वाल्मीकि रामायणम् · अयोध्याकाण्डम्Ayodhyā Kāṇḍa

अयोध्याकाण्डम्Ayodhyā Kāṇḍa

सर्गः १०९ · ३९ श्लोकाःSarga 109 · 39 ślokas
अशोधित पाठ · unverified — गीताप्रेस शोधन शेष
॥ २ · १०९ · १ ॥
जाबालेस्तु वच: श्रुत्वा राम: सत्यात्मनां वर: । उवाच परया भक्त्या स्वबुद्ध्या चाविपन्नया २.१०९.१॥ ॥

jābālestu vaca: śrutvā rāma: satyātmanāṁ vara: ।
uvāca parayā bhaktyā svabuddhyā cāvipannayā ॥ 2.109.1॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १०९ · २ ॥
भवान् मे प्रियकामार्थं वचनं यदिहोक्तवान् । अकार्य्यं कार्य्यसङ्काशमपथ्यं पथ्यसम्मितम् २.१०९.२॥ ॥

bhavān me priyakāmārthaṁ vacanaṁ yadihoktavān ।
akāryyaṁ kāryyasaṅkāśamapathyaṁ pathyasammitam ॥ 2.109.2॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १०९ · ३ ॥
निर्मर्यादस्तु पुरुष: पापाचारसमन्वित: । मानं लभते सत्सु भिन्नचारित्रदर्शन: २.१०९.३॥ ॥

nirmaryādastu puruṣa: pāpācārasamanvita: ।
mānaṁ na labhate satsu bhinnacāritradarśana: ॥ 2.109.3॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १०९ · ४ ॥
कुलीनमकुलीनं वा वीरं पुरुषमानिनम् । चारित्रमेव व्याख्याति शुचिं वा यदि वा ऽशुचिम् २.१०९.४॥ ॥

kulīnamakulīnaṁ vā vīraṁ puruṣamāninam ।
cāritrameva vyākhyāti śuciṁ vā yadi vā 'śucim ॥ 2.109.4॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १०९ · ५ ॥
अनार्यस्त्वार्यसङ्काश: शौचाद्धीनस्तथा शुचि: । लक्षण्यवदलक्षण्यो दु:शील: शीलवानिव २.१०९.५॥ ॥

anāryastvāryasaṅkāśa: śaucāddhīnastathā śuci: ।
lakṣaṇyavadalakṣaṇyo du:śīla: śīlavāniva ॥ 2.109.5॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १०९ · ६ ॥
अधर्मं धर्मवेषेण यदीमं लोकसङ्करम् । अभिपत्स्ये शुभं हित्वा क्रियाविधिविवर्जितम् २.१०९.६॥ ॥

adharmaṁ dharmaveṣeṇa yadīmaṁ lokasaṅkaram ।
abhipatsye śubhaṁ hitvā kriyāvidhivivarjitam ॥ 2.109.6॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १०९ · ७ ॥
कश्चेतयान: पुरुष: कार्याकार्यविचक्षण: । बहुमंस्यति मां लोके दुर्वृत्तं लोकदूषणम् २.१०९.७॥ ॥

kaścetayāna: puruṣa: kāryākāryavicakṣaṇa: ।
bahumaṁsyati māṁ loke durvṛttaṁ lokadūṣaṇam ॥ 2.109.7॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १०९ · ८ ॥
कस्य धास्याम्यहं वृत्तं केन वा स्वर्गमाप्नुयाम् । अनया वर्त्तमानो हि वृत्त्या हीनप्रतिज्ञया २.१०९.८॥ ॥

kasya dhāsyāmyahaṁ vṛttaṁ kena vā svargamāpnuyām ।
anayā varttamāno hi vṛttyā hīnapratijñayā ॥ 2.109.8॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १०९ · ९ ॥
कामवृत्तस्त्वयं लोक: कृत्स्न: समुपवर्त्तते । यद्वृत्ता: सन्ति राजानस्तद्वृत्ता: सन्ति हि प्रजा: २.१०९.९॥ ॥

kāmavṛttastvayaṁ loka: kṛtsna: samupavarttate ।
yadvṛttā: santi rājānastadvṛttā: santi hi prajā: ॥ 2.109.9॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १०९ · १० ॥
सत्यमेवानृशंसञ्च राजवृत्तं सनातनम् । तस्मात्सत्यात्मकं राज्यं सत्ये लोक: प्रतिष्ठित: २.१०९.१०॥ ॥

satyamevānṛśaṁsañca rājavṛttaṁ sanātanam ।
tasmātsatyātmakaṁ rājyaṁ satye loka: pratiṣṭhita: ॥ 2.109.10॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १०९ · ११ ॥
ऋषयश्चैव देवाश्च सत्यमेव हि मेनिरे । सत्यवादी हि लोके ऽस्मिन् परमं गच्छति क्षयम् २.१०९.११॥ ॥

ṛṣayaścaiva devāśca satyameva hi menire ।
satyavādī hi loke 'smin paramaṁ gacchati kṣayam ॥ 2.109.11॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १०९ · १२ ॥
उद्विजन्ते यथा सर्प्पान्नरादनृतवादिन: । धर्म: सत्यं परो लोके मूलं स्वर्गस्य चोच्यते २.१०९.१२॥ ॥

udvijante yathā sarppānnarādanṛtavādina: ।
dharma: satyaṁ paro loke mūlaṁ svargasya cocyate ॥ 2.109.12॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १०९ · १३ ॥
सत्यमेवेश्वरो लोके सत्यं पद्मा श्रिता सदा । सत्यमूलानि सर्वाणि सत्यान्नास्ति परं पदम् २.१०९.१३॥ ॥

satyameveśvaro loke satyaṁ padmā śritā sadā ।
satyamūlāni sarvāṇi satyānnāsti paraṁ padam ॥ 2.109.13॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १०९ · १४ ॥
दत्तमिष्टं हुतं चैव तप्तानि तपांसि च । वेदा: सत्यप्रतिष्ठानास्तस्मात् सत्यपरो भवेत् २.१०९.१४॥ ॥

dattamiṣṭaṁ hutaṁ caiva taptāni ca tapāṁsi ca ।
vedā: satyapratiṣṭhānāstasmāt satyaparo bhavet ॥ 2.109.14॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १०९ · १५ ॥
एक: पालयते लोकमेक: पालयते कुलम् । मज्जत्येको हि निरय एक: स्वर्गे महीयते २.१०९.१५॥ ॥

eka: pālayate lokameka: pālayate kulam ।
majjatyeko hi niraya eka: svarge mahīyate ॥ 2.109.15॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १०९ · १६ ॥
सो ऽहं पितुर्नियोगन्तु किमर्थं नानुपालये । सत्यप्रतिश्रव: सत्यं सत्येन समयीकृत: २.१०९.१६॥ ॥

so 'haṁ piturniyogantu kimarthaṁ nānupālaye ।
satyapratiśrava: satyaṁ satyena samayīkṛta: ॥ 2.109.16॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १०९ · १७ ॥
नैव लोभान्न मोहाद्वा ह्यज्ञानात्तमोन्वित: । सेतुं सत्यस्य भेत्स्यामि गुरो: सत्यप्रतिश्रव: २.१०९.१७॥ ॥

naiva lobhānna mohādvā na hyajñānāttamonvita: ।
setuṁ satyasya bhetsyāmi guro: satyapratiśrava: ॥ 2.109.17॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १०९ · १८ ॥
असत्यसन्धस्य सतश्चलस्यास्थिरचेतस: । नैव देवा पितर: प्रतीच्छन्तीति न: श्रुतम् २.१०९.१८॥ ॥

asatyasandhasya sataścalasyāsthiracetasa: ।
naiva devā na pitara: pratīcchantīti na: śrutam ॥ 2.109.18॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १०९ · १९ ॥
प्रत्यगात्ममिमं धर्मं सत्यं पश्याम्यहं स्वयम् । भार: सत्पुरुषाचीर्णस्तदर्थमभिमन्यते २.१०९.१९॥ ॥

pratyagātmamimaṁ dharmaṁ satyaṁ paśyāmyahaṁ svayam ।
bhāra: satpuruṣācīrṇastadarthamabhimanyate ॥ 2.109.19॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १०९ · २० ॥
क्षात्ऺत्रं धर्ममहं त्यक्ष्ये ह्यधर्मं धर्मसंहितम् । क्षुद्रैर्नृशंसैर्लुब्धैश्च सेवितं पापकर्मभि: २.१०९.२०॥ ॥

kṣātऺtraṁ dharmamahaṁ tyakṣye hyadharmaṁ dharmasaṁhitam ।
kṣudrairnṛśaṁsairlubdhaiśca sevitaṁ pāpakarmabhi: ॥ 2.109.20॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १०९ · २१ ॥
कायेन कुरुते पापं मनसा सम्प्रधार्य च । अनृतं जिह्वया चाह त्रिविधं कर्म पातकम् २.१०९.२१॥ ॥

kāyena kurute pāpaṁ manasā sampradhārya ca ।
anṛtaṁ jihvayā cāha trividhaṁ karma pātakam ॥ 2.109.21॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १०९ · २२ ॥
भूमि: कीर्त्तिर्यशो लक्ष्मी: पुरुषं प्रार्थयन्ति हि । स्वर्गस्थं चानुपश्यन्ति सत्यमेव भजेत तत् २.१०९.२२॥ ॥

bhūmi: kīrttiryaśo lakṣmī: puruṣaṁ prārthayanti hi ।
svargasthaṁ cānupaśyanti satyameva bhajeta tat ॥ 2.109.22॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १०९ · २३ ॥
श्रेष्ठं ह्यनार्यमेव स्याद्यद्भवानवधार्य्य माम् । आह युक्तिकरैर्वाक्यैरिदं भद्रं कुरुष्व २.१०९.२३॥ ॥

śreṣṭhaṁ hyanāryameva syādyadbhavānavadhāryya mām ।
āha yuktikarairvākyairidaṁ bhadraṁ kuruṣva ha ॥ 2.109.23॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १०९ · २४ ॥
कथं ह्यहं प्रतिज्ञाय वनवासमिमं गुरौ । भरतस्य करिष्यामि वचो हित्वा गुरोर्वच: २.१०९.२४॥ ॥

kathaṁ hyahaṁ pratijñāya vanavāsamimaṁ gurau ।
bharatasya kariṣyāmi vaco hitvā gurorvaca: ॥ 2.109.24॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १०९ · २५ ॥
स्थिरा मया प्रतिज्ञाता प्रतिज्ञा गुरुसन्निधौ । प्रहृष्यमाणा सा देवी कैकेयी चाभवत्तदा २.१०९.२५॥ ॥

sthirā mayā pratijñātā pratijñā gurusannidhau ।
prahṛṣyamāṇā sā devī kaikeyī cābhavattadā ॥ 2.109.25॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १०९ · २६ ॥
वनवासं वसन्नेवं शुचिर्नियतभोजन: । मूलै: पुष्पै: फलै: पुण्यै: पितऽन् देवांश्च तर्पयन् २.१०९.२६॥ ॥

vanavāsaṁ vasannevaṁ śucirniyatabhojana: ।
mūlai: puṣpai: phalai: puṇyai: pita'n devāṁśca tarpayan ॥ 2.109.26॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १०९ · २७ ॥
सन्तुष्टपञ्चवर्गो ऽहं लोकयात्रां प्रवर्त्तये । अकुह: श्रद्दधानस्सन् कार्य्याकार्य्यविचक्षण: २.१०९.२७॥ ॥

santuṣṭapañcavargo 'haṁ lokayātrāṁ pravarttaye ।
akuha: śraddadhānassan kāryyākāryyavicakṣaṇa: ॥ 2.109.27॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १०९ · २८ ॥
कर्मभूमिमिमां प्राप्य कर्त्तव्यं कर्म यच्छुभम् । अग्निर्वायुश्च सोमश्च कर्मणां फलभागिन: २.१०९.२८॥ ॥

karmabhūmimimāṁ prāpya karttavyaṁ karma yacchubham ।
agnirvāyuśca somaśca karmaṇāṁ phalabhāgina: ॥ 2.109.28॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १०९ · २९ ॥
शतं क्रतूनामाहृत्य देवराट् त्रिदिवङ्गत: । तपांस्युग्राणि चास्थाय दिवं याता महर्षय: २.१०९.२९॥ ॥

śataṁ kratūnāmāhṛtya devarāṭ tridivaṅgata: ।
tapāṁsyugrāṇi cāsthāya divaṁ yātā maharṣaya: ॥ 2.109.29॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १०९ · ३० ॥
अमृष्यमाण: पुनरुग्रतेजा निशम्य तन्नास्तिकवाक्यहेतुम् । अथाब्रवीत्तं नृपतेस्तनूजो विगर्हमाणो वचनानि तस्य २.१०९.३०॥ ॥

amṛṣyamāṇa: punarugratejā niśamya tannāstikavākyahetum ।
athābravīttaṁ nṛpatestanūjo vigarhamāṇo vacanāni tasya ॥ 2.109.30॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १०९ · ३१ ॥
सत्यं धर्मं पराक्रमं भूतानुकम्पां प्रियवादिताञ्च । द्विजातिदेवातिथिपूजनं पन्थानमाहुस्त्रिदिवस्य सन्त: २.१०९.३१॥ ॥

satyaṁ ca dharmaṁ ca parākramaṁ ca bhūtānukampāṁ priyavāditāñca ।
dvijātidevātithipūjanaṁ ca panthānamāhustridivasya santa: ॥ 2.109.31॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १०९ · ३२ ॥
तेनैवमाज्ञाय यथावदर्थमेकोदयं सम्प्रतिपद्य विप्रा: । धर्मं चरन्त: सकलं यथावत् कांक्षन्ति लोकागममप्रमत्ता: २.१०९.३२॥ ॥

tenaivamājñāya yathāvadarthamekodayaṁ sampratipadya viprā: ।
dharmaṁ caranta: sakalaṁ yathāvat kāṁkṣanti lokāgamamapramattā: ॥ 2.109.32॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १०९ · ३३ ॥
निन्दाम्यहं कर्म पितु: कृतं तद्यस्त्वामगृह्णाद्विषमस्थबुद्धिम् । बुद्ध्यानयैवंविधया चरन्तं सुनास्तिकं धर्मपथादपेतम् २.१०९.३३॥ ॥

nindāmyahaṁ karma pitu: kṛtaṁ tadyastvāmagṛhṇādviṣamasthabuddhim ।
buddhyānayaivaṁvidhayā carantaṁ sunāstikaṁ dharmapathādapetam ॥ 2.109.33॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १०९ · ३४ ॥
यथा हि चोर: तथा हि बुद्धस्तथागतं नास्तिकमत्र विद्धि । तस्माद्धि य: शङ्क्यतम: प्रजानां नास्तिकेनाभिमुखो बुध: स्यात् २.१०९.३४॥ ॥

yathā hi cora: sa tathā hi buddhastathāgataṁ nāstikamatra viddhi ।
tasmāddhi ya: śaṅkyatama: prajānāṁ na nāstikenābhimukho budha: syāt ॥ 2.109.34॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १०९ · ३५ ॥
त्वत्तो जना: पूर्वतरे वराश्च शुभानि कर्माणि बहूनि चक्रु: । जित्वा सदेमं परञ्च लोकं तस्माद्द्विजा: स्वस्ति हुतं कृतं २.१०९.३५॥ ॥

tvatto janā: pūrvatare varāśca śubhāni karmāṇi bahūni cakru: ।
jitvā sademaṁ ca parañca lokaṁ tasmāddvijā: svasti hutaṁ kṛtaṁ ca ॥ 2.109.35॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १०९ · ३६ ॥
धर्मे रता: सत्पुरुषै: समेतास्तेजस्विनो दानगुणप्रधाना: । अहिंसका वीतमलाश्च लोके भवन्ति पूज्या मुनय: प्रधाना: २.१०९.३६॥ ॥

dharme ratā: satpuruṣai: sametāstejasvino dānaguṇapradhānā: ।
ahiṁsakā vītamalāśca loke bhavanti pūjyā munaya: pradhānā: ॥ 2.109.36॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १०९ · ३७ ॥
इति ब्रुवन्तं वचनं सरोषं रामं महात्मानमदीनसत्त्वम् । उवाच तथ्यं पुनरास्तिकं सत्यं वच: सानुनयं विप्र: २.१०९.३७॥ ॥

iti bruvantaṁ vacanaṁ saroṣaṁ rāmaṁ mahātmānamadīnasattvam ।
uvāca tathyaṁ punarāstikaṁ ca satyaṁ vaca: sānunayaṁ ca vipra: ॥ 2.109.37॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १०९ · ३८ ॥
नास्तिकानां वचनं ब्रवीम्यहं नास्तिकोऽहं नास्ति किञ्चन । समीक्ष्य कालं पुनरास्तिकोऽभवं भवेय काले पुनरेव नास्तिकः॥२.१०९.३८॥ ॥

na nāstikānāṁ vacanaṁ bravīmyahaṁ na nāstiko'haṁ na ca nāsti kiñcana ।
samīkṣya kālaṁ punarāstiko'bhavaṁ bhaveya kāle punareva nāstikaḥ॥2.109.38॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १०९ · ३९ ॥
चापि कालो ऽयमुपागत: शनैर्यथा मया नास्तिकवागुदीरिता । निवर्त्तनार्थं तव राम कारणात् प्रसादनार्थं तु मयैतदीरितम् २.१०९.३९ ॥ ॥

sa cāpi kālo 'yamupāgata: śanairyathā mayā nāstikavāgudīritā ।
nivarttanārthaṁ tava rāma kāraṇāt prasādanārthaṁ tu mayaitadīritam ॥ 2.109.39 ॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.