वाल्मीकि रामायणम् · अयोध्याकाण्डम्Ayodhyā Kāṇḍa

अयोध्याकाण्डम्Ayodhyā Kāṇḍa

सर्गः १६ · ४७ श्लोकाःSarga 16 · 47 ślokas
अशोधित पाठ · unverified — गीताप्रेस शोधन शेष
॥ २ · १६ · १ ॥
तत् अन्तः पुर द्वारम् समतीत्य जन आकुलम् । प्रविविक्ताम् ततः कक्ष्याम् आससाद पुराणवित् ॥

sa tat antaḥ pura dvāram samatītya jana ākulam ।
praviviktām tataḥ kakṣyām āsasāda purāṇavit ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १६ · २ ॥
प्रास कार्मुक बिभ्रद्भिर् युवभिर् मृष्ट कुण्डलैः । अप्रमादिभिर् एक अग्रैः स्वनुरक्तैः अधिष्ठिताम् ॥

prāsa kārmuka bibhradbhir yuvabhir mṛṣṭa kuṇḍalaiḥ ।
apramādibhir eka agraiḥ svanuraktaiḥ adhiṣṭhitām ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १६ · ३ ॥
तत्र काषायिणो वृद्धान् वेत्र पाणीन् स्वलम्कृतान् । ददर्श विष्ठितान् द्वारि स्त्र्य् अध्यक्षान् सुसमाहितान् ॥

tatra kāṣāyiṇo vṛddhān vetra pāṇīn svalamkṛtān ।
dadarśa viṣṭhitān dvāri stry adhyakṣān susamāhitān ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १६ · ४ ॥
ते समीक्ष्य समायान्तम् राम प्रिय चिकीर्षवः । सह भार्याय रामाय क्षिप्रम् एव आचचक्षिरे ॥

te samīkṣya samāyāntam rāma priya cikīrṣavaḥ ।
saha bhāryāya rāmāya kṣipram eva ācacakṣire ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १६ · ५ ॥
प्रतिवेदितम् आज्ञाय सूतम् अभ्यन्तरम् पितुः । तत्र एव आनाययाम् आस राघवः प्रिय काम्यया ॥

prativeditam ājñāya sūtam abhyantaram pituḥ ।
tatra eva ānāyayām āsa rāghavaḥ priya kāmyayā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १६ · ६ ॥
ते राममुपसम्गम्य भर्तुः प्रियचिकीर्षवः । सहभार्याय रामाय क्षिप्रमेवाचचक्षिरे ॥

te rāmamupasamgamya bhartuḥ priyacikīrṣavaḥ ।
sahabhāryāya rāmāya kṣipramevācacakṣire ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १६ · ७ ॥
प्रतिवेदितमाज्ञाय सूतमभ्यम्तरम् पितुः । तत्रैवानाययामास राघवः पियकाम्यया ॥

prativeditamājñāya sūtamabhyamtaram pituḥ ।
tatraivānāyayāmāsa rāghavaḥ piyakāmyayā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १६ · ८ ॥
तम् वैश्रवण सम्काशम् उपविष्टम् स्वलम्कृतम् । दादर्श सूतः पर्यन्के सौवणो उत्तरच् चदे ॥

tam vaiśravaṇa samkāśam upaviṣṭam svalamkṛtam ।
dādarśa sūtaḥ paryanke sauvaṇo sa uttarac cade ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १६ · ९ ॥
वराह रुधिर आभेण शुचिना सुगन्धिना । अनुलिप्तम् पर अर्ध्येन चन्दनेन परम् तपम् ॥

varāha rudhira ābheṇa śucinā ca sugandhinā ।
anuliptam para ardhyena candanena param tapam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १६ · १० ॥
स्थितया पार्श्वतः अपि वाल व्यजन हस्तया । उपेतम् सीतया भूयः चित्रया शशिनम् यथा ॥

sthitayā pārśvataḥ ca api vāla vyajana hastayā ।
upetam sītayā bhūyaḥ citrayā śaśinam yathā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १६ · ११ ॥
तम् तपन्तम् इव आदित्यम् उपपन्नम् स्व तेजसा । ववन्दे वरदम् बन्दी नियमज्ञो विनीतवत् ॥

tam tapantam iva ādityam upapannam sva tejasā ।
vavande varadam bandī niyamajño vinītavat ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १६ · १२ ॥
प्रान्जलिस् तु सुखम् पृष्ट्वा विहार शयन आसने । राज पुत्रम् उवाच इदम् सुमन्त्रः राज सत्कृतः ॥

prānjalis tu sukham pṛṣṭvā vihāra śayana āsane ।
rāja putram uvāca idam sumantraḥ rāja satkṛtaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १६ · १३ ॥
कौसल्या सुप्रभा देव पिता त्वम् द्रष्टुम् इच्चति । महिष्या सह कैकेय्या गम्यताम् तत्र माचिरम् ॥

kausalyā suprabhā deva pitā tvam draṣṭum iccati ।
mahiṣyā saha kaikeyyā gamyatām tatra māciram ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १६ · १४ ॥
एवम् उक्तः तु सम्हृष्टः नर सिम्हो महा द्युतिः । ततः सम्मानयाम् आस सीताम् इदम् उवाच ह ॥

evam uktaḥ tu samhṛṣṭaḥ nara simho mahā dyutiḥ ।
tataḥ sammānayām āsa sītām idam uvāca ha ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १६ · १५ ॥
देवि देवः देवी समागम्य मद् अन्तरे । मन्त्रेयेते ध्रुवम् किम्चित् अभिषेचन सम्हितम् ॥

devi devaḥ ca devī ca samāgamya mad antare ।
mantreyete dhruvam kimcit abhiṣecana samhitam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १६ · १६ ॥
लक्षयित्वा हि अभिप्रायम् प्रिय कामा सुदक्षिणा । सम्चोदयति राजानम् मद् अर्थम् मदिर ईक्षणा ॥

lakṣayitvā hi abhiprāyam priya kāmā sudakṣiṇā ।
samcodayati rājānam mad artham madira īkṣaṇā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १६ · १७ ॥
सा प्रहृष्टा महाराजम् हितकामानुवर्तिनी । जननी चार्थकामा मे केकयाधिपतेस्सुता ॥

sā prahṛṣṭā mahārājam hitakāmānuvartinī ।
jananī cārthakāmā me kekayādhipatessutā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १६ · १८ ॥
दिष्ट्या खलु महाराजो महिष्या प्रियया सह । सुमम्त्रम् प्राहिणोद्दूत मर्थकामकरम् मम ॥

diṣṭyā khalu mahārājo mahiṣyā priyayā saha ।
sumamtram prāhiṇoddūta marthakāmakaram mama ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १६ · १९ ॥
यादृशी परिषत् तत्र तादृशो दूताअगतः । ध्रुवम् अद्य एव माम् राजा यौवराज्ये अभिषेक्ष्यति ॥

yādṛśī pariṣat tatra tādṛśo dūtāagataḥ ।
dhruvam adya eva mām rājā yauvarājye abhiṣekṣyati ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १६ · २० ॥
हन्त शीघ्रम् इतः गत्वा द्रक्ष्यामि मही पतिः । सह त्वम् परिवारेण सुखम् आस्स्व रमस्य च ॥

hanta śīghram itaḥ gatvā drakṣyāmi ca mahī patiḥ ।
saha tvam parivāreṇa sukham āssva ramasya ca ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १६ · २१ ॥
पति सम्मानिता सीता भर्तारम् असित ईक्षणा । आद्वारम् अनुवव्राज मन्गलानि अभिदध्युषी ॥

pati sammānitā sītā bhartāram asita īkṣaṇā ।
ādvāram anuvavrāja mangalāni abhidadhyuṣī ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १६ · २२ ॥
राज्यम् द्विजातिभिर्जुष्टम् राजसूयाभिषेचनम् । कर्तुमर्हति ते राजा वासवस्येव लोककृत् ॥

rājyam dvijātibhirjuṣṭam rājasūyābhiṣecanam ।
kartumarhati te rājā vāsavasyeva lokakṛt ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १६ · २३ ॥
दीक्षितम् व्रतसम्पन्नम् वराजिनधरम् शुचिम् । कुरङ्गपाणिम् पश्यन्ती त्वाम् भजाम्यहम् ॥

dīkṣitam vratasampannam varājinadharam śucim ।
kuraṅgapāṇim ca paśyantī tvām bhajāmyaham ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १६ · २४ ॥
पूर्वाम् दिशम् वज्रधरो दक्षिणाम् पातु ते यमः । वरुणः पश्चिमामाशाम् धनेशस्तूत्तराम् दिशम् ॥

pūrvām diśam vajradharo dakṣiṇām pātu te yamaḥ ।
varuṇaḥ paścimāmāśām dhaneśastūttarām diśam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १६ · २५ ॥
अथ सीतामनुज्ञाप्य कृतकौतुकमगLअः । निश्चक्राम सुमन्त्रेण सह रामो निवेशनात् ॥

atha sītāmanujñāpya kṛtakautukamagaLaḥ ।
niścakrāma sumantreṇa saha rāmo niveśanāt ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १६ · २६ ॥
पर्वतादिव निष्क्रम्य सिम्हो गिरिगुहाशयः । लक्ष्मणम् द्वारिसोऽपश्यत् प्रह्वञ्जलिपुटम् स्थितम् ॥

parvatādiva niṣkramya simho giriguhāśayaḥ ।
lakṣmaṇam dvāriso'paśyat prahvañjalipuṭam sthitam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १६ · २७ ॥
अथ मध्यमकक्ष्यायाम् समागच्छत् सुहृज्जनैः । सर्वान् अर्थिनो दृष्ट्वा समेत्य प्रतिनन्द्य च ॥

atha madhyamakakṣyāyām samāgacchat suhṛjjanaiḥ ।
sa sarvān arthino dṛṣṭvā sametya pratinandya ca ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १६ · २८ ॥
ततः पावक सम्काशम् आरुरोह रथ उत्तमम् । वैयाघ्रम् पुरुष्व्या घो राजितम् राजनम्दनः ॥

tataḥ pāvaka samkāśam āruroha ratha uttamam ।
vaiyāghram puruṣvyā gho rājitam rājanamdanaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १६ · २९ ॥
मेघनादमसम्बाधम् मणिहेमविभूशितम् । मुष्णन्तम् इव चक्षूम्षि प्रभया हेम वर्चसम् ॥

meghanādamasambādham maṇihemavibhūśitam ।
muṣṇantam iva cakṣūmṣi prabhayā hema varcasam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १६ · ३० ॥
करेणु शिशु कल्पैः युक्तम् परम वाजिभिः । हरि युक्तम् सहस्र अक्षो रथम् इन्द्रैव आशुगम् ॥

kareṇu śiśu kalpaiḥ ca yuktam parama vājibhiḥ ।
hari yuktam sahasra akṣo ratham indraiva āśugam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १६ · ३१ ॥
प्रययौ तूर्णम् आस्थाय राघवो ज्वलितः श्रिया । पर्जन्यैव आकाशे स्वनवान् अभिनादयन् ॥

prayayau tūrṇam āsthāya rāghavo jvalitaḥ śriyā ।
sa parjanyaiva ākāśe svanavān abhinādayan ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १६ · ३२ ॥
निकेतान् निर्ययौ श्रीमान् महा अभ्रात् इव चन्द्रमाः । चत्र चामर पाणिस् तु लक्ष्मणो राघव अनुजः ॥

niketān niryayau śrīmān mahā abhrāt iva candramāḥ ।
catra cāmara pāṇis tu lakṣmaṇo rāghava anujaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १६ · ३३ ॥
जुगोप भ्रातरम् भ्राता रथम् आस्थाय पृष्ठतः । ततः हल हला शब्दः तुमुलः समजायत ॥

jugopa bhrātaram bhrātā ratham āsthāya pṛṣṭhataḥ ।
tataḥ hala halā śabdaḥ tumulaḥ samajāyata ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १६ · ३४ ॥
तस्य निष्क्रममाणस्य जन ओघस्य समन्ततः । ततो हयवरा मुख्या नागाश्च गिरिसन्निभाः ॥

tasya niṣkramamāṇasya jana oghasya samantataḥ ।
tato hayavarā mukhyā nāgāśca girisannibhāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १६ · ३५ ॥
अनुजग्मुस्तदा रामम् शतशोऽथ सहस्रशः । अग्रतश्चास्य सन्नद्धाश्चन्दनागुरुभूषिताः ॥

anujagmustadā rāmam śataśo'tha sahasraśaḥ ।
agrataścāsya sannaddhāścandanāgurubhūṣitāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १६ · ३६ ॥
खड्गचापधराः शूरा जग्मुराशम्सवो जनाः । ततो वादित्रशब्दाश्च स्तुतिशब्दाश्च वन्दिनाम् ॥

khaḍgacāpadharāḥ śūrā jagmurāśamsavo janāḥ ।
tato vāditraśabdāśca stutiśabdāśca vandinām ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १६ · ३७ ॥
सिम्हनादाश्च शूराणाम् तदा शुश्रुविरे पथि । हर्म्यवातायनस्थाभिर्भूषिताभिः समन्ततः ॥

simhanādāśca śūrāṇām tadā śuśruvire pathi ।
harmyavātāyanasthābhirbhūṣitābhiḥ samantataḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १६ · ३८ ॥
कीर्यमाणः सुपुष्पौघैर्ययौ स्त्रीभिररिम्दमः । रामम् सर्वानवद्याण्ग्यो रामपिप्रीषया ततः ॥

kīryamāṇaḥ supuṣpaughairyayau strībhirarimdamaḥ ।
rāmam sarvānavadyāṇgyo rāmapiprīṣayā tataḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १६ · ३९ ॥
वचोभिरग्र्यैर्हर्म्यस्थाः क्षितिस्थाश्च ववन्दिरे । नूनम् नन्धिति ते माता कौसल्या मातृनन्दन ॥

vacobhiragryairharmyasthāḥ kṣitisthāśca vavandire ।
nūnam nandhiti te mātā kausalyā mātṛnandana ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १६ · ४० ॥
पश्यन्ती सिद्धयात्रम् त्वाम् पित्र्यम् राज्यमुपस्थितम् । सर्वसीमन्तिनीभ्यश्च सीताम् सीमन्तिनीम् वराम् ॥

paśyantī siddhayātram tvām pitryam rājyamupasthitam ।
sarvasīmantinībhyaśca sītām sīmantinīm varām ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १६ · ४१ ॥
अमन्यन्त हि ता नार्यो रामस्य हृदयप्रियाम् । तया सुचरितम् देव्या पुरा नूनम् महत्तपः ॥

amanyanta hi tā nāryo rāmasya hṛdayapriyām ।
tayā sucaritam devyā purā nūnam mahattapaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १६ · ४२ ॥
रोहिणीव शशाङ्केन रामसम्योगमाप या । इति प्रासादशृङ्गेषु प्रमदाभिर्नरोत्तमः ॥

rohiṇīva śaśāṅkena rāmasamyogamāpa yā ।
iti prāsādaśṛṅgeṣu pramadābhirnarottamaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १६ · ४३ ॥
शुश्राव राजमार्गस्थः प्रिया वाच उदाहृताः । राघवः तत्र कथा प्रलापम् । शुश्राव लोकस्य समागतस्य । आत्म अधिकारा विविधाः वाचः । प्रहृष्ट रूपस्य पुरे जनस्य ॥

śuśrāva rājamārgasthaḥ priyā vāca udāhṛtāḥ ।
sa rāghavaḥ tatra kathā pralāpam ।
śuśrāva lokasya samāgatasya ।
ātma adhikārā vividhāḥ ca vācaḥ ।
prahṛṣṭa rūpasya pure janasya ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १६ · ४४ ॥
एष श्रियम् गच्चति राघवो अद्य । राज प्रसादात् विपुलाम् गमिष्यन् । एते वयम् सर्व समृद्ध कामा । येषाम् अयम् नो भविता प्रशास्ता ॥

eṣa śriyam gaccati rāghavo adya ।
rāja prasādāt vipulām gamiṣyan ।
ete vayam sarva samṛddha kāmā ।
yeṣām ayam no bhavitā praśāstā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १६ · ४५ ॥
लाभो जनस्य अस्य यद् एष सर्वम् । प्रपत्स्यते राष्ट्रम् इदम् चिराय । घोषवद्भिः हयैः सनागैः । पुरह्सरैः स्वस्तिक सूत मागधैः ॥

lābho janasya asya yad eṣa sarvam ।
prapatsyate rāṣṭram idam cirāya ।
sa ghoṣavadbhiḥ ca hayaiḥ sanāgaiḥ ।
purahsaraiḥ svastika sūta māgadhaiḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १६ · ४६ ॥
घोषवद्भिश्च हयैः सनागैः । पुरस्सरैः स्वस्तिकसूतमागधैः । महीयमानः प्रवरैः वादकैः । अभिष्टुतः वैश्रवणो यथा ययौ ॥

sa ghoṣavadbhiśca hayaiḥ sanāgaiḥ ।
purassaraiḥ svastikasūtamāgadhaiḥ ।
mahīyamānaḥ pravaraiḥ ca vādakaiḥ ।
abhiṣṭutaḥ vaiśravaṇo yathā yayau ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १६ · ४७ ॥
करेणु मातन्ग रथ अश्व सम्कुलम् । महा जन ओघैः परिपूर्ण चत्वरम् । पभूतरत्नम् बहुपण्यसम्चयम् । ददर्श रामो विमलम् महापथम् ॥

kareṇu mātanga ratha aśva samkulam ।
mahā jana oghaiḥ paripūrṇa catvaram ।
pabhūtaratnam bahupaṇyasamcayam ।
dadarśa rāmo vimalam mahāpatham ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.