वाल्मीकि रामायणम् · अयोध्याकाण्डम्Ayodhyā Kāṇḍa

अयोध्याकाण्डम्Ayodhyā Kāṇḍa

सर्गः १४ · ६८ श्लोकाःSarga 14 · 68 ślokas
अशोधित पाठ · unverified — गीताप्रेस शोधन शेष
॥ २ · १४ · १ ॥
पुत्र शोक अर्दितम् पापा विसम्ज्ञम् पतितम् भुवि । विवेष्टमानम् उदीक्ष्य सा ऐक्ष्वाकम् इदम् अब्रवीत् ॥

putra śoka arditam pāpā visamjñam patitam bhuvi ।
viveṣṭamānam udīkṣya sā aikṣvākam idam abravīt ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १४ · २ ॥
पापम् क्Rत्वा इव किम् इदम् मम सम्श्रुत्य सम्श्रवम् । शेषे क्षिति तले सन्नः स्थित्याम् स्थातुम् त्वम् अर्हसि ॥

pāpam kRtvā iva kim idam mama samśrutya samśravam ।
śeṣe kṣiti tale sannaḥ sthityām sthātum tvam arhasi ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १४ · ३ ॥
आहुः सत्यम् हि परमम् धर्मम् धर्मविदो जनाः । सत्यम् आश्रित्य हि मया त्वम् धर्मम् प्रचोदितः ॥

āhuḥ satyam hi paramam dharmam dharmavido janāḥ ।
satyam āśritya hi mayā tvam ca dharmam pracoditaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १४ · ४ ॥
सम्श्रुत्य शैब्यः श्येनाय स्वाम् तनुम् जगती पतिः । प्रदाय पक्षिणो राजन् जगाम गतिम् उत्तमाम् ॥

samśrutya śaibyaḥ śyenāya svām tanum jagatī patiḥ ।
pradāya pakṣiṇo rājan jagāma gatim uttamām ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १४ · ५ ॥
तथ हि अलर्कः तेजस्वी ब्राह्मणे वेद पारगे । याचमाने स्वके नेत्रेउद्ध्Rत्य अविमना ददौ ॥

tatha hi alarkaḥ tejasvī brāhmaṇe veda pārage ।
yācamāne svake netreuddhRtya avimanā dadau ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १४ · ६ ॥
सरिताम् तु पतिः स्वल्पाम् मर्यादाम् सत्यम् अन्वितः । सत्य अनुरोधात् समये वेलाम् खाम् अतिवर्तते ॥

saritām tu patiḥ svalpām maryādām satyam anvitaḥ ।
satya anurodhāt samaye velām khām na ativartate ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १४ · ७ ॥
स्त्यमेकपदं ब्रह्मे सत्ये धर्मः प्रतिष्ठतः । सत्यमेवाक्षया वेदाः सत्येनै वाप्यते परम् ॥

styamekapadaṁ brahme satye dharmaḥ pratiṣṭhataḥ ।
satyamevākṣayā vedāḥ satyenai vāpyate param ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १४ · ८ ॥
सत्यं समनुवर्त्स्व यदि धर्मे धृता मतिः । सफलः वरो मेऽस्तु वरदो ह्यसि सत्तम ॥

satyaṁ samanuvartsva yadi dharme dhṛtā matiḥ ।
saphalaḥ sa varo me'stu varado hyasi sattama ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १४ · ९ ॥
धर्मस्येहाभिकामार्थं मम चैवाचिचोदनात् । प्रव्राजय सुतं रामम् त्रिः खलु त्वां ब्रवीम्यहम् ॥

dharmasyehābhikāmārthaṁ mama caivācicodanāt ।
pravrājaya sutaṁ rāmam triḥ khalu tvāṁ bravīmyaham ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १४ · १० ॥
समयम् मम आर्य इमम् यदि त्वम् करिष्यसि । अग्रतः ते परित्यक्ता परित्यक्ष्यामि जीवितम् ॥

samayam ca mama ārya imam yadi tvam na kariṣyasi ।
agrataḥ te parityaktā parityakṣyāmi jīvitam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १४ · ११ ॥
एवम् प्रचोदितः राजा कैकेय्या निर्विशन्कया । अशकत् पाशम् उन्मोक्तुम् बलिर् इन्द्र क्Rतम् यथा ॥

evam pracoditaḥ rājā kaikeyyā nirviśankayā ।
na aśakat pāśam unmoktum balir indra kRtam yathā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १४ · १२ ॥
उद्भ्रान्त ह्Rदयः अपि विवर्ण वनदो अभवत् । धुर्यो वै परिस्पन्दन् युग चक्र अन्तरम् यथा ॥

udbhrānta hRdayaḥ ca api vivarṇa vanado abhavat ।
sa dhuryo vai parispandan yuga cakra antaram yathā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १४ · १३ ॥
विह्वलाभ्याम् नेत्राभ्याम् अपश्यन्न् इव भूमिपः । क्Rच्च्रात् धैर्येण सम्स्तभ्य कैकेयीम् इदम् अब्रवीत् ॥

vihvalābhyām ca netrābhyām apaśyann iva bhūmipaḥ ।
kRccrāt dhairyeṇa samstabhya kaikeyīm idam abravīt ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १४ · १४ ॥
यः ते मन्त्र क्Rतः पाणिर् अग्नौ पापे मया ध्Rतः । तम् त्यजामि स्वजम् चैव तव पुत्रम् सह त्वया ॥

yaḥ te mantra kRtaḥ pāṇir agnau pāpe mayā dhRtaḥ ।
tam tyajāmi svajam caiva tava putram saha tvayā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १४ · १५ ॥
प्रयाता रजनी देवि सूर्यस्योदयनं प्रति । अभिषेकं गुरुजन्स्त्वरयीष्यति मां ध्रुवम् ॥

prayātā rajanī devi sūryasyodayanaṁ prati ।
abhiṣekaṁ gurujanstvarayīṣyati māṁ dhruvam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १४ · १६ ॥
रामाभिषेकसम्भारैस्तदर्थमुपकल्पितैः । रामः कारयितव्यो मे मृतस्य सलिलक्रियाम् ॥

rāmābhiṣekasambhāraistadarthamupakalpitaiḥ ।
rāmaḥ kārayitavyo me mṛtasya salilakriyām ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १४ · १७ ॥
त्वया सपुत्त्रया नैव कर्तव्या सलिलक्रिया । व्याहन्तास्यशुभाचारे यदि रामाभिषेचन्म् ॥

tvayā saputtrayā naiva kartavyā salilakriyā ।
vyāhantāsyaśubhācāre yadi rāmābhiṣecanm ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १४ · १८ ॥
शक्नोम्यहं द्रषुं पूर्वं तथा सुखम् । हतहर्षं निरानन्दं पुनर्जनमवाङ्मुखम् ॥

na ca śaknomyahaṁ draṣuṁ pūrvaṁ tathā sukham ।
hataharṣaṁ nirānandaṁ punarjanamavāṅmukham ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १४ · १९ ॥
तां तथा ब्रुवत्स्तस्य भूमिपन्य महात्मनः । प्रभाता शर्वरी पुण्या चन्द्रनक्षत्रश्रालिनी ॥

tāṁ tathā bruvatstasya bhūmipanya mahātmanaḥ ।
prabhātā śarvarī puṇyā candranakṣatraśrālinī ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १४ · २० ॥
ततः पाप समाचारा कैकेयी पार्थिवम् पुनः । उवाच परुषम् वाक्यम् वाक्यज्ञा रोष मूर्चिता ॥

tataḥ pāpa samācārā kaikeyī pārthivam punaḥ ।
uvāca paruṣam vākyam vākyajñā roṣa mūrcitā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १४ · २१ ॥
किम् इदम् भाषसे राजन् वाक्यम् गर रुज उपमम् । आनाययितुम् अक्लिष्टम् पुत्रम् रामम् इह अर्हसि ॥

kim idam bhāṣase rājan vākyam gara ruja upamam ।
ānāyayitum akliṣṭam putram rāmam iha arhasi ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १४ · २२ ॥
स्थाप्य राज्ये मम सुतम् क्Rत्वा रामम् वने चरम् । निह्सपत्नाम् माम् क्Rत्वा क्Rत क्Rत्यो भविष्यसि ॥

sthāpya rājye mama sutam kRtvā rāmam vane caram ।
nihsapatnām ca mām kRtvā kRta kRtyo bhaviṣyasi ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १४ · २३ ॥
नुन्नैव तीक्षेन प्रतोदेन हय उत्तमः । राजा प्रदोचितः अभीक्ष्णम् कैकेयीम् इदम् अब्रवीत् ॥

sa nunnaiva tīkṣena pratodena haya uttamaḥ ।
rājā pradocitaḥ abhīkṣṇam kaikeyīm idam abravīt ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १४ · २४ ॥
धर्म बन्धेन बद्धो अस्मि नष्टा मम चेतना । ज्येष्ठम् पुत्रम् प्रियम् रामम् द्रष्टुम् इच्चामि धार्मिकम् ॥

dharma bandhena baddho asmi naṣṭā ca mama cetanā ।
jyeṣṭham putram priyam rāmam draṣṭum iccāmi dhārmikam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १४ · २५ ॥
ततः प्रभातां र्जनीमुदिते दिवाकरे । पुण्ये नक्षत्रयोगे चे मुहूर्ते समाहिते ॥

tataḥ prabhātāṁ rjanīmudite ca divākare ।
puṇye nakṣatrayoge ce muhūrte ca samāhite ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १४ · २६ ॥
वसिष्ठो गुणसंपन्नः शिष्येः परिवृतस्तदा । उपगृह्याशु संभारान् [रविवेश पुरोत्तमम् ॥

vasiṣṭho guṇasaṁpannaḥ śiṣyeḥ parivṛtastadā ।
upagṛhyāśu saṁbhārān [raviveśa purottamam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १४ · २७ ॥
सिक्तसंमार्जितपथां पताकोत्तमभूषिताम् । विचित्रकुसुमाकीर्णां नानास्रग्भिर्विराजिताम् ॥

siktasaṁmārjitapathāṁ patākottamabhūṣitām ।
vicitrakusumākīrṇāṁ nānāsragbhirvirājitām ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १४ · २८ ॥
संहृष्टमनुजोपेतां समृद्धविपणापणाम् । महोत्सवसमाकीर्णां राघवार्थे समुस्त्सुकाम् ॥

saṁhṛṣṭamanujopetāṁ samṛddhavipaṇāpaṇām ।
mahotsavasamākīrṇāṁ rāghavārthe samustsukām ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १४ · २९ ॥
चन्दनागुरुधूपैश्च सर्वतः प्रतिधूपिताम् । तां पुरीम् समतिक्रम्य पुरन्दरपुरोपमाम् ॥

candanāgurudhūpaiśca sarvataḥ pratidhūpitām ।
tāṁ purīm samatikramya purandarapuropamām ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १४ · ३० ॥
ददर्शान्तः पुरश्रेष्ठं नानाद्विजगणायुतम् । पौरजानपदाकिर्र्र्णं ब्राह्मणैरुपशोभितम् ॥

dadarśāntaḥ puraśreṣṭhaṁ nānādvijagaṇāyutam ।
paurajānapadākirrrṇaṁ brāhmaṇairupaśobhitam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १४ · ३१ ॥
तदन्तः पुरमासाद्य व्यतिचक्राम तम् जनम् ॥

tadantaḥ puramāsādya vyaticakrāma tam janam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १४ · ३२ ॥
वसिष्ठः परमप्रीतः परमर्षिर्विवेश च । त्वपश्यद्विनिष्क्रान्तं सुमन्त्रं नाम सारथिम् । द्वारे मनुजसिंहस्य सचिवं प्रियदर्शन्म् ॥

vasiṣṭhaḥ paramaprītaḥ paramarṣirviveśa ca ।
sa tvapaśyadviniṣkrāntaṁ sumantraṁ nāma sārathim ।
dvāre manujasiṁhasya sacivaṁ priyadarśanm ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १४ · ३३ ॥
तमुवाच महातेजाः सूतपुत्रं विशारदम् ॥

tamuvāca mahātejāḥ sūtaputraṁ viśāradam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १४ · ३४ ॥
वसिष्ठः क्षिप्रमाचक्ष्व नृपते र्मामिहागतम् । इमे गङ्गोदकघटाः सागरेभ्यश्च काञ्चनाः ॥

vasiṣṭhaḥ kṣipramācakṣva nṛpate rmāmihāgatam ।
ime gaṅgodakaghaṭāḥ sāgarebhyaśca kāñcanāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १४ · ३५ ॥
औदुम्बरं भद्रपीठमभिषेकार्थमागतम् । सर्वबीजानि गन्धाश्च रत्नानि विविधानि च ॥

audumbaraṁ bhadrapīṭhamabhiṣekārthamāgatam ।
sarvabījāni gandhāśca ratnāni vividhāni ca ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १४ · ३६ ॥
क्षौद्रम् दधि घृतं लाजा दर्भाः सुमनसः पयः । अष्टौ कन्या रुचिरा मत्तश्छ वरवारणः ॥

kṣaudram dadhi ghṛtaṁ lājā darbhāḥ sumanasaḥ payaḥ ।
aṣṭau ca kanyā rucirā mattaścha varavāraṇaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १४ · ३७ ॥
चतुरश्वो रथः श्रीमान् निस्त्रिंशो धनुरुत्तमम् । वाहनं नरसंयुक्तं चत्रं शशिपन्निभम् ॥

caturaśvo rathaḥ śrīmān nistriṁśo dhanuruttamam ।
vāhanaṁ narasaṁyuktaṁ catraṁ ca śaśipannibham ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १४ · ३८ ॥
श्वेते वालव्यजने भृङ्गारुश्छ हिरण्मयः । हेमदामपिनद्धश्च किकुद्मान् पाण्डुरो वृषः ॥

śvete ca vālavyajane bhṛṅgāruścha hiraṇmayaḥ ।
hemadāmapinaddhaśca kikudmān pāṇḍuro vṛṣaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १४ · ३९ ॥
केसरी चतुर्दंष्ट्रो हि श्रेष्ठो महाबलः । सिंहानस्नं व्याघ्रतनुः समिद्धश्छ हुताशनः ॥

kesarī ca caturdaṁṣṭro hi śreṣṭho mahābalaḥ ।
siṁhānasnaṁ vyāghratanuḥ samiddhaścha hutāśanaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १४ · ४० ॥
सर्ववादित्रसंघाश्च वेश्याश्छालंकृताः स्त्रियः । आचार्या ब्राह्मणा गावः पुण्यश्च मृगपक्षिणः ॥

sarvavāditrasaṁghāśca veśyāśchālaṁkṛtāḥ striyaḥ ।
ācāryā brāhmaṇā gāvaḥ puṇyaśca mṛgapakṣiṇaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १४ · ४१ ॥
पौरजानपदश्रेष्ठा नैगमाश्च गणैः सह । एते चान्ये बहवो नीयमानाः प्रियम्वदाः ॥

paurajānapadaśreṣṭhā naigamāśca gaṇaiḥ saha ।
ete cānye ca bahavo nīyamānāḥ priyamvadāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १४ · ४२ ॥
अभिषेकाय रामस्य सह तिष्ठन्ति पार्थिवैः । त्वरयस्व महाराजं यथा समुदितेऽहनि ॥

abhiṣekāya rāmasya saha tiṣṭhanti pārthivaiḥ ।
tvarayasva mahārājaṁ yathā samudite'hani ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १४ · ४३ ॥
पुण्ये नक्षत्रयोगे रामो राज्यमवाप्नुयात् । इति तस्य वचः श्रुत्वा सूतपुत्रो महात्मनः ॥

puṇye nakṣatrayoge ca rāmo rājyamavāpnuyāt ।
iti tasya vacaḥ śrutvā sūtaputro mahātmanaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १४ · ४४ ॥
स्तुवन्नृपतिशार्धूलं प्रविवेश निवेशनम् । तं तु पूर्वोदितं वृद्धं द्वारस्था राजसम्मतम् ॥

stuvannṛpatiśārdhūlaṁ praviveśa niveśanam ।
taṁ tu pūrvoditaṁ vṛddhaṁ dvārasthā rājasammatam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १४ · ४५ ॥
शेकुरभिसंरोद्धुं राज्ञः प्रयचिकीर्ष्वः । सवीपस्थितो राज्ञ्स्तामवस्थामजज्ञीवान् ॥

na śekurabhisaṁroddhuṁ rājñaḥ prayacikīrṣvaḥ ।
sa savīpasthito rājñstāmavasthāmajajñīvān ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १४ · ४६ ॥
वाग्भिः परमतुष्टाभिरभिष्टोतुं प्रचक्रमे । ततः सूतो यथाकालं पार्थिवस्य निवेशने ॥

vāgbhiḥ paramatuṣṭābhirabhiṣṭotuṁ pracakrame ।
tataḥ sūto yathākālaṁ pārthivasya niveśane ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १४ · ४७ ॥
सुमन्त्रः प्राञ्जलिर्भूत्वा तुष्टाव जगतीपतिम् । यथा नन्दति तेजस्वी सागरो भास्करोदये । प्रीतह् प्रीतेन मनसा तथानन्दघनः स्वतः ॥

sumantraḥ prāñjalirbhūtvā tuṣṭāva jagatīpatim ।
yathā nandati tejasvī sāgaro bhāskarodaye ।
prītah prītena manasā tathānandaghanaḥ svataḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १४ · ४८ ॥
इन्द्रमस्यां तु वेLआयामभितुष्टाव मातलिः ॥

indramasyāṁ tu veLāyāmabhituṣṭāva mātaliḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १४ · ४९ ॥
सोऽजयद्धानवान्सर्वांस्तथा त्वां बोधयाम्यहम् । वेदाः सहाङ्गविद्याश्छ यथाह्यात्मभुवम् विभुम् ॥

so'jayaddhānavānsarvāṁstathā tvāṁ bodhayāmyaham ।
vedāḥ sahāṅgavidyāścha yathāhyātmabhuvam vibhum ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १४ · ५० ॥
ब्रह्माणम् बोधयन्त्यद्य तथा त्वां बोधयाम्यहम् । आदित्यः सह चन्द्रेण यथा भूतधरां शुभाम् ॥

brahmāṇam bodhayantyadya tathā tvāṁ bodhayāmyaham ।
ādityaḥ saha candreṇa yathā bhūtadharāṁ śubhām ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १४ · ५१ ॥
बोधयत्यद्य पृथिवीं तथा त्वाम् बोधयाम्यहम् । उत्तिष्ठाशु महाराज कृतकौतुकमङ्गLअः ॥

bodhayatyadya pṛthivīṁ tathā tvām bodhayāmyaham ।
uttiṣṭhāśu mahārāja kṛtakautukamaṅgaLaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १४ · ५२ ॥
विराजमानो वपुषा मेरोरिव दिवाकरः । सोमसूर्यौ काकुत्थ्स शिववैश्रवणावपि ॥

virājamāno vapuṣā meroriva divākaraḥ ।
somasūryau ca kākutthsa śivavaiśravaṇāvapi ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १४ · ५३ ॥
वरुणाश्छग्निरिन्द्रश्च विजयं प्रदिश्न्तु ते । गता भगवती रात्रिः कृतकृत्य मिदं तव ॥

varuṇāśchagnirindraśca vijayaṁ pradiśntu te ।
gatā bhagavatī rātriḥ kṛtakṛtya midaṁ tava ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १४ · ५४ ॥
बुद्ध्यस्व सृपशार्दूल कुरु कार्यमनन्तरम् । उदतिष्ठत रामस्य समग्रमभिषेचन्म् ॥

buddhyasva sṛpaśārdūla kuru kāryamanantaram ।
udatiṣṭhata rāmasya samagramabhiṣecanm ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १४ · ५५ ॥
पौरजानपदैश्चापि नैगमैश्च कृताञ्जलिः । स्वयं वसिष्ठो भगवान् ब्राह्मणैः सह तिष्ठति ॥

paurajānapadaiścāpi naigamaiśca kṛtāñjaliḥ ।
svayaṁ vasiṣṭho bhagavān brāhmaṇaiḥ saha tiṣṭhati ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १४ · ५६ ॥
क्षिप्रमाज्ञ्प्यतां राजन् राघवस्याभिषेचन्म् । यथा ह्यपालाः पशवो यथा सेना ह्यानायका ॥

kṣipramājñpyatāṁ rājan rāghavasyābhiṣecanm ।
yathā hyapālāḥ paśavo yathā senā hyānāyakā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १४ · ५७ ॥
यथा च्न्द्रं विना रात्रिर्यथा गावो विना वृषम् । एवं हि भविता राष्ट्रं यत्र राजा दृश्यते ॥

yathā cndraṁ vinā rātriryathā gāvo vinā vṛṣam ।
evaṁ hi bhavitā rāṣṭraṁ yatra rājā na dṛśyate ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १४ · ५८ ॥
इति तस्य वचः श्रुत्वा सान्त्वपूर्वमिवार्थवत् । अभ्यकीर्यत शोकेन भूय एव महीपतिः ॥

iti tasya vacaḥ śrutvā sāntvapūrvamivārthavat ।
abhyakīryata śokena bhūya eva mahīpatiḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १४ · ५९ ॥
ततः राजा तम् सूतम् सन्न हर्षः सुतम् प्रति । शोक आरक्त ईक्षणः श्रीमान् उद्वीक्ष्य उवाच धार्मिकः ॥

tataḥ sa rājā tam sūtam sanna harṣaḥ sutam prati ।
śoka ārakta īkṣaṇaḥ śrīmān udvīkṣya uvāca dhārmikaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १४ · ६० ॥
वाक्यैस्तु खलु मर्माणि मम भूयो निकृन्तसि । सुमन्त्रः करुणम् श्रुत्वा द्Rष्ट्वा दीनम् पार्थिवम् ॥

vākyaistu khalu marmāṇi mama bhūyo nikṛntasi ।
sumantraḥ karuṇam śrutvā dRṣṭvā dīnam ca pārthivam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १४ · ६१ ॥
प्रग्Rहीत अन्जलिः किम्चित् तस्मात् देशात् अपाक्रमन् । यदा वक्तुम् स्वयम् दैन्यान् शशाक मही पतिः ॥

pragRhīta anjaliḥ kimcit tasmāt deśāt apākraman ।
yadā vaktum svayam dainyān na śaśāka mahī patiḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १४ · ६२ ॥
तदा सुमन्त्रम् मन्त्रज्ञा कैकेयी प्रत्युवाच ह । सुमन्त्र राजा रजनीं रामहर्षसमुत्सुकः ॥

tadā sumantram mantrajñā kaikeyī pratyuvāca ha ।
sumantra rājā rajanīṁ rāmaharṣasamutsukaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १४ · ६३ ॥
प्रजागरपरिश्रान्तो निद्रावशमुपेयुवान् । तद्गच्छ त्वरितं सूत राजपुत्रं यशस्विनम् ॥

prajāgarapariśrānto nidrāvaśamupeyuvān ।
tadgaccha tvaritaṁ sūta rājaputraṁ yaśasvinam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १४ · ६४ ॥
राममानय भद्रं ते नात्र कार्या विचारणा । मन्यमानः कल्याणम् हृदयेन नन्नन्ध च ॥

rāmamānaya bhadraṁ te nātra kāryā vicāraṇā ।
sa manyamānaḥ kalyāṇam hṛdayena nannandha ca ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १४ · ६५ ॥
निर्जगाम संप्रीत्या त्वरितो राजशासनात् । सुमन्त्रश्चिन्तयामास त्वरितं चोदितस्तया ॥

nirjagāma ca saṁprītyā tvarito rājaśāsanāt ।
sumantraścintayāmāsa tvaritaṁ coditastayā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १४ · ६६ ॥
व्यक्तं रामोऽभिषेकार्थमिहायास्यति धर्मवित् । इति सूतो मतिं कृत्वा हर्षेण महता वृतः ॥

vyaktaṁ rāmo'bhiṣekārthamihāyāsyati dharmavit ।
iti sūto matiṁ kṛtvā harṣeṇa mahatā vṛtaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १४ · ६७ ॥
निर्जगाम महाबाहो राघवस्य दिदृक्षया । सागरह्रदसंकाशात्सुमन्त्रोऽन्तःपुराच्छुभात् ॥

nirjagāma mahābāho rāghavasya didṛkṣayā ।
sāgarahradasaṁkāśātsumantro'ntaḥpurācchubhāt ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १४ · ६८ ॥
निष्क्रम्य जनसंबाधं ददर्श द्वारमग्रतः । ततः पुरस्तत्सासा विनिर्गतो । महीपतीन् द्वारगतो विलोकयन् । ददर्श पौरान् विविधान्महाधना । नुपस्थितान् द्वारमुपेत्य विष्ठतान् ॥

niṣkramya janasaṁbādhaṁ dadarśa dvāramagrataḥ ।
tataḥ purastatsāsā vinirgato ।
mahīpatīn dvāragato vilokayan ।
dadarśa paurān vividhānmahādhanā ।
nupasthitān dvāramupetya viṣṭhatān ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.