamātmahitaṁ vacaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १८ · २० ॥
राजा कुपितो राम व्यसनम् नास्य किम्चन । किम्चिन्मनोगतं त्वस्य त्वद्भयान्नाभिभाषते ॥

na rājā kupito rāma vyasanam nāsya kimcana ।
kimcinmanogataṁ tvasya tvadbhayānnābhibhāṣate ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १८ · २१ ॥
प्रियम् त्वामप्रियम् वक्तुम् वाणी नास्योपपर्तते । तदवश्यम् त्वया कार्यम् यदनेनाश्रुतम् मम ॥

priyam tvāmapriyam vaktum vāṇī nāsyopapartate ।
tadavaśyam tvayā kāryam yadanenāśrutam mama ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १८ · २२ ॥
एष मह्यम् वरम् दत्त्वा पुरा मामभिपूज्य च । पश्चात्तप्यते राजा यथान्यः प्राकृतस्तथा ॥

eṣa mahyam varam dattvā purā māmabhipūjya ca ।
sa paścāttapyate rājā yathānyaḥ prākṛtastathā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १८ · २३ ॥
अतिसृज्य ददानीति वरम् मम विशाम्पतिः । निरर्थं गतजले सेतुम् बन्धितुमिच्छति ॥

atisṛjya dadānīti varam mama viśāmpatiḥ ।
sa nirarthaṁ gatajale setum bandhitumicchati ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १८ · २४ ॥
धर्मूलमिदम् राम विदितम् सतामपि । तत्सत्यम् त्यजेद्राजा कुपितस्त्वत्कृते यथा ॥

dharmūlamidam rāma viditam ca satāmapi ।
tatsatyam na tyajedrājā kupitastvatkṛte yathā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १८ · २५ ॥
यदि तद्वक्ष्यते राजा शुभम् वा यदि वाऽशुभम् । करिष्यसि ततः सर्वमाख्यामि पुनस्त्वहम् ॥

yadi tadvakṣyate rājā śubham vā yadi vā'śubham ।
kariṣyasi tataḥ sarvamākhyāmi punastvaham ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १८ · २६ ॥
यदि त्वभिहितं राज्ञा त्वयि तन्न विपत्स्यते । ततोऽहमभिधास्यामि ह्येष त्वयि वक्ष्यति ॥

yadi tvabhihitaṁ rājñā tvayi tanna vipatsyate ।
tato'hamabhidhāsyāmi na hyeṣa tvayi vakṣyati ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १८ · २७ ॥
एतात्तु वचनं श्रुत्वा कैकेय्या समुदाहृतम् । उवाच व्यथितो रामस्ताम् देवीम् नृपसन्निधौ ॥

etāttu vacanaṁ śrutvā kaikeyyā samudāhṛtam ।
uvāca vyathito rāmastām devīm nṛpasannidhau ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १८ · २८ ॥
अहो धिङ्नार्हसे देवि पक्तुं मामीदृशं वचः । अहम् हि वचनात् राज्ञः पतेयम् अपि पावके ॥

aho dhiṅnārhase devi paktuṁ māmīdṛśaṁ vacaḥ ।
aham hi vacanāt rājñaḥ pateyam api pāvake ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १८ · २९ ॥
भक्षयेयम् विषम् तीक्ष्णम् मज्जेयम् अपि अर्णवे । नियुक्तः गुरुणा पित्रा न्Rपेण हितेन च ॥

bhakṣayeyam viṣam tīkṣṇam majjeyam api ca arṇave ।
niyuktaḥ guruṇā pitrā nRpeṇa ca hitena ca ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १८ · ३० ॥
तत् ब्रूहि वचनम् देवि राज्ञो यद् अभिकान्क्षितम् । करिष्ये प्रतिजाने रामः द्विर् अभिभाषते ॥

tat brūhi vacanam devi rājño yad abhikānkṣitam ।
kariṣye pratijāne ca rāmaḥ dvir na abhibhāṣate ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १८ · ३१ ॥
तम् आर्जव समायुक्तम् अनार्या सत्य वादिनम् । उवाच रामम् कैकेयी वचनम् भ्Rश दारुणम् ॥

tam ārjava samāyuktam anāryā satya vādinam ।
uvāca rāmam kaikeyī vacanam bhRśa dāruṇam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १८ · ३२ ॥
पुरा देव असुरे युद्धे पित्रा ते मम राघव । रक्षितेन वरौ दत्तौ सशल्येन महा रणे ॥

purā deva asure yuddhe pitrā te mama rāghava ।
rakṣitena varau dattau saśalyena mahā raṇe ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १८ · ३३ ॥
तत्र मे याचितः राजा भरतस्य अभिषेचनम् । गमनम् दण्डक अरण्ये तव अद्य एव राघव ॥

tatra me yācitaḥ rājā bharatasya abhiṣecanam ।
gamanam daṇḍaka araṇye tava ca adya eva rāghava ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १८ · ३४ ॥
यदि सत्य प्रतिज्ञम् त्वम् पितरम् कर्तुम् इच्चसि । आत्मानम् नर रेष्ठ मम वाक्यम् इदम् श्Rणु ॥

yadi satya pratijñam tvam pitaram kartum iccasi ।
ātmānam ca nara reṣṭha mama vākyam idam śRṇu ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १८ · ३५ ॥
निदेशे पितुस् तिष्ठ यथा तेन प्रतिश्रुतम् । त्वया अरण्यम् प्रवेष्टव्यम् नव वर्षाणि पन्च च ॥

sa nideśe pitus tiṣṭha yathā tena pratiśrutam ।
tvayā araṇyam praveṣṭavyam nava varṣāṇi panca ca ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १८ · ३६ ॥
भरतस्त्वभिषिच्येत यदेतदभिषेचन्म् । त्वदर्थे विहितम् राज्ञा तेन सर्वेण राघव ॥

bharatastvabhiṣicyeta yadetadabhiṣecanm ।
tvadarthe vihitam rājñā tena sarveṇa rāghava ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १८ · ३७ ॥
सप्त सप्त वर्षाणि दण्डक अरण्यम् आश्रितः । अभिषेकम् इमम् त्यक्त्वा जटा चीर धरः वस ॥

sapta sapta ca varṣāṇi daṇḍaka araṇyam āśritaḥ ।
abhiṣekam imam tyaktvā jaṭā cīra dharaḥ vasa ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १८ · ३८ ॥
भरतः कोसल पुरे प्रशास्तु वसुधाम् इमाम् । नाना रत्न समाकीर्णम् सवाजि रथ कुन्जराम् ॥

bharataḥ kosala pure praśāstu vasudhām imām ।
nānā ratna samākīrṇam savāji ratha kunjarām ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १८ · ३९ ॥
एतेन त्वां नरेन्द्रोयम् कारुण्येन समाप्लुतः । शोकसंक्लिष्टवदनो शक्नोति निरीक्षितुम् ॥

etena tvāṁ narendroyam kāruṇyena samāplutaḥ ।
śokasaṁkliṣṭavadano na śaknoti nirīkṣitum ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १८ · ४० ॥
एतत्कुरु नरेन्ध्रस्य वचनं रघुनन्दन । सत्यन महता राम तारयस्व नरेश्वरम् ॥

etatkuru narendhrasya vacanaṁ raghunandana ।
satyana mahatā rāma tārayasva nareśvaram ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १८ · ४१ ॥
इतीव तस्यां परुषम् वदन्त्याम् । नचैव रामः प्रविवेश शोकम् । प्रविव्यधे चापि महानुभावो । राजा तु पुत्रव्यसनाभितप्तः ॥

itīva tasyāṁ paruṣam vadantyām ।
nacaiva rāmaḥ praviveśa śokam ।
pravivyadhe cāpi mahānubhāvo ।
rājā tu putravyasanābhitaptaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.