वाल्मीकि रामायणम् · किष्किन्धाकाण्डम्Kiṣkindhā Kāṇḍa

किष्किन्धाकाण्डम्Kiṣkindhā Kāṇḍa

सर्गः ६० · २१ श्लोकाःSarga 60 · 21 ślokas
अशोधित पाठ · unverified — गीताप्रेस शोधन शेष
॥ ४ · ६० · १ ॥
ततः कृत उदकम् स्नातम् तम् गृध्रम् हरि यूथपाः । उपविष्टा गिरौ रम्ये परिवार्य समन्ततः ॥

tataḥ kṛta udakam snātam tam gṛdhram hari yūthapāḥ ।
upaviṣṭā girau ramye parivārya samantataḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ६० · २ ॥
तम् अंगदम् उपासीनम् तैः सर्वैः हरिभिः वृतम् । जनित प्रत्ययो हर्षात् संपातिः पुनः अब्रवीत् ॥

tam aṁgadam upāsīnam taiḥ sarvaiḥ haribhiḥ vṛtam ।
janita pratyayo harṣāt saṁpātiḥ punaḥ abravīt ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ६० · ३ ॥
कृत्वा निःशब्दम् एक अग्राः शृण्वन्तु हरयो मम । तथ्यम् संकीर्तयिष्यामि यथा जानामि मैथिलीम् ॥

kṛtvā niḥśabdam eka agrāḥ śṛṇvantu harayo mama ।
tathyam saṁkīrtayiṣyāmi yathā jānāmi maithilīm ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ६० · ४ ॥
अस्य विन्ध्यस्य शिखरे पतितो अस्मि पुरा अनघ । सूर्य ताप परीत अंगो निर्दग्धः सूर्य रश्मिभिः ॥

asya vindhyasya śikhare patito asmi purā anagha ।
sūrya tāpa parīta aṁgo nirdagdhaḥ sūrya raśmibhiḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ६० · ५ ॥
लब्ध संज्ञः तु षड् रात्रात् विवशो विह्वलन् इव । वीक्षमाणो दिशः सर्वा अभिजानामि किंचन ॥

labdha saṁjñaḥ tu ṣaḍ rātrāt vivaśo vihvalan iva ।
vīkṣamāṇo diśaḥ sarvā na abhijānāmi kiṁcana ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ६० · ६ ॥
ततः तु सागरान् शैलान् नदीः सर्वाः सरांसि च । वनानि प्रदेशान् समीक्ष्य मतिः आगताम् ॥

tataḥ tu sāgarān śailān nadīḥ sarvāḥ sarāṁsi ca ।
vanāni ca pradeśān ca samīkṣya matiḥ āgatām ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ६० · ७ ॥
हृष्ट पक्षि गण आकीर्णः कन्दर उदर कूटवान् । दक्षिणस्य उदधेः तीरे विन्ध्यो अयम् इति निश्चितः ॥

hṛṣṭa pakṣi gaṇa ākīrṇaḥ kandara udara kūṭavān ।
dakṣiṇasya udadheḥ tīre vindhyo ayam iti niścitaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ६० · ८ ॥
आसीत् अत्र आश्रमम् पुण्यम् सुरैः अपि सुपूजितम् । ऋषिः निशाकरो नाम यस्मिन् उग्र तपा अभवत् ॥

āsīt ca atra āśramam puṇyam suraiḥ api supūjitam ।
ṛṣiḥ niśākaro nāma yasmin ugra tapā abhavat ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ६० · ९ ॥
अष्टौ वर्ष सहस्राणि तेन अस्मिन् ऋषिणा गिरौ । वसतो मम धर्मज्ञो स्वर् गते तु निशाकरे ॥

aṣṭau varṣa sahasrāṇi tena asmin ṛṣiṇā girau ।
vasato mama dharmajño svar gate tu niśākare ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ६० · १० ॥
अवतीर्य विन्ध्य अग्रात् कृच्छ्रेण विषमात् शनैः । तीक्ष्ण दर्भाम् वसुमतीम् दुःखेन पुनर् आगतः ॥

avatīrya ca vindhya agrāt kṛcchreṇa viṣamāt śanaiḥ ।
tīkṣṇa darbhām vasumatīm duḥkhena punar āgataḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ६० · ११ ॥
तम् ऋषिम् द्रष्टु कामो अस्मि दुःखेन अभ्यागतो भृशम् । जटायुषा मया चैव बहुशो अभिगतो हि सः ॥

tam ṛṣim draṣṭu kāmo asmi duḥkhena abhyāgato bhṛśam ।
jaṭāyuṣā mayā caiva bahuśo abhigato hi saḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ६० · १२ ॥
तस्य आश्रम पदाभ्याशे ववुः वाताः सुगन्धिनः । वृक्षो अपुष्पितः कश्चित् अफलो वा दृश्यते ॥

tasya āśrama padābhyāśe vavuḥ vātāḥ sugandhinaḥ ।
vṛkṣo na apuṣpitaḥ kaścit aphalo vā na dṛśyate ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ६० · १३ ॥
उपेत्य आश्रमम् पुण्यम् वृक्ष मूलम् उपाश्रितः । द्रष्टु कामः प्रतीक्षे भगवंतम् निशाकरम् ॥

upetya ca āśramam puṇyam vṛkṣa mūlam upāśritaḥ ।
draṣṭu kāmaḥ pratīkṣe ca bhagavaṁtam niśākaram ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ६० · १४ ॥
अथ पश्यमि दूरस्थम् ऋषिम् ज्वलित तेजसम् । कृत अभिषेकम् दुर्धर्षम् उपावृत्तम् उदन् मुखम् ॥

atha paśyami dūrastham ṛṣim jvalita tejasam ।
kṛta abhiṣekam durdharṣam upāvṛttam udan mukham ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ६० · १५ ॥
तम् ऋक्षाः सृमरा व्याघ्राः सिंहा नाना सरीसृपाः । परिवार्य उपगच्छन्ति दातारम् प्राणिनो यथा ॥

tam ṛkṣāḥ sṛmarā vyāghrāḥ siṁhā nānā sarīsṛpāḥ ।
parivārya upagacchanti dātāram prāṇino yathā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ६० · १६ ॥
ततः प्राप्तम् ऋषिम् ज्ञात्वा तानि सत्त्वानि वै ययुः । प्रविष्टे राजनि यथा सर्वम् अमात्यकम् बलम् ॥

tataḥ prāptam ṛṣim jñātvā tāni sattvāni vai yayuḥ ।
praviṣṭe rājani yathā sarvam sa amātyakam balam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ६० · १७ ॥
ऋषिः तु दृष्ट्वा माम् तुष्टः प्रविष्टः आश्रमम् पुनः । मुहूर्त मात्रान् निर्गम्य ततः कार्यम् अपृच्छत ॥

ṛṣiḥ tu dṛṣṭvā mām tuṣṭaḥ praviṣṭaḥ ca āśramam punaḥ ।
muhūrta mātrān nirgamya tataḥ kāryam apṛcchata ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ६० · १८ ॥
सौम्य वैकल्यताम् दृष्ट्वा रोम्णाम् ते अवगम्यते । अग्नि दग्धौ इमौ पक्षौ प्राणाः चापि शरीरके ॥

saumya vaikalyatām dṛṣṭvā romṇām te na avagamyate ।
agni dagdhau imau pakṣau prāṇāḥ cāpi śarīrake ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ६० · १९ ॥
गृध्रौ द्वौ दृष्ट पूर्वौ मे मातरिश्व समौ जवे । गृध्राणाम् चैव राजानौ भ्रातरौ काम रूपिणौ ॥

gṛdhrau dvau dṛṣṭa pūrvau me mātariśva samau jave ।
gṛdhrāṇām caiva rājānau bhrātarau kāma rūpiṇau ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ६० · २० ॥
ज्येष्ठो अवित स्त्वम् तु संपाते जटायुः अनुजः तव । मानुषम् रूपम् आस्थाय गृह्णीताम् चरणौ मम ॥

jyeṣṭho avita stvam tu saṁpāte jaṭāyuḥ anujaḥ tava ।
mānuṣam rūpam āsthāya gṛhṇītām caraṇau mama ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ६० · २१ ॥
किम् ते व्याधि समुत्थानम् पक्षयोः पतनम् कथम् । दण्डो वा अयम् धृतः केन सर्वम् आख्याहि पृच्छतः ॥

kim te vyādhi samutthānam pakṣayoḥ patanam katham ।
daṇḍo vā ayam dhṛtaḥ kena sarvam ākhyāhi pṛcchataḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.