वाल्मीकि रामायणम् · अयोध्याकाण्डम्Ayodhyā Kāṇḍa

अयोध्याकाण्डम्Ayodhyā Kāṇḍa

सर्गः १०५ · ४६ श्लोकाःSarga 105 · 46 ślokas
अशोधित पाठ · unverified — गीताप्रेस शोधन शेष
॥ २ · १०५ · १ ॥
तत: पुरुषसिंहानां वृतानां तै: सुहृद्गणै: । शोचतामेव रजनी दु:खेन व्यत्यवर्त्तत २.१०५.१॥ ॥

tata: puruṣasiṁhānāṁ vṛtānāṁ tai: suhṛdgaṇai: ।
śocatāmeva rajanī du:khena vyatyavarttata ॥ 2.105.1॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १०५ · २ ॥
रजन्यां सुप्रभातायां भ्रातरस्ते सुहृद्वृता: । मन्दाकिन्यां हुतं जप्यं कृत्वा राममुपागमन् २.१०५.२॥ ॥

rajanyāṁ suprabhātāyāṁ bhrātaraste suhṛdvṛtā: ।
mandākinyāṁ hutaṁ japyaṁ kṛtvā rāmamupāgaman ॥ 2.105.2॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १०५ · ३ ॥
तूष्णीं ते समुपासीना कश्चित्किञ्चिदब्रवीत् । भरतस्तु सुहृन्मध्ये रामं वचनमब्रवीत् २.१०५.३॥ ॥

tūṣṇīṁ te samupāsīnā na kaścitkiñcidabravīt ।
bharatastu suhṛnmadhye rāmaṁ vacanamabravīt ॥ 2.105.3॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १०५ · ४ ॥
सान्त्विता मामिका माता दत्तं राज्यमिदं मम । तद्ददामि तवैवाहं भुङ्क्ष्व राज्यमकण्टकम् २.१०५.४॥ ॥

sāntvitā māmikā mātā dattaṁ rājyamidaṁ mama ।
taddadāmi tavaivāhaṁ bhuṅkṣva rājyamakaṇṭakam ॥ 2.105.4॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १०५ · ५ ॥
महतेवाम्बुवेगेन भिन्न: सेतुर्जलागमे । दुरावारं त्वदन्येन राज्यखण्डमिदं महत् २.१०५.५॥ ॥

mahatevāmbuvegena bhinna: seturjalāgame ।
durāvāraṁ tvadanyena rājyakhaṇḍamidaṁ mahat ॥ 2.105.5॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १०५ · ६ ॥
गतिं खर इवाश्वस्य तार्क्ष्यस्येव पतत्ऺित्रण: । अनुगन्तुं शक्तिर्मे गतिं तव महीपते २.१०५.६॥ ॥

gatiṁ khara ivāśvasya tārkṣyasyeva patatऺitraṇa: ।
anugantuṁ na śaktirme gatiṁ tava mahīpate ॥ 2.105.6॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १०५ · ७ ॥
सुजीवं नित्यशस्तस्य य: परैरुपजीव्यते । राम तेन तु दुर्जीवं य: परानुपजीवति २.१०५.७॥ ॥

sujīvaṁ nityaśastasya ya: parairupajīvyate ।
rāma tena tu durjīvaṁ ya: parānupajīvati ॥ 2.105.7॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १०५ · ८ ॥
यथा तु रोपितो वृक्ष: पुरुषेण विवर्द्धित: । ह्रस्वकेन दुरारोहो रूढस्कन्धो महाद्रुम: २.१०५.८॥ ॥

yathā tu ropito vṛkṣa: puruṣeṇa vivarddhita: ।
hrasvakena durāroho rūḍhaskandho mahādruma: ॥ 2.105.8॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १०५ · ९ ॥
यथा पुष्पितो भूत्वा फलानि विदर्शयेत् । तां नानुभवेत्प्रीतिं यस्य हेतो: प्ररोपित: २.१०५.९॥ ॥

sa yathā puṣpito bhūtvā phalāni na vidarśayet ।
sa tāṁ nānubhavetprītiṁ yasya heto: praropita: ॥ 2.105.9॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १०५ · १० ॥
एषोपमा महाबाहो तमर्थं वेत्तुमर्हसि । यदि त्वमस्मान् वृषभो भर्त्ता भृत्यान्न शाधि हि २.१०५.१०॥ ॥

eṣopamā mahābāho tamarthaṁ vettumarhasi ।
yadi tvamasmān vṛṣabho bharttā bhṛtyānna śādhi hi ॥ 2.105.10॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १०५ · ११ ॥
श्रेणयस्त्वां महाराज पश्यन्त्वग्र्याश्च सर्वश: । प्रतपन्तमिवादित्यं राज्ये स्थितमरिन्दमम् २.१०५.११॥ ॥

śreṇayastvāṁ mahārāja paśyantvagryāśca sarvaśa: ।
pratapantamivādityaṁ rājye sthitamarindamam ॥ 2.105.11॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १०५ · १२ ॥
तवा ऽनुयाने काकुत्स्थ मत्ता नर्दन्तु कुञ्जरा: । अन्त:पुरगता नार्यो नन्दन्तु सुसमाहिता: २.१०५.१२॥ ॥

tavā 'nuyāne kākutstha mattā nardantu kuñjarā: ।
anta:puragatā nāryo nandantu susamāhitā: ॥ 2.105.12॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १०५ · १३ ॥
तस्य साध्वित्यमन्यन्त नागरा विविधा जना: । भरतस्य वच: श्रुत्वा रामं प्रत्यनुयाचत: २.१०५.१३॥ ॥

tasya sādhvityamanyanta nāgarā vividhā janā: ।
bharatasya vaca: śrutvā rāmaṁ pratyanuyācata: ॥ 2.105.13॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १०५ · १४ ॥
तमेवं दु:खितं प्रेक्ष्य विलपन्तं यशस्विनम् । राम: कृतात्मा भरतं समाश्वासय दात्मवान् २.१०५.१४॥ ॥

tamevaṁ du:khitaṁ prekṣya vilapantaṁ yaśasvinam ।
rāma: kṛtātmā bharataṁ samāśvāsaya dātmavān ॥ 2.105.14॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १०५ · १५ ॥
नात्मन: कामकारो ऽस्ति पुरुषो ऽयमनीश्वर: । इतश्चेतरतश्चैनं कृतान्त: परिकर्षति २.१०५.१५॥ ॥

nātmana: kāmakāro 'sti puruṣo 'yamanīśvara: ।
itaścetarataścainaṁ kṛtānta: parikarṣati ॥ 2.105.15॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १०५ · १६ ॥
सर्वे क्षयान्ता निचया: पतनान्ता: समुच्छ्रया: । संयोगा विप्रयोगान्ता मरणान्तं जीवितम् २.१०५.१६॥ ॥

sarve kṣayāntā nicayā: patanāntā: samucchrayā: ।
saṁyogā viprayogāntā maraṇāntaṁ ca jīvitam ॥ 2.105.16॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १०५ · १७ ॥
यथा फलानां पक्वानां नान्यत्र पतनाद्भयम् । एवं नरस्य जातस्य नान्यत्र मरणाद्भयम् २.१०५.१७॥ ॥

yathā phalānāṁ pakvānāṁ nānyatra patanādbhayam ।
evaṁ narasya jātasya nānyatra maraṇādbhayam ॥ 2.105.17॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १०५ · १८ ॥
यथागारं दृढस्थूणं जीर्णं भूत्वा ऽवसीदति । तथैव सीदन्ति नरा जरामृत्युवशङ्गता: २.१०५.१८॥ ॥

yathāgāraṁ dṛḍhasthūṇaṁ jīrṇaṁ bhūtvā 'vasīdati ।
tathaiva sīdanti narā jarāmṛtyuvaśaṅgatā: ॥ 2.105.18॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १०५ · १९ ॥
अत्येति रजनी या तु सा प्रतिनिवर्त्तते । यात्येव यमुना पूर्णा समुद्रमुदकाकुलम् २.१०५.१९॥ ॥

atyeti rajanī yā tu sā na pratinivarttate ।
yātyeva yamunā pūrṇā samudramudakākulam ॥ 2.105.19॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १०५ · २० ॥
अहोरात्राणि गच्छन्ति सर्वेषां प्राणिनामिह । आयूंषि क्षपयन्त्याशु ग्रीष्मे जलमिवांशव: २.१०५.२०॥ ॥

ahorātrāṇi gacchanti sarveṣāṁ prāṇināmiha ।
āyūṁṣi kṣapayantyāśu grīṣme jalamivāṁśava: ॥ 2.105.20॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १०५ · २१ ॥
आत्मानमनुशोच त्वं किमन्यमनुशोचसि । आयुस्ते हीयते यस्य स्थितस्य गतस्य २.१०५.२१॥ ॥

ātmānamanuśoca tvaṁ kimanyamanuśocasi ।
āyuste hīyate yasya sthitasya ca gatasya ca ॥ 2.105.21॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १०५ · २२ ॥
सहैव मृत्युर्व्रजति सह मृत्युर्निषीदति । गत्वा सुदीर्घमध्वानं सहमृत्युर्निवर्तते २.१०५.२२॥ ॥

sahaiva mṛtyurvrajati saha mṛtyurniṣīdati ।
gatvā sudīrghamadhvānaṁ sahamṛtyurnivartate ॥ 2.105.22॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १०५ · २३ ॥
गात्रेषु वलय: प्राप्ता: श्वेताश्चैव शिरोरुहा: । जरया पुरुषो जीर्ण: किं हि कृत्वा प्रभावयेत् २.१०५.२३॥ ॥

gātreṣu valaya: prāptā: śvetāścaiva śiroruhā: ।
jarayā puruṣo jīrṇa: kiṁ hi kṛtvā prabhāvayet ॥ 2.105.23॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १०५ · २४ ॥
नन्दन्त्युदित आदित्ये नन्दन्त्यस्तमिते रवौ । आत्मनो नावबुध्यन्ते मनुष्या जीवितक्षयम् २.१०५.२४॥ ॥

nandantyudita āditye nandantyastamite ravau ।
ātmano nāvabudhyante manuṣyā jīvitakṣayam ॥ 2.105.24॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १०५ · २५ ॥
हृष्यन्त्यृतुमखं दृष्ट्वा नवं नवमिहागतम् । ऋतूनां परिवर्त्तेन प्राणिनां प्राणसंक्षय: २.१०५.२५॥ ॥

hṛṣyantyṛtumakhaṁ dṛṣṭvā navaṁ navamihāgatam ।
ṛtūnāṁ parivarttena prāṇināṁ prāṇasaṁkṣaya: ॥ 2.105.25॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १०५ · २६ ॥
यथा काष्ठं काष्ठं समेयातां महार्णवे । समेत्य व्यपेयातां कालमासाद्य कञ्चन २.१०५.२६॥ ॥

yathā kāṣṭhaṁ ca kāṣṭhaṁ ca sameyātāṁ mahārṇave ।
sametya ca vyapeyātāṁ kālamāsādya kañcana ॥ 2.105.26॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १०५ · २७ ॥
एवं भार्याश्च पुत्राश्च ज्ञातयश्च घनानि च । समेत्य व्यवधावन्ति ध्रुवो ह्येषां विनाभव: २.१०५.२७॥ ॥

evaṁ bhāryāśca putrāśca jñātayaśca ghanāni ca ।
sametya vyavadhāvanti dhruvo hyeṣāṁ vinābhava: ॥ 2.105.27॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १०५ · २८ ॥
नात्र कश्चिद्यथाभावं प्राणी समभिवर्त्तते । तेन तस्मिन्न सामर्थ्यं प्रेतस्यास्त्यनुशोचत: २.१०५.२८॥ ॥

nātra kaścidyathābhāvaṁ prāṇī samabhivarttate ।
tena tasminna sāmarthyaṁ pretasyāstyanuśocata: ॥ 2.105.28॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १०५ · २९ ॥
यथा हि सार्थं गच्छन्तं ब्रूयात् कश्चित् पथि स्थित: । अहमप्यागमिष्यामि पृष्ठतो भवतामिति २.१०५.२९॥ ॥

yathā hi sārthaṁ gacchantaṁ brūyāt kaścit pathi sthita: ।
ahamapyāgamiṣyāmi pṛṣṭhato bhavatāmiti ॥ 2.105.29॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १०५ · ३० ॥
एवं पूर्वैर्गतो मार्ग: पितृपैतामहो ध्रुव: । तमापन्न: कथं शोचेद्यस्ऺय नास्ति व्यतिक्रम: २.१०५.३०॥ ॥

evaṁ pūrvairgato mārga: pitṛpaitāmaho dhruva: ।
tamāpanna: kathaṁ śocedyasऺya nāsti vyatikrama: ॥ 2.105.30॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १०५ · ३१ ॥
वयस: पतमानस्य स्रोतसो वा ऽनिवर्तिन: । आत्मा सुखे नियोक्तव्य: सुखभाज: प्रजा: स्मृता: २.१०५.३१॥ ॥

vayasa: patamānasya srotaso vā 'nivartina: ।
ātmā sukhe niyoktavya: sukhabhāja: prajā: smṛtā: ॥ 2.105.31॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १०५ · ३२ ॥
धर्मात्मा शुभै: कृत्स्नै: क्रतुभिश्चाप्तदक्षिणैः । धूतपापो गत: स्वर्गं पिता न: पृथिवीपति: २.१०५.३२॥ ॥

dharmātmā sa śubhai: kṛtsnai: kratubhiścāptadakṣiṇaiḥ ।
dhūtapāpo gata: svargaṁ pitā na: pṛthivīpati: ॥ 2.105.32॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १०५ · ३३ ॥
भृत्यानां भरणात् सम्यक् प्रजानां परिपालनात् । अर्थादानाच्च धर्मेण पिता नस्त्रिदिवं गत: २.१०५.३३॥ ॥

bhṛtyānāṁ bharaṇāt samyak prajānāṁ paripālanāt ।
arthādānācca dharmeṇa pitā nastridivaṁ gata: ॥ 2.105.33॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १०५ · ३४ ॥
कर्मभिस्तु शुभैरिष्टै: क्रतुभिश्चाप्तदक्षिणै: । स्वर्गं दशरथ: प्राप्त: पिता न: पृथिवीपति: २.१०५.३४॥ ॥

karmabhistu śubhairiṣṭai: kratubhiścāptadakṣiṇai: ।
svargaṁ daśaratha: prāpta: pitā na: pṛthivīpati: ॥ 2.105.34॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १०५ · ३५ ॥
इष्ट्वा बहुविधैर्यज्ञैर्भोगांश्चावाप्य पुष्कलान् । उत्तमं चायुरासाद्य स्वर्गत: पृथिवीपति: २.१०५.३५॥ ॥

iṣṭvā bahuvidhairyajñairbhogāṁścāvāpya puṣkalān ।
uttamaṁ cāyurāsādya svargata: pṛthivīpati: ॥ 2.105.35॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १०५ · ३६ ॥
आयुरुत्तममासाद्य भोगानपि राघव: । शोच्य: पिता तात: स्वर्गत: सत्कृत: सताम् २.१०५.३६॥ ॥

āyuruttamamāsādya bhogānapi ca rāghava: ।
sa na śocya: pitā tāta: svargata: satkṛta: satām ॥ 2.105.36॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १०५ · ३७ ॥
जीर्णं मानुषं देहं परित्यज्य पिता हि न: । दैवीमृद्धिमनुप्राप्तो ब्रह्मलोकविहारिणीम् २.१०५.३७॥ ॥

sa jīrṇaṁ mānuṣaṁ dehaṁ parityajya pitā hi na: ।
daivīmṛddhimanuprāpto brahmalokavihāriṇīm ॥ 2.105.37॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १०५ · ३८ ॥
तं तु नैवंविध: कश्चित् प्राज्ञ: शोचितुमर्हति । तद्विधो यद्विधश्चापि श्रुतवान् बुद्धिमत्तर: २.१०५.३८॥ ॥

taṁ tu naivaṁvidha: kaścit prājña: śocitumarhati ।
tadvidho yadvidhaścāpi śrutavān buddhimattara: ॥ 2.105.38॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १०५ · ३९ ॥
एते बहुविधा: शोका विलापरुदिते तथा । वर्जनीया हि धीरेण सर्वावस्थासु धीमता २.१०५.३९॥ ॥

ete bahuvidhā: śokā vilāparudite tathā ।
varjanīyā hi dhīreṇa sarvāvasthāsu dhīmatā ॥ 2.105.39॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १०५ · ४० ॥
स्वस्थो भव माशोचीर्यात्वा चावस तां पुरीम् । तथा पित्रा नियुक्तो ऽसि वशिना वदतां वर २.१०५.४०॥ ॥

sa svastho bhava māśocīryātvā cāvasa tāṁ purīm ।
tathā pitrā niyukto 'si vaśinā vadatāṁ vara ॥ 2.105.40॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १०५ · ४१ ॥
यत्राहमपि तेनैव नियुक्त: पुण्यकर्मणा । तत्रैवाहं करिष्यामि पितुरार्य्यस्य शासनम् २.१०५.४१॥ ॥

yatrāhamapi tenaiva niyukta: puṇyakarmaṇā ।
tatraivāhaṁ kariṣyāmi piturāryyasya śāsanam ॥ 2.105.41॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १०५ · ४२ ॥
मया शासनं तस्य त्यक्तुं न्याय्यमरिन्दम । तत् त्वयापि सदा मान्यं वै बन्धु: न: पिता २.१०५.४२॥ ॥

na mayā śāsanaṁ tasya tyaktuṁ nyāyyamarindama ।
tat tvayāpi sadā mānyaṁ sa vai bandhu: sa na: pitā ॥ 2.105.42॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १०५ · ४३ ॥
तद्वच: पितुरेवाहं सम्मतं धर्मचारिण: । कर्मणा पालयिष्यामि वनवासेन राघव २.१०५.४३॥ ॥

tadvaca: piturevāhaṁ sammataṁ dharmacāriṇa: ।
karmaṇā pālayiṣyāmi vanavāsena rāghava ॥ 2.105.43॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १०५ · ४४ ॥
धीर्मिकेणानृशंसेन नरेण गुरुवर्त्तिना । भवितव्यं नरव्याघ्र परलोकं जिगीषता २.१०५.४४॥ ॥

dhīrmikeṇānṛśaṁsena nareṇa guruvarttinā ।
bhavitavyaṁ naravyāghra paralokaṁ jigīṣatā ॥ 2.105.44॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १०५ · ४५ ॥
आत्मानमनुतिष्ठ त्वं स्वभावेन नरर्षभ । निशाम्य तु शुभं वृत्तं पितुर्दशरथस्य न: २.१०५.४५॥ ॥

ātmānamanutiṣṭha tvaṁ svabhāvena nararṣabha ।
niśāmya tu śubhaṁ vṛttaṁ piturdaśarathasya na: ॥ 2.105.45॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · १०५ · ४६ ॥
इत्येवमुक्त्वा वचनं महात्मा पितुर्निदेशप्रतिपालनार्थम् । यवीयसं भ्रातरमर्थवच्च प्रभुर्मुहूर्ताद्विरराम राम: २.१०५.४६ ॥ ॥

ityevamuktvā vacanaṁ mahātmā piturnideśapratipālanārtham ।
yavīyasaṁ bhrātaramarthavacca prabhurmuhūrtādvirarāma rāma: ॥ 2.105.46 ॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.